Het genot van het doden

Er is een verontrustende scène in de film Gladiator uit 2000 waarin keizer Commodus, gespeeld door Joaquin Phoenix, een uitbarsting van opgetogenheid ervaart die lijkt op seksuele opwinding bij het zien van mannen die in de arena ernstig gewond raken en onthoofd worden.

Ik moest vanochtend aan deze scène denken toen ik onlangs vrijgegeven beelden zag van Lyndsay Graham die zijn opgetogenheid uitte bij het nieuws over bombardementen, massale vernietiging en moord.

Beide schouwspelen doen me denken aan een gedachte die ik al sinds mijn tienerjaren in mijn hoofd heb ronddraaien – namelijk dat sommige mensen onder ons, misschien wel velen van hen, juichen bij het schouwspel van het doden van andere mensen.

De vreugde in het doden lijkt geworteld te zijn in het archaïsche verlangen van sommige mannen om andere mannen te domineren en te dwingen, en hen te vernietigen als ze niet meewerken. Dit zou verklaren waarom zoveel menselijke vindingrijkheid is gewijd aan het ontwikkelen en verfijnen van manieren om andere mensen te doden.

Toen ik klein was, had ik een vriend die geobsedeerd was door de tekeningen van Leonardo da Vinci, en een van zijn favorieten was de carro armato con falci — de zeiswagen, ook wel “mensenmaaimachine” genoemd. “Is dat niet gaaf?”, zei mijn vriend. “Je zet een paar kerels op hele sterke paarden, ploegt dan over het slagveld en hakt de andere soldaten gewoon in stukken.”

“Ja, dat is geweldig!“ beaamde ik, zonder erbij stil te staan hoe vreemd we ons gedroegen.

Het is zeker zo dat de meeste mensen alleen van het schouwspel van het doden kunnen genieten als ze doordrongen zijn van de overtuiging dat degenen die sterven het verdienen om te sterven. Het psychologische drama begint met het zich voorstellen van alle ondeugden en verdorvenheid van de vijand, althans zoals hij ons door onze regeringen wordt voorgesteld.

Dit drama heeft een enorme louterende en therapeutische waarde voor mensen die – of ze dat nu aan zichzelf toegeven of niet – worstelen met hun eigen ondeugden of met die welke in hun gemeenschap wijdverbreid zijn. Carl Jung noemde dit projectie. Nauw verwant aan projectie is het aanwijzen van een zondebok, waarbij de zonden van een gemeenschap worden overgedragen op een vermeende vijand.

Nadat onze geest op deze manier is voorbereid, worden we getrakteerd op het schouwspel van de vernietiging van de vijand. We vinden het spannend en louterend, en we triomferen in het gevoel dat “we de slechteriken doden!“

Een paar jaar geleden luisterde ik naar een interview met de Britse auteur Peter Hitchens, waarin hij sprak over de Eerste Wereldoorlog en de totale catastrofe die deze betekende voor de christelijke beschaving van Europa.

Het meest verontrustende was het feit dat de zogenaamd christelijke geestelijken aan beide kanten van deze helse oorlog beweerden dat Jezus Christus aan hun kant stond. Volgens Hitchens was dit een totale verdraaiing van de leer van Christus, en de wanhoop die de oorlog uiteindelijk veroorzaakte door de miljoenen doden en verminkten, was een enorme klap voor het christelijk geloof.

Op een bepaald moment in het interview deed hij de verrassende uitspraak dat de grootmachten oorlog voerden, niet omdat het oplossen van conflicten zo moeilijk was, maar omdat de mannen aan het roer van de oorlogvoerende landen simpelweg oorlog wilden. Over zijn geboorteland Groot-Brittannië en zijn leiders zei hij: “Churchill hield van oorlog. Hij zocht geen manieren om die te vermijden. Hij zocht ernaar.”

Een positief aspect dat gezegd kan worden over de Britse en Europese oorlogsvoering tot aan de tijd van de jonge Winston, is dat van de heersende klasse die oorlogen begon, verwacht werd dat zij hun jonge zonen zouden sturen om erin te vechten. Mijn favoriete aristocratische krijgsheer uit de geschiedenis was James Thomas Brudenell, 7e graaf van Cardigan. Hij gebruikte niet alleen zijn invloed om krachtig aan te dringen op de Krimoorlog, maar diende ook aan het front.

Hij stond bekend om zijn hooghartigheid en extravagantie, maar verwierf een legendarische status door tijdens de Slag bij Balaclava de aanval van de Lichte Brigade te leiden, vereeuwigd in het gedicht van Tennyson.

Toen hij zag hoe Cardigan rechtstreeks op een Russische batterij afstormde, merkte de Franse commandant Pierre Bosquet op: “C’est magnifique, mais ce n’est pas la guerre: c’est de la folie“ (“Het is magnifiek, maar het is geen oorlog: het is waanzin.”) Prominente leden van onze oorlogszuchtige klasse in Washington zouden veel kunnen doen om zichzelf te rehabiliteren als ze, net als Lord Cardigan, aan het front zouden dienen. Helaas zat dat er nooit in voor Lyndsay Graham, die extatische voldoening kon putten uit het bekijken van elektronische opnames en verslagen van bombardementen en moordpartijen.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Israëls bloedige carnaval: Netanyahu drijft de wereld naar de afgrond om zichzelf te redden

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: