Hoe populaire entertainment de onmerkbare verspreiding van totalitaire controle mogelijk maakt

U bent waarschijnlijk bekend met het gezegde: ‘Hoe meer dingen veranderen, hoe meer ze hetzelfde blijven.’ Ik geloof dat dit op een oppervlakkig niveau klopt, waarmee ik bedoel dat patronen zich door de geschiedenis heen herhalen, hoewel de elementen van deze patronen sterk kunnen verschillen. Sinds het prille begin van menselijke nederzettingen communiceren mensen bijvoorbeeld met elkaar, en dat doen ze vandaag de dag nog steeds; dit vormt een ‘patroon’. Maar eeuwen geleden gebeurde dit door middel van rooksignalen die door anderen op kilometers afstand van de zender werden waargenomen, terwijl vandaag de dag het internet de overdracht van het ‘signaal’ bijna zo snel als de lichtsnelheid heeft gemaakt – in feite wordt iets met ongeveer 67% van de lichtsnelheid in een vacuüm overgedragen. Het patroon is hetzelfde gebleven: het verzenden van een soort ‘signaal’, maar de materiële infrastructuur van deze ‘signaaloverdracht’ is ingrijpend veranderd, in overeenstemming met de verandering in technologie.

Door gastauteur Bert Oliver.

Dat brengt ons bij een ander gezegde, dat meer aansluit bij het onderwerp van dit artikel: de uitdrukking ‘panem et circenses’ (‘brood en spelen’). Het is vrij algemeen bekend dat politici in het oude Rome de zogenaamde ‘gladiatorenspelen’ in het Colosseum – dat plaats bood aan maximaal 80.000 toeschouwers – gebruikten om de burgers bezig te houden met ‘onschuldig vermaak’. De reden hiervoor is voor ons vandaag de dag duidelijk, nu deze strategie duizendvoudig is geïntensiveerd, ditmaal op wereldwijde schaal: het was bedoeld als afleiding van dringende economische en politieke kwesties in het oude keizerlijke Rome, en dat is vandaag de dag nog steeds het geval. Maar er was een verschil, een verschil dat men zelfs humaniserend zou kunnen noemen (wat de Romeinen betreft). Zoals men kan opmaken uit het artikel waarnaar hier wordt verwezen, hielden de ‘spelen’ verband (niet noodzakelijkerwijs op een opvallende manier) met machtige politici:

Uit deze beschrijving blijkt duidelijk – zoals ook uit het bovenstaande fragment blijkt – dat de machtige personen in Rome, zoals senatoren en natuurlijk keizers, tijdens de spelen in het Colosseum zichtbaar en fysiek aanwezig waren (en alleen konden zijn), althans soms, zo niet altijd, samen met grote aantallen Romeinse burgers. De reden hiervoor is duidelijk dat de antieke wereld millennia vóór de huidige netwerksamenleving bestond; virtuele verschijningen, bijvoorbeeld via een videoverbinding, waren onmogelijk. Niettemin, hoewel deze laatste vorm vandaag de dag wel mogelijk is, blijkt uit een beetje onderzoek dat ‘machtige persoonlijkheden’ wel degelijk fysiek verschijnen – voor zover het de studiogasten van de show betreft – en virtueel, voor het televisiepubliek, bij deze (en andere) tegenhangers van de Romeinse spelen.

Hoe ben ik tot deze bewering gekomen, dat het gebruik van entertainment vandaag de dag lijkt op dat in het oude Rome? Het idee drong zich onlangs aan mij op toen vrienden ons uitnodigden om een aflevering te komen kijken van het enorm populaire Britse televisieprogramma Strictly Come Dancing, dat ik wel kende, maar nog nooit had gezien (waarschijnlijk omdat mijn vrouw en ik van dansen houden en vaak gaan dansen, in plaats van naar anderen te kijken die dat doen). Tijdens het kijken naar dit lange en zeer vermakelijke programma begon ik te begrijpen hoe het werkte, en – vooral toen de cruciale rol van het stemgerechtigde Britse publiek duidelijk werd met betrekking tot de uitsluiting van een van de deelnemende koppels – besefte ik hoe populair het in Groot-Brittannië is, met miljoenen toegewijde fans in het hele land (en in het buitenland – in Zuid-Afrika, waar wij wonen, lijkt het een enorme aanhang te hebben).

Terugkomend op de kwestie van politieke figuren die hun aanwezigheid laten gelden in Strictly Come Dancing, blijkt dat er af en toe politiek belangrijke persoonlijkheden aan deelnemen, hetzij als ‘beroemdheden’ – een van de twee categorieën deelnemers, de andere is ‘professionals’, een koppel bestaande uit één persoon uit elke categorie – hetzij als toeschouwers. Als voorbeelden kunnen worden genoemd dat Edwina Currie, een politica van de Conservatieve Partij, in 2011 aan de show deelnam, samen met professional Vincent Simone, terwijl in 2020 Jacqui Smith, een voormalig politica van de Labourpartij, samen met professionele danser Anton Du Beke als haar partner meedeed. Dan was er nog Ed Balls, een voormalig Labourpoliticus, die in 2016 met professional Katya Jones danste. Net zoals politieke figuren uit het oude Rome publiekelijk verschenen bij gladiatorenspelen, creëert de deelname van deze politieke beroemdheden aan de serie ongetwijfeld de gewenste indruk van solidariteit van hen (en hun partij) met de sterren van de show en, bij uitbreiding, met de gewone mensen die de uitgebreide fanbase vormen. Met andere woorden, net als in de Romeinse oudheid belichaamt het de kruising van politiek en entertainment. Strictly Come Dancing lijkt dus inderdaad politieke persoonlijkheden te omvatten die deelnemen of aanwezig zijn, en een show als deze dient daarom hetzelfde doel als de oude Romeinse Colosseumspelen, namelijk om de aandacht af te leiden van wat echt belangrijk is: wat de politici achter de rug van het publiek om doen, als het ware.

Het is daarom belangrijk – en dit is de kern van mijn betoog – dat al het bovenstaande met betrekking tot Strictly Come Dancing het doel dient om voor het publiek te verbergen wat er achter de schermen gebeurt, namelijk de echt belangrijke beleidswijzigingen en -implementaties die misschien niet onmiddellijk concrete gevolgen voor het publiek lijken te hebben, maar in feite hun leven op beslissende wijze geleidelijk beïnvloeden. Met andere woorden, net als de gladiatorenspelen van weleer, dienen Strictly Come Dancing en andere, soortgelijke televisie- (of tegenwoordig ‘streaming’) evenementen en shows als een plezieropwekkend verdovingsmiddel – zoals de drug ‘soma’ in Aldous Huxleys dystopische roman Brave New World – om de indruk te wekken dat alles goed gaat in de wereld, terwijl dat in werkelijkheid niet het geval is. Wat de nationale verslaving aan (televisie)spektakel betreft, gaat er in Groot-Brittannië natuurlijk niets boven de jaarlijkse Britse voetbalcompetitie Premier League, die de ware ‘soma’ is van de natie (en haar miljoenen fans over de hele wereld) – iets dat de onoprechte, sluwe politici op het lijf geschreven is als rookgordijn voor wat ze heimelijk van plan zijn en doen.

Om specifieker te zijn wat betreft mijn laatste observatie: bedenk dat het regime van Starmer in Groot-Brittannië zich steeds meer, en zonder met zijn ogen te knipperen, in de richting van onvervalste totalitaire controle beweegt, terwijl de meeste Britten zich tevreden lijken te vermaken met shows vol sterren, zoals Strictly Come Dancing, Britain’s Got Talent en natuurlijk voetbal en diverse andere sportevenementen. Dit wil niet zeggen dat we de ogen moeten sluiten voor de belangrijke protesten die regelmatig in Groot-Brittannië plaatsvinden tegen het streven van Keir Starmer en Tony Blair naar een digitale identiteitskaart, bijvoorbeeld – deze zijn symptomatisch voor de geruststellende waarheid dat de strijd voor democratie en mensenrechten nog niet helemaal verloren is. Terloops wil ik de lezers eraan herinneren dat dit besef iedereen onder ons die de menselijke vrijheid koestert, moet aansporen om elke beschikbare kans te benutten om pogingen van zogenaamde ‘autoriteiten’ om onze vrijheden te beperken te dwarsbomen en tegen te gaan, opdat de oligarchen niet in hun lafhartige opzet slagen.

Een onmiskenbaar symptoom van onvervalste, Orwelliaanse controle over elk aspect van het leven van burgers in het Verenigd Koninkrijk is waarneembaar in de bevoegdheden die aan de Britse politie zijn toegekend om hard op te treden tegen wat Orwell in 1984 ‘gedachtemisdaad’ noemde, wat zich vandaag de dag manifesteert als ‘spraakmisdaad’, zonder zich iets aan te trekken van de vermeende ‘vrijheid van meningsuiting’ in een ‘democratische samenleving’. De Britse regering doet al lang niet meer alsof het begrip ‘democratie’ nog relevant is, en hetzelfde geldt voor Europese landen. Zo heeft de Britse politie bijvoorbeeld al in 2024 een onheilspellende waarschuwing afgegeven:

Deze aankondiging volgde op de veroordeling van iemand genaamd Jordan Parlour tot 20 maanden gevangenisstraf voor een simpele Facebook-post, wat in overeenstemming is met de richtlijn van de Britse regering dat de politie burgers arresteert voor posts op social media die materiaal bevatten dat door zogenaamde ‘factcheckers’ is afgekeurd. Sindsdien zijn deze arrestaties schering en inslag geworden, met gemiddeld 30 per dag. Het is geen wonder dat Michael Snyder, die ook de link met Orwell opmerkt, opmerkt:

Zijn waarschuwing dat we een standpunt moeten innemen, mag niet lichtvaardig worden opgevat; de tekenen zijn overal. De vraag is: zullen wij, het volk, het lef hebben om ons tegen de tirannen te verzetten als het erop aankomt? Dit is de cruciale vraag, gezien het feit dat mensen sinds de komst van de inmiddels grondig ontkrachte ‘pandemie’ niet bepaald hebben laten zien dat ze toonbeelden van moed zijn – met enkele opmerkelijke uitzonderingen, zoals Dr. Vernon Coleman. Integendeel, zoals Filipe Rafaeli heeft betoogd, leven we in de meest laffe samenleving die de wereld ooit heeft voortgebracht. Zijn woorden die mij echt raakten, zijn deze:

Na Covid bleef de lafheid natuurlijk de overhand houden, en deze keer worden mensen geholpen en aangemoedigd door flitsende, zeer vermakelijke shows als Strictly Come Dancing en andere, vergelijkbare programma’s – met deze afleidingen is het gemakkelijk om die dingen te negeren die je juist kunnen uitnodigen of aansporen om je te verzetten tegen de sluipende totalitaire ‘mist’. Maar hoewel ik Strictly Come Dancing in het Verenigd Koninkrijk heb uitgekozen als voorbeeld van de manier waarop politieke autoriteiten de aandacht afleiden van hun meer twijfelachtige beleid en acties, zijn de belangrijkste boosdoeners in dit opzicht, zoals iedereen weet, de alomtegenwoordige streamingdiensten, met Netflix voorop. Deze laatste is financieel zo machtig geworden dat het in staat is om de film- en televisiestudio’s van Warner Bros. Discovery, samen met zijn streamingdiensten HBO en HBO Max, voor miljarden te kopen, zoals onlangs is aangekondigd.

Netflix biedt kijkers ongetwijfeld een aantal prachtige films en televisieseries – en we hebben zeker van veel daarvan genoten, zoals All the Light We Cannot See (gebaseerd op de gelijknamige roman van Anthony Doerr uit 2014), Outlander en Women at War, die boeiende verhalen bevatten die worden ondersteund door sterke morele principes. Maar het waarderen van zulke ontroerende verhalen betekent niet noodzakelijkerwijs dat men de gruwelen en machtsstrijd in de echte wereld moet vergeten; wij laten dit zeker niet gebeuren – sterker nog, in sommige van deze verhalen vindt men dwingende redenen om zich te verzetten tegen de grootste, voortdurende poging ooit om de mensheid te onderwerpen aan een fascistisch bewind. Maar ik durf te wedden dat Netflix voor de meeste abonnees gewoon een verdovingsmiddel is om vergetelheid te veroorzaken in het licht van de huidige nachtmerrie, die ze niet kunnen of willen onder ogen zien.

Onlangs hebben we ons lidmaatschap van Netflix echter opgezegd, omdat we niet langer konden tolereren hoe het woke-cultuur promoot, evenals films die subtiel fungeren als psychologische voorprogrammering (zoals Leave the World Behind). We hadden vooral bezwaar tegen Netflix omdat het zonder enige verontschuldiging een platform biedt aan Bill Gates, de flagrante, psychopathische aanstichter van bevolkingsafname. Voor de meeste kijkers maakt dit niet uit; zelfs als ze op de hoogte zouden worden gebracht van de misdaden van Gates, samen met ondersteunend bewijs, zouden ze het van zich afschudden. Dit is een van de uitingen van de lafheid waar Rafaeli over heeft geschreven (zie hierboven).

Ons terugtrekken uit deze kolos in de streamingindustrie gaf ons een behoorlijke kick; het is een manier om onze eigen macht terug te nemen, zelfs als dat ten koste gaat van de toegang tot een aantal leuke films en series. Het is ook een manier om ons te verzetten tegen de flagrante manier waarop regeringen bronnen van entertainment misbruiken om hun (nogal opvallende) controlestrategieën te promoten, die het spookbeeld van totalitarisme steeds dichterbij brengen.

Bert Olivier
Honorary Professor of Philosophy
University of the Free State
South Africa

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

De pandemie onthulde de meest laffe samenleving aller tijden

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: