Het was 2001 en de dotcom-crisis lag achter ons. Er deden nieuwe ideeën de ronde onder jonge, visionaire ondernemers. Natuurlijk pets.com en vele anderen faalden, maar dat was een tijdelijke hausse-baisse.
Het internet zou uiteindelijk alles veranderen, zo werd ons verteld. Technologie, decentralisatie, crowdsourcing en digitale spontaniteit zouden een informatielandschap zonder poortwachters creëren. Alles zou zich moeten aanpassen. De experts van de oude wereld zouden worden vervangen door een volksrevolutie. Terwijl de oude elites met hun referenties zwaaiden, zou een nieuwe klasse van revolutionairen legers van servers en digits op de been brengen om het centrum van de beschaving naar de cloud te verplaatsen, schrijft Jeffrey A. Tucker.
Wikipedia was een opvallende verschijning, een experiment in crowdsourcing van kennis op een manier die gedecentraliseerd was, op een manier kon worden opgeschaald die het oude model niet kon, en putte uit de kennis en passies van mensen over de hele wereld. Het platform leek het principe van vrijheid zelf te belichamen. Iedereen heeft een stem. De waarheid zal naar voren komen uit de schijnbare chaos van concurrerende standpunten.
Eindelijk zou de anti-autoritaire visie worden getest op een medium dat wetenschappers al sinds de oudheid intrigeerde: boeken die alle kennis bevatten. Als je het omvangrijke oeuvre van Aristoteles doorleest, zie je deze passie en gedrevenheid terug. Hij wilde alles wat hij kon over de wereld om hem heen documenteren. Eeuwen later, na de val van Rome, sloeg St. Isidor, aartsbisschop van Sevilla, een vergelijkbare weg in. Met de hulp van talloze schrijvers besteedde hij zijn leven aan het schrijven van Etymologiae, een omvangrijke verhandeling over alles wat bekend was, samengesteld tussen 615 en 630 na Christus.
Toen het publiceren met losse letters in de 15e en 16e eeuw voet aan de grond kreeg, verscheen in 1630 het eerste soortgelijke werk: Johann Heinrich Alsteds Encyclopaedia Septem Tomis Distincta. Toen aan het einde van de 19e eeuw het uitgeven en distribueren van boeken door markten en technologie werd gedemocratiseerd en middenklassegezinnen echte bibliotheken konden aanschaffen, werd de encyclopedie een enorm commercieel succes. Veel bedrijven waren betrokken bij de productie en verkoop ervan.
Na de Tweede Wereldoorlog werd het gebruikelijk dat elk huishouden een of meerdere encyclopedieën in de boekenkast had staan. Ze waren een bron van eindeloze fascinatie voor iedereen en een naslagwerk voor alle leeftijden. Een van mijn meest levendige herinneringen aan mijn eigen jeugd is dat ik ze willekeurig opensloeg en zoveel mogelijk las over vrijwel elk denkbaar onderwerp. Ik heb ontelbare uren doorgebracht met deze magische boeken.
Encyclopedieën putten uit de kennis van de beste experts, maar er waren altijd poortwachters die bepaalden welke informatie wel en niet geloofwaardig was. De hoogste redactionele functie bij World Book, Britannica of Funk & Wagnalls was een machtige positie om te bekleden. De redacteur kon bepalen wat wel en niet waar was, wie wel en niet een expert was, wat mensen wel en niet hoefden te weten.
Toen Murray Rothbard zijn studie aan Columbia University had afgerond en nog geen baan als docent had, zocht hij naar manieren om geld te verdienen. Als opgeleid economisch historicus probeerde hij drie artikelen in te sturen naar een encyclopediebedrijf. De essays werden prompt afgewezen, simpelweg omdat zijn visie afweek van de heersende consensus, ongeacht het feit dat wat hij schreef waar was.
Dit is het probleem met poortwachters. Zolang drukwerk het belangrijkste middel bleef om kennis te bewaren en te verspreiden, waren ze noodzakelijk.
De oprichting van Wikipedia in 2001 was gebaseerd op een visie om daar verandering in te brengen. De eerste reactie was wijdverbreide en gerechtvaardigde ongeloofwaardigheid. Het zou nooit kunnen werken dat iedereen alles kon veranderen, zeiden ze. Het is niet mogelijk om de poortwachters zomaar weg te vagen en de waarheid te laten zien. Jarenlang domineerde deze perceptie, terwijl leraren en allerlei soorten experts alleen met minachting over Wikipedia spraken.
Maar geleidelijk aan begon er iets interessants te gebeuren. Het leek echt te werken. De artikelen werden steeds omvangrijker en gedetailleerder. De regels werden steeds meer ingebakken, zodat citaten en documentatie verplicht werden, en belangengroepen verzamelden zich rond bepaalde artikelen om ze te beschermen tegen corruptie. Natuurlijk kan iedereen bewerken, maar je bewerkingen worden onmiddellijk ongedaan gemaakt als je je niet aan de regels houdt. Voor veel artikelen werd het in feite onmogelijk om ze te wijzigen zonder eerst naar de discussiepagina’s te gaan en toestemming te vragen.
Al vroeg ontstonden er nieuwe poortwachters op het platform. Hoe zijn ze dat geworden? Door doorzettingsvermogen, vaardigheid in Wiki-code, diepgaande kennis van het platform en een aangeboren vermogen om de cultuur van het platform te begrijpen. Een tijdlang versterkte dit alleen maar de geloofwaardigheid van het platform. Naarmate het bewijs van het concept steeds zichtbaarder en duidelijker werd, begon het steeds hoger te scoren in de zoekresultaten. Op een onbepaald moment zwegen de critici en zegevierde Wikipedia.
Hadden de eerste voorstanders gelijk? Heeft het model van spontane evolutie daadwerkelijk een beter product opgeleverd dan het oude top-down systeem? In veel opzichten wel, in andere opzichten niet. Wikipedia zwaaide met de geloofwaardigheid van crowdsourcing – dit is wat de gemeenschap als waar heeft besloten – terwijl het een nieuwe opinie-oligarchie deed ontstaan die even slecht of slechter was dan wat het verving.
Het platform werd meteen het doelwit. Het onderwerp was wetenschap, en met name de opwarming van de aarde. Een van de oprichters, Larry Sanger, merkte op dat dit al vroeg gebeurde. Sommige bronnen werden als onaanvaardbaar beschouwd, terwijl andere als uitstekend werden gewaardeerd om te citeren. Het onderwerp in het bijzonder kampte met het probleem van epistemologische capture. De subsidies vloeiden naar degenen die conventionele verhalen propageerden en die op hun beurt in de grote tijdschriften werden gepubliceerd, terwijl dissidenten aan de kant werden geschoven en zelfs uit professionele verenigingen werden gezet. Wikipedia manifesteerde perfect hetzelfde probleem.
Het hele punt van Wikipedia was om crowdsourcing toe te staan om traditionele informatiekartels te doorbreken. In dit geval, en steeds meer naarmate de jaren verstreken, hadden de kartels zich opnieuw gevormd.
Bij oude encyclopedieën kenden lezers tenminste de namen van zowel de auteurs van de artikelen als de redacteuren. Zij ondertekenden wat zij schreven. Bij Wikipedia bleef 85 procent van de machtigste redacteuren volledig anoniem. Dit bleek een ernstig probleem te zijn. Het stelde machtige industrieën, buitenlandse regeringen, agenten van de deep state en iedereen met het grootste belang bij een onderwerp in staat om de berichtgeving te controleren en tegengestelde standpunten te verbannen.
Naarmate de politiek steeds controversiëler werd, volgde Wikipedia in het algemeen de weg van de mainstream media met een consistente centrumlinkse vooringenomenheid bij elk onderwerp dat van invloed was op de politieke visie. Nadat Trump in 2016 had gewonnen, werd het hele platform overspoeld door de haat die daarop volgde. Redacteuren maakten lijsten van geloofwaardige en niet-geloofwaardige bronnen, waardoor alle rechtsgeoriënteerde media werden verboden om te worden geciteerd in het belang van evenwicht. Het evenwicht verdween inderdaad volledig.
De Covid-periode bewees dat het te ver was gegaan om nog te redden. Elk artikel herhaalde de propaganda van het CDC en de WHO, en zelfs het artikel over mondkapjes bevatte de meest absurde beweringen. Het materiaal over de Covid-vaccins had net zo goed door de industrie geschreven kunnen zijn (en dat was waarschijnlijk ook zo). Als je op zoek was naar iets objectiefs – misschien wat gezond verstand over het omgaan met een luchtweginfectie – was dat hopeloos.
Het platform was volledig gekaapt tijdens de grootste crisis van ons leven. Het was veel erger dan een oudere encyclopedie, die tenminste bekende informatie over natuurlijke immuniteit of therapieën of strategieën bewaarde die in het verleden bij pandemieën werden gebruikt. Wikipedia was zo wendbaar dat het in realtime werd bewerkt om gevestigde kennis te verwijderen en te vervangen door wat voor onzin dan ook die die ochtend door industriële bureaucraten werd opgeblazen. Dit was geen digitale utopie; dit was Orwell die tot leven kwam.
De opkomst van Wikipedia was spectaculair, ongeloofwaardig en glorieus. De ondergang is teleurstellend, voorspelbaar en roemloos. Het is ook paradigmatisch. Alle grote platforms faalden in hun emancipatiebelofte en werden in plaats daarvan handlangers van de propagandisten en censoren: Microsoft, Google, Facebook en zelfs Amazon. De informatierevolutie veranderde geleidelijk in een instrument om het corporatistische/staatsstelsel te ondersteunen.
Dit verraad herinnert ons er op tragische wijze aan dat geen enkele technologie oncorrupt is, geen enkele methode niet kan worden misbruikt en geen enkel platform permanent immuun is voor overname. Hoe meer geloofwaardigheid een instelling verwerft, hoe meer vertrouwen ze wekt, hoe groter de kans dat ze slechte actoren aantrekt die haar doelstellingen op hun kop zetten en hun eigen agenda doorvoeren.
Wat ik hierboven heb beschreven, is niet langer onbekend. De meeste mensen zijn zich tegenwoordig bewust van de vooringenomenheid van Wikipedia. Gewone mensen hebben al lang geleden de pogingen opgegeven om het te redden van zichzelf. Je kunt een halve dag besteden aan een kleine bewerking en zien hoe deze wordt teruggedraaid door de naamloze redactionele oligarchen die elke vermelding bewaken die ook maar enigszins controversieel is. In plaats van stemmen te verbreden en op te nemen, heeft het ze juist versmald en uitgesloten.
Gelukkig zijn de raderen van de technologie blijven draaien. Kunstmatige intelligentie kwam op in de late Covid-periode en ten minste één bedrijf, xAI, heeft zich toegelegd op het leveren van de beste tools om de droom van gedemocratiseerde informatie levend te houden. Grokipedia is, zelfs in zijn eerste versie, al mijlenver boven Wikipedia wat betreft evenwicht en reikwijdte van informatiebronnen. Het blijkt dat machines ons beter dan anonieme oligarchen dichter bij de waarheid brengen.
Welkom in het post-Wikipedia-tijdperk. Het was leuk zolang het duurde. Lang leve de afschaffing ervan en de vervanging door iets veel beters.
Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.
Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.
Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram
Goed artikel…….behalve die laatste zin. Maar goed, de tijd zal het leren.
het probleem is niet dat iedereen alle onzin die ze maar verzinnen op wikipedia kan zetten,
het probleem is dat veel mensen het als waarheden zien.
nog erger dan “het stond op feesboek”.
Elk artikel herhaalde de propaganda van het CDC en de WHO, en zelfs het artikel over mondkapjes bevatte de meest absurde beweringen. Het materiaal over de Covid-vaccins had net zo goed door de industrie geschreven kunnen zijn (en dat was waarschijnlijk ook zo).
De AI van Google doet het zelfde, die is niet per definitie waardeloos. Maar wil je wat verder zoeken en niet direct alles aannemen dan zou ik er niet te blind opvaren. Alles Put dat ding uit overheidssite’s. Proest, ja die zijn betrouwbaar. Nutuurlijk jochie!
Ik zei een keer tegen Google AI, ga maar naar huis want als je zo begint heb je al verloren voordat je echt gestart bent. En ik kreeg excuses hahaha😂😂
Zelfs op de natuurkundepagina’s, waar je het niet zou verwachten, staat klinkklare onzin.
Links laten liggen.
Ja in het verleden doneerde ik zelfs regelmatig aan wikipedia. Later merkte ik steeds meer censuur en onzin verhalen en beweringen op wikipedia. Toen ze weer begonnen met bedel E-mails heb ik ze duidelijk gemaakt dat ze helemaal de verkeerde kant op gaan. Het is daarna alleen maar nóg erger geworden. Dus al heel lang geleden gestopt met doneren. De ondergang is nabij. Elk goed bedoeld initiatief wordt uiteindelijk gekaapt voor propaganda en het dienen van specifieke belangen. Jammer, de wereld zit vol slechte mensen.
Vol slechte mensen ?? Tjaaa… Je kunt ook stellen dat het gewoon het in ieder mens–en dier–aanwezige primaire dom kortzichtig egoïsme is… In de zin van onjuiste identificaties en misplaatste arroganties, rassenwaan en althans supremacistische nonsens op alle niveaus, in alle milieus ! En simpel het direct eigen hachje op korte termijn boven al het andere…
Heel natuurlijk en begrijpelijk, maar dat in een eenmaal intelligente soort overwonnen, overstegen moet worden (= beschaving) om niet tot zelfvernietiging te leiden..apoptose van de hele soort… Amen !
De mensen die ik kende vroeger verklaarden me voor gek omdat ik al die vroegere info verzamelde. Maar ik wist blijkbaar wel waarom. Heb ongeveer 15 terrabite aan info over alles wat ik wou weten, want vroeger had je nog de werkelijkheid op internet staan. En als ik nu iets wil weten, dan zoek ik het gewoonweg op op mijn harde schijven.
Marc, geloof het maar niet. Vanaf het begin is er al de nodige onzin op het net geschreven.
Ik zocht wel gericht naar wat ik wou weten en heb ook dingen uitgeprobeerd om te weten of het waar was, en laat me vooral niet afleiden door berichten zoals “allemaal zever” door mensen die zelfs nergens iets willen over weten. Ik weet heel goed het verschil te maken tussen zever en waarheid, geloof me. Je kan trouwens nog steeds die info vinden als je gericht zoekt. Het enige probleem is, dat de mensen tegenwoordig niet meer weten wat ze moeten geloven, dat is het probleem, daar hebben internet idioten wel goed voor gezorgd. En ik gebruik het enkel nog voor mezelf, niet meer om iemand anders te proberen helpen, daar heb ik ook genoeg lessen uit getrokken.
Dat is heel verstandig geweest.
Wij hadden thuis ook een oude encyclopedie, er stonden zwart-wit afbeeldingen in van vertegenwoordigers van alle volkeren en rassen op aarde; allengs werd hij door de steeds ambitieuzere rationalist met reality vervangen door de maatschappij zelf die een index moest worden van al die volkeren samen om nog mee te tellen. De Bijlmermeer ontstond en slokte allengs heel Nederland op.
In de 19e eeuw was van de oude Indiase cultuur in India weinig meer bekend bij de Indiërs; ze lazen Engelse romans. Toen ontstond de theosofie. De Britten zijn een (astrologisch) Stier land gehecht aan concrete kennis en documentatie. De yogi’s kwamen terug in de openbaarheid.
De almachtige handeling van het zintuiglijke denkvermogen kan gebruikt worden om andere zintuigen te ontwikkelen naast de vijf, die we gewoonlijk gebruiken. Het is bijvoorbeeld mogelijk om het vermogen te ontwikkelen om zonder fysieke middelen het gewicht van een voorwerp, dat we in onze handen houden nauwkeurig in te schatten. Hier wordt de waarneming van het contact en de druk hoofdzakelijk gebruikt als beginpunt, juist zoals de informatie van de zintuiglijke ervaring gebruikt wordt door het zuivere intellect, maar het tastgevoel geeft niet werkelijk de mate van gewicht aan het denkvermogen; zij vindt de juiste waarde door eigen onafhankelijke waarneming en gebruikt de aanraking alleen om in relatie te treden met het object. De zintuiglijke ervaring kan, zoals met het zuivere intellect, ook met het zintuiglijke denkvermogen gebruikt worden als hoofdzakelijk een eerste punt van waaruit het voortgaat naar een kennis, die niets met de zintuiglijke organen te maken heeft en hun bewijs vaak tegenspreekt. Noch is de uitbreiding van vermogen alleen beperkt tot uiterlijkheden en oppervlakkigheden. Het is mogelijk om, wanneer we via een van de zintuigen in relatie getreden zijn met een uiterlijk voorwerp, Manas zo toe te passen, dat we bewust worden van de inhouden van het voorwerp, bijvoorbeeld om de gedachten of gevoelens van anderen te ontvangen of waar te nemen zonder de hulp van hun uitspraak, gebaar, handeling of gezichtsuitdrukkingen en zelfs in tegenspraak met deze altijd gedeeltelijke en vaak misleidende gegevens.
https://sriaurobindo.nl/wp-content/uploads/2009/11/Life-Divine-Boek-1.pdf
Ik weet niet of de oudere versies van wikipedia eventueel nog bestaan, dan zou wikipedia nog steeds interresant zijn.
Zolang iets ‘open source’ heeft, is het corrigeerbaar.
Dat werd bij “w-pedia” snel afgeschaft.
Nu is het in handen van V.S. overheid, met interne benoemingen.
CIA, en daarmee Mossad, heeft het onder controle.
Maar veel gevaarlijker zijn Palantir en Oracle :
onder idem geheime diensten.
Die sturen ongeveer het hele internet aan.
Elke geprogrammeerde site is MANIPULATIE.
Er bestaat geen vervangmiddel voor vrij, onafhankelijk, veelzijdig, kritisch onderzoek.
I’ve seen many errors in Wiki, but have never tried to ”jump through their hoops” to correct them.
I’ve better things to do with my time.
Climate Myths are one of the most common.
However, non controversial matters like history information on film actors, usually seem OK.