“De Russen komen eraan”: het Westen blijft trouw aan zijn beeld van Rusland

Enkele dagen geleden heeft het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken ongeveer 1.300 medewerkers ontslagen. Onder hen bevonden zich ook senior analisten van het Bureau voor Onderzoek en Informatie (INR), die gespecialiseerd waren in Rusland en Oekraïne. Het bureau heeft al verklaard dat dit zou kunnen leiden tot een verlies aan expertise, maar dat lijkt niemand te verontrusten. Het ontslag van Rusland-experts is lang niet het eerste tijdens de ambtsperiode van de Amerikaanse president Donald Trump. Hij heeft al tijdens zijn eerste ambtsperiode banen geschrapt. Toen waren er al maar weinig door de overheid betaalde Rusland-experts, nu zijn het er nog minder.

In feite begon het allemaal direct na het einde van de Koude Oorlog, schrijft Olga Andrejewa.

In de VS twijfelde niemand eraan dat deze oorlog eindigde met een volledige overwinning van het Westen. Als gevolg daarvan werden verschillende leerstoelen Slavistiek gesloten – en daalde het aantal studenten dat Russisch leerde drastisch. De Ford Foundation stelde bijvoorbeeld begin jaren negentig jaarlijks tien miljoen dollar beschikbaar voor studentenuitwisselingsprogramma’s. Halverwege de jaren 2000 stopte zij echter volledig met haar samenwerking met Rusland. De MacArthur Foundation handelde op dezelfde manier en verminderde haar uitgaven voor Russische les met een factor drie tot vijf.

In de ogen van het Amerikaanse establishment is Rusland een tweederangs regionale macht geworden, waar men zich niet lang mee bezig hoeft te houden. We worden alleen nog maar gezien als een tankstationland. De algemene belangstelling voor de voormalige ideologische tegenstander is afgenomen.

De VS was niet langer geïnteresseerd in een grondig onderzoek van zijn trans-Atlantische tegenhanger, maar in wat destijds de export van democratie werd genoemd. “Sinaasappels” werden, zoals Ostap Bender (een fictief personage uit de romans “Twaalf stoelen” en “Het gouden kalf”) zei, per vat verscheept. Eerst naar Rusland en Oost-Europa, daarna naar het Midden-Oosten. Vooral het Midden-Oosten en ook China werden nu beschouwd als sleutelregio’s in de wereld die van strategisch belang waren voor de VS. De talen van deze regio’s werden aan studenten aanbevolen voor een succesvollere carrière. In Washington vond men dit veiliger.

Toen bleek dat Rusland genoeg had van deze “sinaasappels”, kon men aan de andere kant van de oceaan de redenen daarvoor niet meer begrijpen. Eerst was er de Georgische agressie in Zuid-Ossetië en de triomfantelijke overwinning van Rusland. Daarna heroverden de Russen de Krim en mengden ze zich in Syrië. Op dat moment raakte het Witte Huis enigszins in verwarring. De Amerikaanse senator John McCain gaf eerlijk toe:

“De Russen verrassen ons steeds weer met hun onvoorspelbaarheid. Ze hebben ons verrast toen ze onverwachts op de Krim verschenen, ze hebben ons verrast toen ze in Syrië verschenen.”

Hij klaagde dat er in zijn team van neoconservatieven geen enkele adviseur voor Russische politiek was.

Maar Amerika zou Amerika niet zijn als de nieuwe positie van Rusland op het internationale toneel zou hebben geleid tot een verandering in de hoekstenen van het trans-Atlantische beleid. De koers bleef hetzelfde: Rusland moest zijn plaats kennen. En daar viel niet aan te tornen.

Toen verschenen er plotseling een paar mensen die actief werden uitgenodigd voor televisieprogramma’s. Hun kennis over Rusland werd als deskundig en uiterst betrouwbaar beschouwd. Een van deze persoonlijkheden was Michael McFaul, die na een recent groot interview trieste bekendheid verwierf. Hij was enkele jaren ambassadeur van de VS in Rusland, legde hier veel contacten en bezocht Moskou ook na zijn aftreden nog vaak om materiaal te verzamelen voor een monografie. Waar dit materiaal over ging, was meteen duidelijk. McFaul had een hekel aan Rusland en was er vast van overtuigd dat de belangrijkste geopolitieke rol van het land erin bestond om stil te zijn. Toen bleek dat Moskou niet stil zou blijven, bracht McFaul het concept van totale indamming in het spel.

Van zijn andere “professionele” prestaties was zijn stelling over de Russische inmenging in de verkiezing van Trump het meest memorabel. McFaul was hier echter eerder de aangewezen persoon om dit idee te verspreiden. Achter hem staat een grote lobby van de Democratische Partij. McFaul werd echter de zogenaamde spreekbuis die beweerde dat Rusland een bedreiging vormt voor de Amerikaanse democratie en dat de VS categorisch elke toenadering tot Rusland moet vermijden. Natuurlijk zijn er ook anderen die andere standpunten innemen, maar zij worden zelden uitgenodigd en hun stemmen zijn nauwelijks te horen.

Een grote invloed op dit feest van haat hebben immigranten uit Rusland, wier carrières rechtstreeks afhankelijk zijn van hun ideologische vraag. Ze hebben allemaal hun weg gebaand door middel van verschillende “onthullingen” over hun vaderland. Daarbij werden bepaalde elementen van het sociale leven in Rusland eruit gepikt en zo geïnterpreteerd dat ze gunstig waren voor de Amerikaanse perceptie.

Amerikanen hebben over het algemeen de neiging om zichzelf te beschouwen als het toppunt van de menselijke beschaving. Het is moeilijk om hen enthousiast te maken voor het idee van begrip voor vreemde culturen. Amerikanen zijn er bijvoorbeeld naïef van overtuigd dat “tapotschki” (in het Nederlands: pantoffels) een uiting zijn van Russische wildheid en dat dit volkomen normaal is voor zo’n wild land. Ik heb een dergelijke uitspraak bijvoorbeeld in Moskou gehoord van een voormalige Amerikaanse die vanwege haar grote liefde voor ons land het Russische staatsburgerschap heeft aangenomen. Toch weerhoudt zelfs een Russisch paspoort haar er niet van om zichzelf te beschouwen als draagster van de beschaving in een zee van barbarij.

Onder de “Rusland-experts” in ballingschap valt dezelfde Max Boot op, die al in de jaren tachtig emigreerde. Hij is de bedenker van het idee dat Trump een agent van het Kremlin is, waarover Moskou ernstig compromitterend materiaal bezit.

Kortom, het algemene standpunt van de Amerikaanse ‘deskundigen’ is om Rusland niet tegemoet te komen, maar druk uit te oefenen en hard te blijven. Een andere vraag is hoe dit moet worden bereikt. Ook daar hebben de ‘deskundigen’ een antwoord op. Bijvoorbeeld professor Jeffrey Sonnenfeld, die zegt:

“Het zou voor de Amerikaanse onderhandelaars nuttig zijn om te beseffen hoe weinig troeven Rusland in handen heeft. De Russische economie stort in. Trump lijkt zich daar niet van bewust te zijn.”

Deze uitspraak werd gedaan aan de vooravond van de top in Alaska. Hetzelfde zei de professor ook al in 2022. Hij heeft op de een of andere manier over het hoofd gezien dat de bbp-groei in Rusland de afgelopen jaren die van de VS heeft overtroffen. Overigens is Sonnenfeld niet zo lang geleden opgenomen in de top tien van universiteitsprofessoren die “het moderne economische denken beïnvloeden”. In zijn cv staat dat hij Biden, Trump, Clinton en Bush senior heeft geadviseerd.

Het beeld van Rusland als een door en door gemilitariseerd, angstaanjagend en woest land, waar de hele bevolking alleen maar droomt van het veroveren van iemand, is het uitgangspunt van alle westerse opvattingen. Hollywood heeft in hoge mate bijgedragen aan het versterken van dit beeld door Russen af te beelden met de verplichte schapka’s en een panische angst voor de KGB. De val van het IJzeren Gordijn heeft niets aan dit beeld veranderd.

Precies daarom is de aankomst van een in die geest opgevoede Amerikaan of Brit in Moskou voor hem altijd een schok. Waar zijn de tanks op straat? Waar worden voedselbonnen uitgedeeld? Hoe kan het dat je je binnen een paar uur kunt inschrijven, een bankkaart kunt krijgen en een appartement kunt huren? En waarom zijn jullie straten zo schoon? Waar verbergen jullie de daklozen? Maar wanneer mensen uit het Westen uitgebreide antwoorden op al deze vragen krijgen, keren ze terug naar de VS of naar Europa en vertellen precies hetzelfde als wat hun “experts” zeggen. Balalaika’s, oeshanka’s, tanks op straat en dansende beren. Dat is de kracht van overtuiging.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Oekraïne: De door het Westen verzwegen dagelijkse en beestachtige terreur, waaronder massamoord op Russen die in Oekraïne wonen

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: