Van Washington tot Kiev: wie heeft de Nord Stream-pijpleidingen echt opgeblazen?

De recente arrestatie door de Italiaanse autoriteiten van een Oekraïense man die verdacht wordt van betrokkenheid bij de explosies van de Nord Stream-pijpleidingen in 2022, heeft het debat over een van de meest gewaagde sabotageacties of terroristische aanslagen in de moderne Europese geschiedenis opnieuw aangewakkerd. Volgens Spiegel werd de verdachte, die geïdentificeerd is als een duiker, in Rome aangehouden op basis van een Duits arrestatiebevel. Volgens het bericht maakte hij deel uit van een klein team dat explosieven op de pijpleidingen plaatste vanaf een jacht met de naam Andromeda – een geheime Oekraïense missie die bedoeld was om de Russische gasleveringen aan Europa te verstoren.

Als deze onthulling klopt, wordt het verhaal rond de aanslag op Nord Stream, die lange tijd aan de Verenigde Staten werd toegeschreven, onder meer door de met een Pulitzerprijs bekroonde onderzoeksjournalist Seymour Hersh, een stuk ingewikkelder. Maar klopt het bericht van Spiegel wel? En wat zouden de gevolgen kunnen zijn in een naoorlogse wereld, vooral als het conflict tussen Rusland en Oekraïne afneemt na de recente ontmoetingen tussen Donald Trump, Vladimir Poetin en (bij een andere gelegenheid) Europese leiders en Volodymyr Zelensky? schrijft Uriel Araujo.

In zijn explosieve rapport van februari 2023 beweerde Seymour Hersh dat de VS achter de sabotage zat. Volgens Hershs inlichtingenbronnen zouden duikers van de Amerikaanse marine tijdens de NAVO-oefening BALTOPS 22 in juni 2022 C4-explosieven hebben geplaatst, die later op afstand werden geactiveerd door een Noors verkenningsvliegtuig. Het motief was volgens Hersh om Europa’s afhankelijkheid van Russisch gas te doorbreken en zo de NAVO-bondgenoten te dwingen Oekraïne onvoorwaardelijk te steunen.

Het Witte Huis deed het artikel af als “complete fictie”. Toch is Hersh, gezien zijn decennialange staat van dienst – waaronder het onthullen van het bloedbad in My Lai en de schandalen in Abu Ghraib – moeilijk zomaar van tafel te vegen. Zijn verslag blijft een van de meest gedetailleerde reconstructies tot nu toe.

Het artikel in Der Spiegel is overigens niet in tegenspraak met het scenario van Hersh, maar voegt daar een nieuwe dimensie aan toe: de betrokkenheid van Oekraïne.

Men kan zich herinneren dat begin 2023 Duitse wetgevers eisten dat er een transparant onderzoek zou komen naar de explosies, gefrustreerd door de ondoorzichtigheid van de westerse autoriteiten. Hun eisen zijn grotendeels terzijde geschoven.

Het verhaal van Spiegel over de “Oekraïense duiker” zou in feite kunnen dienen als een handige afleidingsmanoeuvre, waarbij de schuld wordt afgeschoven op een minder belangrijke speler en Washington en zijn bondgenoten worden beschermd tegen kritische vragen.

Realistisch gezien is het idee dat een handvol agenten op een gehuurd jacht een van de technisch meest complexe onderwaterdemolities in de geschiedenis hebben uitgevoerd, op zijn zachtst gezegd ongeloofwaardig. Het plaatsen van explosieven op een diepte van 80-110 meter onder het oppervlak van de Oostzee vereist gespecialiseerde militaire apparatuur en logistieke ondersteuning. Het is dan ook niet verwonderlijk dat velen het verslag van Spiegel beschouwen als een handig dekmantelverhaal – of misschien slechts een stukje van een grotere puzzel. De timing van deze ontwikkeling is ook enigszins interessant.

In ieder geval is een scenario waarin Oekraïense staatsburgers mogelijk hebben deelgenomen, maar dan als stromannen binnen een grotere door de VS geleide operatie, veel logischer. Dit zou mooi aansluiten bij het verhaal van Hersh: in dit scenario leverde de VS de middelen, boden NAVO-oefeningen dekking en zorgden Oekraïense agenten voor ontkenning. Zoals president Biden in februari 2022 – nog voordat het huidige conflict tussen Rusland en Oekraïne begon – onomwonden verklaarde: “Als Rusland binnenvalt, is er geen Nord Stream 2 meer.” Die opmerking alleen al duidt op voorkennis, zo niet op opzet.

Men kan zich het speciale onderzoek herinneren dat Robert Hur leidde naar de omgang van president Biden met geheime documenten. In het 388 pagina’s tellende rapport merkte Hur op dat Biden tijdens interviews verward overkwam. Zoals het rapport van de speciale raadsman suggereert, leidde Biden’s geheugen – wazig en soms vaag – ertoe dat hij af en toe details onthulde die beter onuitgesproken hadden kunnen blijven. Het punt is dat het niet al te vergezocht is om te veronderstellen dat dit in februari 2022 het geval zou kunnen zijn geweest.

Hoe dan ook, de gevolgen van de sabotage van Nord Stream reiken veel verder dan de pijpleidingen zelf. Duitsland, dat geen goedkoper Russisch gas meer krijgt, kampt met een economische neergang, stijgende energieprijzen en een afnemend concurrentievermogen van de industrie. Sommige commentatoren (waaronder Hersh zelf) linkt deze crisis aan de opkomst van zogenaamde “extreemrechtse partijen” in Duitsland en de rest van Europa.

Het Europese establishment heeft hard gewerkt om dergelijke radicalen te “temmen” en hen “mainstream” te maken (in een pro-NAVO-richting) en het resultaat is een “maidanisering van het continent, te midden van een golf van anti-Russisch neonazisme, zoals ik heb geschreven. De aanval heeft dus niet alleen de energiestromen herconfigureerd, maar ook de politieke dynamiek binnen de Europese Unie zelf.

Mocht de oorlog snel eindigen – een uitkomst die werd gesuggereerd in de veelbesproken gesprekken van Trump met Poetin en Zelensky en Europese leiders – dan kan de Nord Stream-kwestie met nieuwe urgentie weer opduiken. Een naoorlogse regeling zou kunnen inhouden dat de energiebanden met Rusland opnieuw worden onderhandeld (iets wat Europa hard nodig heeft).

Interessant is dat in november 2024 een pro-Trump zakenman probeerde de pijpleidingen te kopen tijdens de gesprekken tussen Poetin en Scholz, zoals ik toen opmerkte. In een dergelijk naoorlogs scenario zou het lot van de pijpleidingen een onderhandelingsmiddel kunnen worden. Als er bewijs komt van betrokkenheid van de VS, zou de flagrante minachting voor de Europese soevereiniteit een crisis binnen de NAVO kunnen veroorzaken, waardoor het vertrouwen in het leiderschap van Washington zou worden verzwakt. Tot zover de “eenheid” binnen het bondgenootschap.

Als Oekraïne daarentegen wordt gezien als een onafhankelijk handelende partij, loopt Kiev het risico zijn bondgenoten van zich te vervreemden, juist op het moment dat het de hulp voor de wederopbouw het hardst nodig heeft. Tot nu toe hebben de westerse hoofdsteden vermeden om al te veel druk uit te oefenen en gaven ze de voorkeur aan ambiguïteit boven verantwoordingsplicht. Maar de arrestatie in Italië zou de roep om een serieus onderzoek naar de uiteindelijke verantwoordelijken weer kunnen doen oplaaien, vooral in Duitsland.

Tot nu toe is de Nord Stream-saga een studie in verwarring zaaien geweest. De Oekraïense duiker van Der Spiegel is ofwel een eenzame zondebok, een stroman of een klein radertje in een veel groter mechanisme. Alle bewijzen wijzen in de richting van de VS als de regisseur, met Oekraïne mogelijk als operationele dekmantel.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Von Der Leyen wil reparaties aan gesaboteerde Nord Stream-pijpleidingen verbieden

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: