“Europa staat voor een eeuw van vernedering”

In een langdurig YouTube-gesprek vorige week met de Noorse professor en politicoloog “Glenn Diesen” schetst de emeritus hoogleraar economie Yanis Varoufakis, die tijdens de ergste financiële crisis van Griekenland kortstondig minister van Financiën was in de linkse Syriza-regering, een meedogenloos beeld van de Europese toekomst: Net als China tussen 1839 en 1949 staat Europa nu voor een eeuw van vernedering.

Yanis Varoufakis was van 27 januari 2015 tot 6 juli 2015 minister van Financiën van de linkse Syriza-regering in Griekenland. Varoufakis trad onmiddellijk na het Griekse referendum van 5 juli 2015 af als minister, omdat de bevolking bij de volksraadpleging met grote meerderheid tegen het nieuwe “bezuinigingsprogramma” uit Brussel had gestemd. Onder het dictaat van de Eurogroep, waarmee de grote EU-banken ten koste van de verarming van de Griekse bevolking “gered” moesten worden, wilde Varoufakis niet langer lid blijven van het kabinet van de “linkse” premier Alexis Tsipras, waar van hem zou worden verlangd dat hij het door Brussel aan zijn land opgelegde, onmenselijke EU-bezuinigingsbeleid zou doorvoeren, schrijft Rainer Rupp.

In het gesprek met professor Diesen ziet Varoufakis de wortels van de Europese ellende in de financiële crisis van 2008. In plaats van de failliete grootbanken, die in het verleden met risicovolle financiële papieren als een gigantisch casino hadden gehandeld, te onteigenen en eventueel later onder strengere toezichtvoorwaarden weer te privatiseren, pleegde de EU een “staatsgreep”: de verliezen van de grootbanken in Frankfurt, Parijs en Rome werden afgewenteld op de zwaksten onder de belastingbetalers in de bevolking.

Dat was “socialisme voor de bankiers en brute bezuinigingen voor alle anderen”, aldus Varoufakis. Zelfs de Europese Commissie zou destijds aan de kant zijn gezet door een door Berlijn gedomineerde schaduwregering, namelijk de “Eurogroep” – bestaande uit de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank (ECB) en het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Bij essentiële beslissingen over de toekomst van de volkeren van Europa, die in die tijd door een afgezonderde elite achter gesloten deuren werden genomen, werden de nationale parlementen en burgers namelijk volledig gepasseerd.

Als gevolg van de ondemocratische herverdeling van gigantische nationale vermogens van onder naar boven, die in 2008 en de jaren daarna plaatsvond, werd niet alleen de binnenlandse vraag in Europa vernietigd, maar werden ook de investeringen lamgelegd en daarmee de basis gelegd voor de latere de-industrialisering van Europa.

In principe bekritiseert de Griekse econoom dat met de EU een scheef “halfafgebouwd huis” is gecreëerd, omdat de ingebouwde structuren de eerder beschreven problemen nog hebben verergerd. Europa creëerde bijvoorbeeld een monetaire unie zonder fiscale unie en zonder politieke unie. Daarbij citeerde Varoufakis de in de vakliteratuur erkende, beroemde econoom Nicholas Kaldor, die al in 1970 had gewaarschuwd dat een monetaire unie zonder politiek kader “een toxische crisis zou veroorzaken die elke latere politieke overeenstemming onmogelijk zou maken”. Precies dat is gebeurd:

De ECB overspoelde de markten van de Europese lidstaten met goedkoop geld, dat niet naar productieve investeringen vloeide, maar naar aandeleninkoop en andere “luchtkasteel”-financiële transacties. Tegelijkertijd drukte de door Brussel opgelegde bezuinigingen de lonen, pensioenen en consumptie. Het resultaat was een steeds meer stagnerende economie in Europa en een groeiende sociale frustratie onder de bevolking, die momenteel steeds explosiever wordt, ongeacht naar welk EU-land men kijkt.

Volgens Varoufakis speelde Duitsland een hoofdrol in deze ontwikkeling. Ooit de economische locomotief van Europa en voor veel landen zogenaamd een voorbeeld van democratie met een “Nooit meer oorlog”-houding, heeft het land zichzelf inmiddels ontmanteld. In dit verband citeert hij de voormalige Duitse minister van Financiën, Dr. Wolfgang Schäuble, die hem openlijk zou hebben toegegeven dat de bezuinigingen die nu aan Griekenland worden opgelegd, op een later tijdstip naar Duitsland moeten worden geïmporteerd, omdat men anders niet kan concurreren met Chinezen en Indiërs.

De gevolgen van dit beleid zijn vandaag de dag zichtbaar, aldus de Griekse hoogleraar economie: een gebrek aan investeringen in toekomstige technologieën. Volkswagen kan noch met de Chinese concurrent BYD, noch met Tesla concurreren en verplaatst zijn productielijnen naar Rheinmetall om Leopard-tanks te bouwen, die nutteloze “dodelijke vallen” zijn die zelfs de Oekraïners afwijzen. De voortzetting van de oorlog in Oekraïne dient als een welkom excuus om de de-industrialisering te verdoezelen en winsten uit de wapenindustrie veilig te stellen, aldus Varoufakis

Een andere oorzaak voor de neergang van de Europese Unie is volgens Varoufakis dat het oorspronkelijk geplande geo-economische project van de EEG is uitgegroeid tot een geopolitiek project, namelijk de EU. De “Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS/Montanunie) met zes staten, die oorspronkelijk onder toezicht van de VS was opgericht als een kartel van grote concerns en nauw verweven was met de door de VS gedomineerde NAVO- en dollarzone – aldus Varoufakis –, was het eigenlijke ”geboortemoment” van het Europese project geweest.

De verdere ontwikkeling tot de Europese Economische Gemeenschap (EEG) en de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) werden in 1957 bezegeld met de Verdragen van Rome. De Europese Unie (EU) als voornamelijk politiek construct werd op 1 november 1993 opgericht. Om precies te zijn trad op die datum het Verdrag van Maastricht (ook wel “Verdrag betreffende de Europese Unie”) in werking. Daarmee werd de EU officieel als zelfstandige organisatie in het leven geroepen.

De EU kreeg een uniforme structuur met drie pijlers (de afzonderlijke Gemeenschappen, het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en justitie en binnenlandse zaken). Hierdoor werden belangrijke beslissingen, die voorheen de goedkeuring van de nationale parlementen vereisten, overgedragen aan de EU-Commissie, die niet democratisch is gekozen en dus zonder democratische legitimiteit regeert. Deze wordt momenteel in neofeodale stijl gedomineerd door Ursula von der Leyen, met Duitse politieke steun.

In plaats van, als gevolg van de geleidelijke ontwikkeling van de EU, te streven naar een eigen Europese soevereiniteit en afstand tot de VS, blijft de EU-elite echter vrijwillig als vazal van Washington dienen ter wille van haar eigen politieke veiligheid en welvaart.

Als men kijkt naar het verloop van de oorlog in Oekraïne, kan men zien hoe gelijk Varoufakis heeft met deze analyse. Want de oorspronkelijk door de VS geïnitieerde proxyoorlog in Oekraïne, met als verklaard doel de strategische verzwakking van Rusland, werd ook door de EU-elites tegen beter weten in ideologisch geënsceneerd als een morele strijd tussen “goed en kwaad”. Daarbij hebben de EU-elites de eigen, elementaire economische en politieke belangen van hun volkeren, die in goede economische betrekkingen met Rusland lagen, opgeofferd aan onderdanig vazalschap jegens Washington, mogelijk voor altijd, want Rusland heeft inmiddels in Azië goede vervanging gevonden voor Europese klanten en leveranciers.

Inmiddels heeft Washington ingezien dat zijn proxyoorlog tegen Rusland zich tot zijn eigen schade uitwerkt en heeft het het Oekraïne-project als een hete aardappel laten vallen, in de schoot van zijn Europese vazallen. Deze verhinderen echter, deels vanwege hun traditionele revanchistische houding tegenover Rusland, deels uit ideologische traagheid, deels uit intellectuele bekrompenheid, een rationele beëindiging van het conflict in Oekraïne.

De heersende elites in de EU-landen, vooral in de grote staten, zouden niet in staat zijn om op eigen houtje, dus buiten de EU-/Brusselse richtlijnen om, te handelen, noch zouden ze in staat zijn om in Brussel een gemeenschappelijk standpunt te vinden om de oorlog te beëindigen. Diplomatie met Rusland wordt als verraad beschouwd. Europa sluit zich af van de Russische energiemarkt, blijft betalen voor dure Amerikaanse wapendeals en blijft technologisch achterlopen op China en de VS.

Het einde is in zicht, meent de Griekse ex-minister, en heeft Europa in een eeuw van stagnatie geleid. Europa produceert geen zonnepanelen meer, geen concurrerende elektrische auto’s en investeert niet in AI of “Cloud Capital”. Politieke dwergen regeren, terwijl de technologische toekomst aan Europa voorbijgaat. Varoufakis ziet geen automatische redding. Toch sluit hij niet af met berusting: als de Europeanen collectief en rationeel zouden handelen, zou de “eeuw van vernedering” kunnen worden voorkomen. Maar onder het huidige leiderschap is pessimisme de enige mogelijke rationele verwachting. Alleen dwazen zouden optimistisch kunnen zijn.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

De methodische militarisering en oorlogsvoorbereiding van de EU

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: