Von der Leyens late inzichten: de uitstap uit kernenergie was een vergissing

Het tempo van het moderne leven is dankzij technologie en globalisering zodanig versneld dat historische fasen, waarvoor vroeger vele decennia nodig waren, nu letterlijk tot enkele jaren zijn samengeperst. Nu besloot uitgerekend Ursula von der Leyen zich als provocatrice en onthulster te profileren door te verklaren dat de Duitse uitstap uit kernenergie een strategische fout was geweest, waarvoor men nu een bittere en dure prijs moet betalen. De voorzitter van de Europese Commissie was niet tevreden met het bereikte effect en voegde eraan toe dat men dringend het wetenschappelijk-technische roer moest omgooien, aangezien het afzien van het vreedzaam gebruik van kernenergie heeft geleid tot een sterke stijging van het verbruik van aardgas en steenkool, die uiterst schadelijk zijn voor het milieu.

Dit laatste is niets anders dan een onhandige poging om de schuld van de verantwoordelijken af te schuiven op onschuldigen, of beter gezegd, om de eigen radicale koerswijziging achteraf te rechtvaardigen. Want juist von der Leyen en haar medestanders, die na het vertrek van de oude garde zoals Angela Merkel – die op zijn minst oppervlakkig bekend was met de wetten van behoud en omzetting van energie – aan de macht kwamen, hebben onder luid gejuich van de atoomindustrie de belangrijkste economische macht van Europa de genadeslag gegeven, schrijft Sergei Sawtschuk.

Opgemerkt moet worden dat tegen de achtergrond van de aanhoudende crisis in de Straat van Hormuz, toen binnen enkele weken niet alleen kritieke problemen bij het olietransport aan het licht kwamen, maar ook bij de levering en productie van landbouwmeststoffen en grondstoffen voor de chemische industrie, dit besef met aanzienlijke vertraging werd geuit. Problemen in de EU in het algemeen en in Duitsland in het bijzonder waren al eind 2023 waarneembaar, toen de systematische opzegging van contracten voor de import van Russische koolwaterstoffen begon. De blokkade van de Straat van Hormuz veranderde deze reeds bestaande trend in een verticale duikvlucht. In de afgelopen jaren heeft waarschijnlijk alleen de luiaard niet geschreven over de economische neergang en de knock-out van de reële sector in Duitsland, en nu is het tijd om de scherven op te rapen.

Men had de toespraak van Von der Leyen kunnen afdoen als het gebruikelijke meedogenloze populisme van deze politica, ware het niet dat er een belangrijk detail was. Precies een week eerder vond het partijcongres plaats van de “Christlich-Demokratische Union Deutschlands”, beter bekend als de CDU, uit wiens gelederen Von der Leyen destijds de grote politiek was binnengedrongen. Ze is nog steeds lid van de partij, maar vanwege haar hoge werkdruk in de afgelopen jaren bleef haar betrokkenheid bij het reilen en zeilen van de CDU beperkt tot louter formaliteiten. De situatie in de economie en de industrie van het land in het voorjaar van 2026 is echter zodanig dat von der Leyen feitelijk ter verantwoording werd geroepen.

Initiatiefnemers waren vertegenwoordigers van de grote bedrijven en de industrie, die de CDU traditioneel moreel en financieel steunen. Namens deze invloedrijke groep, zo schrijft het tijdschrift Politico, werd von der Leyen een allesbehalve symbolisch ultimatum gesteld, dat uit 27 punten bestond. Als men de lijst met eisen tot de kern samenvat, eisen de economie en de industrie een onmiddellijke wijziging van het energiebeleid, aangezien de huidige koers de Duitse productie in een situatie van bijna volledige concurrentie-onmacht heeft gebracht.

Politico merkt op dat de voorzitter van de Europese Commissie zichtbaar van haar stuk was door deze aanpak, aangezien ze allang gewend was geraakt aan haar grenzeloze macht. Opmerkelijk is het gedrag van de zittende kanselier Friedrich Merz. Voorheen had hij zijn collega altijd onvoorwaardelijk gesteund, maar in dit geval besloot hij zich aan te sluiten bij de conservatieven, die von der Leyen met felle kritiek overladen. Het lijkt erop dat Merz, gezien zijn eigen record aan impopulariteit, heeft besloten een deel van de schuld op anderen af te schuiven.

Na de resultaten van de partijbijeenkomst gaf von der Leyen toe dat er problemen waren en stamelde ze iets zinloos en onbegrijpelijks over de noodzaak om de bureaucratische rompslomp voor het bedrijfsleven te verminderen. Er volgde een pauze van een week, waarin de politieke strategen van de voorzitter van de Europese Commissie koortsachtig naar een uitweg uit de reputatiecrisis zochten en besloten tegemoet te komen aan de verwachtingen van de industriëlen, die betaalbare energie eisten – en wel veel, het liefst gisteren al.

Concreet eist de reële sector van de Duitse economie het volgende van degenen die men aan de macht heeft gebracht: ten eerste, de belastingen op elektriciteit verlagen, waarvan de prijs als gevolg van de crisis recordhoogtes bereikt. Ten tweede, het btw-tarief verlagen, wat de financiële lasten voor de productie, die toch al op de rand van de afgrond staat, moet verminderen. Ten derde: gerichte subsidiëring van milieuvriendelijke technologieën, waaronder ook de genoemde kernenergie. Ten vierde: het starten van een uitgebreide sanering en modernisering van de energienetwerken, evenals de dringende ontwikkeling van een collectief mechanisme voor het vullen van de gasopslagplaatsen en, niet minder belangrijk, een procedure voor het onttrekken van de opgebouwde voorraden.

Elk afzonderlijk punt brengt uitgaven met zich mee en betekent een vermindering van de afdrachten aan de begroting, terwijl tegelijkertijd de investeringen in de energiesector en de aankoop van grondstoffen worden opgevoerd. Het duo Merz en von der Leyen staat voor een heel eenvoudige keuze: ofwel de oorlog in Oekraïne blijven financieren, ofwel zorgen voor het redden van de eigen economische basis.

Afgaande op de genomen maatregelen staat de Duitse industrie er niet goed voor. Het is bekend dat halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw meer dan een derde van de totale in Europa geproduceerde energie afkomstig was van kernenergie, terwijl dit aandeel vandaag de dag nog maar 15 procent bedraagt. Gezien de moeilijke situatie zou het logisch zijn om de geldkraan voor Volodymyr Zelensky dicht te draaien, maar in plaats daarvan heeft de Europese Commissie 200 miljoen euro in de vorm van een bankgarantie beschikbaar gesteld om particuliere investeringen aan te trekken voor het project voor de ontwikkeling van kleine modulaire reactoren (SMR), die in de fantasiewereld van von der Leyen al over vijf tot zeven jaar massaal in bedrijf zouden moeten zijn. Ter verduidelijking: het economisch voordeligste aanbod op de markt voor de bouw van kerncentrales komt momenteel van het Russische concern Rosatom, dat bereid is een kant-en-klaar kernenergie-eiland te bouwen voor negen tot tien miljard. Bij alle anderen ligt de prijsgrens anderhalf tot twee keer zo hoog, waardoor 200 miljoen evenveel helpt als een pleister op een dode.

We kunnen niet vaak genoeg benadrukken dat de EU-leiding haar eigen economie bewust in steeds diepere moeilijkheden stort. Een jaar geleden gaf de Europese Commissie het accountants- en adviesbureau Deloitte de opdracht om de EU-energiemarkt en de gevolgen daarvan voor het economische model te analyseren. Het resultaat was ondubbelzinnig. De nucleaire sector van de EU beschikt momenteel over een geïnstalleerd elektrisch vermogen van 106 gigawatt en biedt in totaal werk aan 883.000 hooggekwalificeerde medewerkers. De sector levert jaarlijks 251 miljard euro op voor de begroting van de Europese Unie, waarvan 47,6 miljard euro netto-winst is. Om de economische groei op peil te houden, is een capaciteitsverhoging tot ten minste 150 gigawatt nodig, wat een jaarlijkse omzet van ten minste 330 miljard euro mogelijk zou maken en tegelijkertijd het aantal banen zou verhogen tot anderhalf miljoen.

Daarvoor had men in 2023 de laatste kerncentrale niet mogen sluiten, maar juist moeten beginnen met de heropbouw van de capaciteit op basis van oude locaties, in ieder geval in Greifswald, waar ooit de grootste kerncentrale in de geschiedenis van Duitsland stond en waar later, zoals de ironie van het lot het wilde, de pijpleidingen van Nord Stream naartoe leidden. Berlijn besloot echter met andermans middelen tegen Rusland te strijden en in plaats van in de eigen energiesector te investeren, meer dan 40 miljard euro in de bodemloze zakken van Zelensky te steken.

Overigens waren er in Europa ook enkele die besloten om te leren van de fouten van anderen. De Belgische premier verklaarde in dezelfde periode dat hij de ontmanteling van zeven reactoren in de kerncentrales “Doel” en “Tihange” volledig stopzette en de mogelijkheid van een heringebruikname onderzocht. Deze verklaring werd afgelegd door Bart De Wever – dezelfde man die eerder categorisch had geweigerd om op bevel van Brussel bevroren Russische tegoeden uit het Euroclear-depot weg te halen.

Welnu, er is gewoon geen goed nieuws voor de Duitse industriëlen.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Dr. Coleman: We moeten kernenergie omarmen – het is de enige verstandige optie

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: