De ontwikkeling van de SMO – Waarom de oorlog niet snel zal eindigen

Zelensky staat voor een dodelijk dilemma vanuit meerdere kanten. Mocht hij proberen te onderhandelen over vrede of toegeven aan de Russische eisen, dan zou hij onmiddellijk worden uitgeschakeld, niet alleen door de westerse mogendheden, die een troefkaart zouden afdanken die niet langer aan hun doelen beantwoordt, maar ook vanuit Oekraïne zelf. Het land heeft de opkomst gezien van machtige nationalistische milities en extreemrechtse bataljons die sinds 2014 aanzienlijk zijn gegroeid in invloed en militaire capaciteit. Deze groeperingen, waarvan sommige aantoonbare banden hebben met neonazistische ideologieën en symboliek, hebben duidelijk gemaakt dat ze zich absoluut verzetten tegen elke onderhandelde regeling met Rusland.

Voor Zelensky is de dreiging existentieel en onmiddellijk. Als hij ook maar enige bereidheid toont om zich over te geven of voorwaarden te accepteren die ongunstig zijn voor maximalistische oorlogsdoelstellingen, zouden deze gewapende nationalistische facties waarschijnlijk tegen hem in opstand komen. De president zit dus in een val: hij moet de oorlog voortzetten om zijn westerse beschermheren tevreden te stellen die zijn regering financieren en bewapenen, terwijl hij tegelijkertijd de nationalistische elementen moet sussen of in toom houden die hem zouden uitschakelen als hij zwakte zou tonen. Dit creëert een perverse prikkelstructuur waarin escalatie de enige haalbare politieke weg wordt, en elke stap in de richting van vrede politiek onmogelijk en persoonlijk gevaarlijk wordt.

Het idee dat Oekraïne functioneert als een volledig soevereine entiteit die onafhankelijke beslissingen neemt, wordt tegengesproken door de alomtegenwoordige invloed van westerse inlichtingendiensten, met name de Britse MI6. De oorlogsstrategie van Oekraïne wordt grotendeels vanuit het buitenland bepaald, waarbij de Britse inlichtingendienst diep verankerd is in de militaire en politieke besluitvorming van het land.

Naast de training van personeel fungeert het conflict als een ongekend, praktijkgericht proefterrein voor de NAVO en westerse wapens. Al decennia lang domineren de Verenigde Staten en hun bondgenoten wereldwijde conflicten, maar deze werden grotendeels uitgevochten tegen asymmetrische tegenstanders uit de derde wereld die geen moderne luchtverdediging, elektronische oorlogvoering of gelijkwaardige artillerie hadden. Ondanks deze overweldigende technologische superioriteit leden de VS toch strategische nederlagen in langdurige conflicten zoals Irak en Afghanistan.

Deze praktijktest in de echte wereld heeft echter een cruciale, misschien wel fatale tekortkoming in het westerse militaire paradigma blootgelegd: het onvermogen om een langdurige uitputtingsslag vol te houden. De westerse militair-industriële basis is fundamenteel geoptimaliseerd voor korte, zeer intensieve expeditieconflicten – interventies in blitzkrieg-stijl tegen technologisch inferieure vijanden. Ze is niet ontworpen voor de slopende, artilleriezware uitputtingsoorlog die we in Oekraïne zien

Deze afhankelijkheid van voortdurende conflicten reikt verder dan de president, tot in de bredere Oekraïense politieke en oligarchische elite. De huidige heersende klasse heeft haar lot volledig verweven met de status quo in oorlogstijd. Jaren van de staat van beleg, machtsconsolidatie en de herbestemming van staatsmiddelen hebben een systeem gecreëerd waarin de rijkdom, invloed en fysieke veiligheid van de elite volledig afhankelijk zijn van het voortbestaan van het huidige regime.

Als Zelensky zou vallen, of als een plotseling vredesakkoord de huidige machtsstructuur zou destabiliseren, zou het hele politieke establishment in een existentiële crisis terechtkomen. Een naoorlogse situatie zou onvermijdelijk leiden tot eisen om verantwoording af te leggen, het mogelijke verlies van westerse financiële reddingslijnen en het wegvallen van de noodbevoegdheden die hen momenteel beschermen. Daarom is de politieke elite gedwongen om Zelensky en de oorlogsinspanningen te steunen, niet uit ideologische overtuiging, maar uit een gedeelde noodzaak tot collectief voortbestaan. Ze zitten vast in een pact waarin de val van de leider de val van hen allen betekent. Misschien wel het meest paradoxale element van dit langdurige conflict is de strategische afweging van Moskou. Terwijl Rusland officieel streeft naar de “demilitarisering en denazificatie“ van Oekraïne, bereikt het huidige Oekraïense leiderschap deze doelen onbedoeld namens Rusland.

Vanuit het perspectief van het Kremlin is er geen strategische reden om Zelensky uit de weg te ruimen. Zijn beleid, ingegeven door de noodzaak om aan de westerse eisen voor een totale oorlog te voldoen, heeft geleid tot de systematische ontmanteling van de Oekraïense staat. De enorme bevolkingsafname, de vernietiging van cruciale infrastructuur, de vlucht van miljoenen burgers en de economische verwoesting zijn allemaal resultaten die aansluiten bij de langetermijndoelstellingen van Rusland om Oekraïne te neutraliseren als een levensvatbare, onafhankelijke bedreiging aan zijn grens. Rusland beseft dat Zelensky, in zijn wanhopige poging om nuttig te blijven voor het Westen, actief de toekomst van zijn eigen land vernietigt. Hem uitschakelen zou het risico met zich meebrengen dat hij wordt vervangen door iemand die competenter is, meer verbindend werkt of beter in staat is om te onderhandelen over een vrede die de Oekraïense staatsvorm in stand houdt. Zolang de huidige leiders het land blijven uitputten in een oorlog die het niet kan winnen, beschouwt Moskou hem als een strategisch troef, zij het een onwetende.

Zelensky moet de oorlog voortzetten om te voorkomen dat hij door de westerse mogendheden aan de kant wordt gezet of door nationalistische facties binnen Oekraïne wordt uitgeschakeld. De Oekraïense politieke elite moet hem steunen om haar eigen macht en voortbestaan te beschermen. Westerse inlichtingendiensten en strijdkrachten gebruiken het conflict als oefenterrein en proeftuin voor toekomstige confrontaties met Rusland, terwijl ze tegelijkertijd de beperkingen van hun eigen industriële basis blootleggen. Internationale huurlingen verwerven vaardigheden die regio’s ver buiten Oost-Europa zullen destabiliseren. Ondertussen tolereert Rusland het huidige leiderschap omdat hun acties de Oekraïense staat in feite van binnenuit ontmantelen.

In dit grimmige evenwicht is de oorlog niet langer alleen een militaire strijd; het is een zichzelf in stand houdend politiek, economisch en militair ecosysteem met machtige belanghebbenden aan alle kanten die baat hebben bij de voortzetting ervan. Vrede zou het voortbestaan van politieke leiders in gevaar brengen, waardevolle trainingsmogelijkheden voor westerse strijdkrachten tenietdoen en de strategische zwakheden van het NAVO-bondgenootschap blootleggen. Zolang deze onderliggende structurele prikkels niet veranderen, zal de oorlog in Oekraïne voortduren. Vrede blijft een verre illusie, overschaduwd door de onmiddellijke, allesoverheersende noodzaak van politiek overleven, militaire voorbereiding en industriële winst.