Race naar Armageddon

Dezer dagen duiken geen kinderen op school meer onder hun bureau. Amerikaanse tijdschriften publiceren geen verhalen meer over gezinnen (met geld) die privé-atoomschuilkelders bouwen om zich te beschermen tegen een aanval op dit land. En ik kan door de straten van New York City lopen zonder die oude gele borden uit mijn kindertijd te zien die een schuilkelder aanduidden (waar je snel naar binnen kon gaan als er plotseling oorlog uitbrak en de Sovjet-Unie – ja, kun je je dat nog herinneren? – een atoombom op ons afvuurde). Eerlijk gezegd is het moeilijk te geloven, maar dat alles vond plaats in de vorige eeuw, toen wij, inwoners van New York, daadwerkelijk bang waren voor een nucleaire aanval van de Sovjet-Unie.

En toch, zoveel jaren later, nu niet twee maar negen landen kernwapens bezitten (en er ongetwijfeld nog meer zullen volgen), lijkt een nucleaire oorlog vreemd genoeg geen onderwerp van gesprek meer te zijn. Het is natuurlijk waar – en een van de grote wonderen van onze geschiedenis – dat 80 jaar nadat de eerste atoombommen de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki verwoestten, een dergelijk wapen nooit meer is gebruikt. Maar gezien onze steeds vreemder wordende planeet, kun je er niet op rekenen dat dat nog eens 80 jaar zo blijft, schrijft Tom Engelhardt.

Zoals TomDispatch -medewerker Michael Klare op grimmige (en opvallende) wijze duidelijk maakt, lijken zowel ons land als Rusland (de Sovjet-Unie is al lang verdwenen) op dit moment de fundamentele nucleaire beperkingen van vele decennia los te laten en hun toch al gigantische nucleaire arsenalen, die al gemakkelijk meerdere aardes kunnen vernietigen, mogelijk uit te breiden. Gelukkig zijn er nog steeds groepen die zich verzetten tegen een dergelijke nucleaire nachtmerrie, hoewel je daar tegenwoordig niet veel meer over hoort. Maar als je meer wilt weten, kijk dan eens op de websites van de Arms Control Association en het Friends Committee on National Legislation. En als je je dan toch ongerust voelt, kijk dan in plaats van je te verschuilen eens naar het laatste artikel van Klare over de al te vreemde wereld waarin we ons nu bevinden. Tom

Een sprong in de afgrond

Zullen de VS en Rusland alle nucleaire beperkingen opgeven?

Door Michael Klare

Voor de meesten van ons zal vrijdag 6 februari 2026 waarschijnlijk niet anders aanvoelen dan donderdag 5 februari. Voor velen van ons zal het een werk- of schooldag zijn. Misschien gaan we boodschappen doen voor het weekend of ’s avonds met vrienden afspreken, of doen we andere alledaagse dingen. Maar vanuit een wereldhistorisch perspectief zal die dag een dramatisch keerpunt betekenen, met verstrekkende en mogelijk catastrofale gevolgen. Voor het eerst in 54 jaar zullen de twee grootste kernmachten ter wereld, Rusland en de Verenigde Staten, niet gebonden zijn aan wapenbeheersingsverdragen en dus wettelijk vrij zijn om hun kernarsenalen te vullen met zoveel nieuwe kernkoppen als ze willen – een stap die beide partijen klaar lijken te zijn om te zetten.

Het is vandaag de dag moeilijk voor te stellen, maar 50 jaar geleden, op het hoogtepunt van de Koude Oorlog, bezaten de VS en Rusland (toen nog de Sovjet-Unie) samen 47.000 kernkoppen – genoeg om al het leven op aarde vele malen uit te roeien. Maar naarmate de angst voor nucleaire vernietiging onder het publiek toenam, vooral na de bijna-doodervaring van de Cubaanse rakettencrisis in 1962, onderhandelden de leiders van die twee landen over een reeks bindende overeenkomsten die bedoeld waren om hun arsenalen te verkleinen en het risico op een wereldoorlog te verminderen.

De eerste ronde van die onderhandelingen, de Strategic Arms Limitation Talks I, begon in november 1969 en culmineerde in mei 1972 in het allereerste akkoord over de beperking van kernwapens, SALT-I. Daarna volgden in juni 1979 SALT-II (ondertekend door beide partijen, maar nooit geratificeerd door de Amerikaanse Senaat) en twee Strategic Arms Reduction Treaties (START I en START II), respectievelijk in 1991 en 1993. Elk van deze verdragen verminderde het aantal ingezette kernkoppen op Amerikaanse en Sovjet/Russische intercontinentale ballistische raketten, vanaf onderzeeërs gelanceerde ballistische raketten en langeafstandsbommenwerpers.

In een poging om die aantallen nog verder te verminderen, ondertekenden president Barack Obama en de Russische president Dmitri Medvedev in april 2010 een nieuw strategisch wapenbeperkingsverdrag (New START), een overeenkomst die het aantal ingezette kernkoppen beperkt tot 1.550 aan elke kant – nog steeds genoeg om al het leven op aarde uit te roeien, maar een groot verschil met de START I-limiet van 6.000 kernkoppen per kant. New START, dat oorspronkelijk op 5 februari 2021 zou aflopen, werd met nog eens vijf jaar verlengd (zoals toegestaan door het verdrag), waardoor de vervaldatum werd bijgesteld naar 5 februari 2026, die nu snel nadert. En deze keer heeft geen van beide partijen ook maar de minste neiging getoond om over een nieuwe verlenging te onderhandelen.

De vraag is dus: wat betekent het precies als New START op 5 februari definitief afloopt?

De meesten van ons hebben daar de afgelopen decennia niet veel over nagedacht, omdat de kernwapenarsenalen grotendeels zijn geslonken en de (schijnbare) dreiging van een kernoorlog tussen de grootmachten aanzienlijk leek af te nemen. We zijn grotendeels ontsnapt aan de nachtmerrieachtige ervaring – zo bekend bij veteranen uit het tijdperk van de Koude Oorlog – van de angst dat de laatste crisis, wat die ook moge zijn, zou kunnen leiden tot onze vernietiging in een thermonucleaire holocaust.

Een belangrijke reden waarom we momenteel vrij zijn van dergelijke angsten, is het feit dat de nucleaire arsenalen in de wereld aanzienlijk zijn verminderd en dat de twee grote kernmachten overeenstemming hebben bereikt over juridisch bindende maatregelen, waaronder wederzijdse inspecties van hun arsenalen, om het gevaar van een onbedoelde of toevallige nucleaire oorlog te verminderen. Deze maatregelen zijn samen opgesteld om ervoor te zorgen dat elke partij een onkwetsbare nucleaire vergeldingsmacht voor een tweede aanval behoudt, waardoor elke prikkel om een eerste nucleaire aanval uit te voeren wordt weggenomen.

Helaas komt er op 5 februari om middernacht een einde aan die relatief zorgeloze dagen.

Vanaf 6 februari zullen de Russische en Amerikaanse leiders geen enkele belemmering meer ondervinden voor de uitbreiding van die arsenalen of voor andere maatregelen die het gevaar van een thermonucleaire brandhaard zouden kunnen vergroten. En zo te zien zijn beide partijen van plan om die kans te grijpen en de kans op een Armageddon te vergroten. Erger nog, de Chinese leiders wijzen op een gebrek aan terughoudendheid in Washington en Moskou en bouwen nu hun eigen nucleaire arsenaal op, wat de drang van de Amerikaanse en Russische leiders om de (binnenkort af te schaffen) New START-limieten ruimschoots te overschrijden alleen maar verder aanwakkert.

Een toekomstige nucleaire wapenwedloop?

Zelfs terwijl ze zich aan die New START-limieten van 1.550 ingezette kernkoppen hielden, hadden zowel Rusland als de Verenigde Staten uitgebreide en kostbare maatregelen genomen om de vernietigende kracht van hun arsenalen te vergroten door oudere, minder krachtige intercontinentale ballistische raketten (ICBM’s), onderzeeër-gelanceerde ballistische raketten (SLBM’s) en kernbommenwerpers te vervangen door nieuwere, nog krachtigere exemplaren. Als gevolg daarvan waren beide partijen al beter uitgerust om mogelijk catastrofale schade toe te brengen aan de nucleaire vergeldingsmachten van hun tegenstander, waardoor een eerste aanval minder ondenkbaar werd en het risico op een snelle escalatie in een crisis toenam.

De Russische Federatie heeft een enorm nucleair arsenaal geërfd van de voormalige Sovjet-Unie, maar veel van die systemen waren al verouderd of onbetrouwbaar geworden. Om ervoor te zorgen dat het een arsenaal behield dat minstens even krachtig was als dat van Washington, wilde Moskou alle wapens uit het Sovjettijdperk in zijn inventaris vervangen door modernere en krachtigere systemen, een proces dat nog steeds aan de gang is. De oudere SS-18 ICBM’s van Rusland worden bijvoorbeeld vervangen door de snellere, krachtigere SS-29 Sarmat, terwijl de resterende vijf Delta-IV-klasse raketonderzeeërs (SSBN’s) worden vervangen door de modernere Borei-klasse. Er zouden ook nieuwere ICBM’s, SLBM’s en SSBN’s in ontwikkeling zijn.

Op dit moment beschikt Rusland over 333 ICBM’s, waarvan ongeveer de helft in silo’s is gestationeerd en de andere helft op mobiele wegtransporten. Het heeft ook 192 SLBM’s op 12 raketonderzeeërs en beschikt over 67 strategische bommenwerpers, die elk meerdere kernraketten kunnen lanceren. Vermoedelijk zijn die systemen momenteel geladen met niet meer dan 1.550 kernkoppen (genoeg om natuurlijk meerdere planeten te vernietigen), zoals voorgeschreven door het New START-verdrag. Veel van de Russische ballistische raketten op land en op zee zijn echter MIRV-raketten (wat betekent dat ze meerdere onafhankelijk richtbare terugkeervoertuigen kunnen lanceren), maar zijn niet volledig geladen en kunnen dus extra kernkoppen vervoeren als daar ooit toe wordt besloten. Aangezien Rusland maar liefst 2.600 kernkoppen in voorraad heeft, zou het vanaf 6 februari 2026 het aantal ingezette kernwapens waarover het beschikt snel kunnen verhogen.

Dat Rusland erop gebrand is om de vernietigingskracht van zijn strategische arsenaal te vergroten, blijkt duidelijk uit het streven van Moskou om zijn bestaande kernwapens uit te breiden door nieuwe kernwapens met een groter bereik te ontwikkelen. Daartoe behoort de Poseidon, een gigantische nucleaire torpedo met een intercontinentale reikwijdte, aangedreven door kernenergie, die zal worden vervoerd door een nieuwe klasse onderzeeërs, de Belgorod, die plaats biedt aan maximaal zes van deze torpedo’s. Naar verluidt is de Poseidon ontworpen om voor de kust van Amerikaanse steden te ontploffen, waardoor deze onbewoonbaar worden. Na een reeks tests die momenteel worden uitgevoerd, zal het wapen naar verwachting in 2027 door de Russische marine worden ingezet. Een ander nieuw wapen, het hypersonische glijvoertuig Avangard, wordt geïnstalleerd op een aantal van de bestaande SS-19 ICBM’s van Rusland. Nadat het door de SS-19 de ruimte in is gelanceerd, zou de Avangard nog eens 2000 mijl moeten kunnen afleggen door langs het buitenste oppervlak van de atmosfeer te glijden en daarbij de meeste raketvolgradars te ontwijken.

De Verenigde Staten zijn bezig met een vergelijkbare modernisering van hun arsenaal, waarbij oudere wapens worden vervangen door modernere systemen. Net als Rusland handhaaft de VS een “triade” van nucleaire afleveringssystemen: landgebaseerde ICBM’s, onderzeeërgelanceerde SLBM’s en langeafstandsbommenwerpers, die nu allemaal worden geüpgraded met nieuwe kernkoppen tegen een geschatte kostprijs van ongeveer 1,5 biljoen dollar in de komende 25 jaar.

De bestaande, door New START beperkte Amerikaanse nucleaire triade bestaat uit 400 silo-gebaseerde Minuteman-III ICBM’s, 240 Trident-II SLBM’s die worden vervoerd door 14 onderzeeërs van de Ohio-klasse (waarvan er twee vermoedelijk op elk moment worden gereviseerd), en 96 strategische bommenwerpers (20 B-2’s en 76 B-52’s) die zijn uitgerust met verschillende zwaartekrachtbommen en vanuit de lucht gelanceerde kruisraketten. Volgens de huidige plannen zullen de Minuteman-III’s worden vervangen door Sentinel ICBM’s, de SSBN’s van de Ohio-klasse door die van de Columbia-klasse, en de B-2’s en B-52’s door de nieuwe B-21 Raider-bommenwerper. Al deze nieuwe systemen hebben belangrijke kenmerken – grotere nauwkeurigheid, verbeterde stealth, verbeterde elektronica – die ze nog bruikbaarder maken als eerste-slagwapens, mocht ooit worden besloten om ze op die manier in te zetten.

Toen het Amerikaanse nucleaire moderniseringsproject van start ging, werd verwacht dat het zich zou houden aan de New START-limiet van 1.550 ingezette kernkoppen. Na 5 februari is de VS echter niet langer wettelijk verplicht om dat te doen. Het land zou snel kunnen beginnen met pogingen om die limiet te overschrijden door alle bestaande Minuteman-III’s en toekomstige Sentinel-raketten te laden met MIRV’s in plaats van projectielen met één kernkop, en door de Trident-raketten (die al MIRV’s hebben) te laden met een groter aantal kernkoppen, evenals door de productie van nieuwe B-21’s op te voeren. De Verenigde Staten zijn ook begonnen met de ontwikkeling van een nieuw afleveringssysteem, de nucleair bewapende, vanaf zee gelanceerde kruisraket (SLCM-N), die vermoedelijk bedoeld is voor gebruik in een “beperkt” regionaal nucleair conflict in Europa of Azië (hoewel nooit is uitgelegd hoe kan worden voorkomen dat een dergelijke vuurzee een wereldwijde holocaust ontketent).

Kortom, na het aflopen van het New START-verdrag zullen noch Rusland, noch de Verenigde Staten verplicht zijn om het aantal kernkoppen op hun strategische afleveringssystemen te beperken, wat mogelijk een nieuwe wereldwijde nucleaire wapenwedloop zonder grenzen en een steeds groter risico op een snelle nucleaire escalatie zal veroorzaken. Of zij daarvoor kiezen, zal afhangen van het politieke klimaat in beide landen en hun bilaterale betrekkingen, alsook van de perceptie van de elite in Washington en Moskou van de nucleaire opbouw van China.

De politieke context

Zowel de Verenigde Staten als Rusland hebben al enorme bedragen uitgetrokken voor de “modernisering” van hun nucleaire afleveringssystemen, een proces dat nog jaren in beslag zal nemen. Op dit moment bestaat er in zowel Washington als Moskou een redelijk brede consensus over de noodzaak hiervan. Elke poging om dat proces te versnellen of nieuwe nucleaire capaciteiten toe te voegen, zal echter enorme kosten met zich meebrengen en aanzienlijke uitdagingen voor de toeleveringsketen opleveren (in een tijd waarin beide landen ook hun productie van conventionele, niet-nucleaire wapens proberen op te voeren), wat nieuwe politieke geschillen en mogelijke breuken zal veroorzaken.

In plaats van dergelijke uitdagingen aan te gaan, kunnen de leiders van beide landen ervoor kiezen om vrijwillig de beperkingen van het nieuwe START-verdrag te handhaven. Vladimir Poetin heeft zelfs al ingestemd met een verlenging van een jaar, als de Verenigde Staten bereid zijn hetzelfde te doen. Maar er wordt ook druk uitgeoefend (die na 5 februari ongetwijfeld zal toenemen) om die beperkingen los te laten en extra kernkoppen uit te rollen.

In Washington roept een machtige constellatie van regeringsfunctionarissen, conservatieve deskundigen, leiders van de wapenindustrie en haviken in het Congres al op tot een nucleaire opbouw die de New START-beperkingen zou overschrijden, met het argument dat een groter arsenaal nodig is om zowel een agressiever Rusland als een machtiger China af te schrikken. Zoals Pranay Vaddi, senior directeur van de Nationale Veiligheidsraad, het in juni 2024 verwoordde: “Als er geen verandering komt in de ontwikkeling van het arsenaal van de tegenstander, kunnen we de komende jaren op een punt komen waarop een uitbreiding van het huidige aantal kernkoppen nodig is, en we moeten volledig voorbereid zijn om dat uit te voeren als de president daartoe besluit.”

Degenen die voorstander zijn van een dergelijke stap wijzen regelmatig op de nucleaire opbouw van China. Nog maar een paar jaar geleden bezat China slechts ongeveer 200 kernkoppen, een fractie van de 5.000 die zowel Rusland als de VS bezitten. Onlangs heeft China echter zijn arsenaal uitgebreid tot naar schatting 600 kernkoppen, terwijl het meer ICBM’s, SLBM’s en bommenwerpers met nucleaire capaciteit heeft ingezet. Chinese functionarissen beweren dat dergelijke wapens nodig zijn om vergelding tegen een eerste aanval van de vijand te garanderen, maar het bestaan ervan wordt door nucleaire haviken in Washington aangehaald als een voldoende reden voor de VS om verder te gaan dan de beperkingen van het New START-verdrag.

De Russische leiders staan voor een bijzonder moeilijk dilemma. Op een moment dat zij een groot deel van de staatsfinanciën en de militair-industriële capaciteiten van het land aan de oorlog in Oekraïne besteden, worden zij geconfronteerd met een nog indrukwekkender en mogelijk uitgebreid Amerikaans kernwapenarsenaal, om nog maar te zwijgen van de (grotendeels onuitgesproken) dreiging die uitgaat van het groeiende arsenaal van China. Dan is er nog het plan van president Trump om een “Golden Dome” raketschild te bouwen, bedoeld om de VS te beschermen tegen elk type vijandelijk projectiel, inclusief ICBM’s – een systeem dat, zelfs als het slechts gedeeltelijk succesvol is, de geloofwaardigheid van het Russische vermogen tot een tweede aanval in gevaar zou brengen. Hoewel de Russische leiders ongetwijfeld liever een kostbare nieuwe wapenopbouw zouden vermijden, zullen ze waarschijnlijk tot de conclusie komen dat ze weinig andere keuze hebben dan deze door te voeren als de VS het New START-verdrag opzeggen.

Race naar Armageddon

Veel organisaties, individuen en leden van het Congres smeken de regering-Trump om het voorstel van Vladimir Poetin te accepteren en in te stemmen met een vrijwillige voortzetting van de New START-beperkingen na 5 februari.

Elke beslissing om die beperkingen op te geven, zo stellen zij, zou alleen maar honderden miljarden dollars aan de federale begroting toevoegen in een tijd waarin andere prioriteiten onder druk staan. Een dergelijke beslissing zou ongetwijfeld ook tot tegenmaatregelen van Rusland en China leiden. Het resultaat zou een ongecontroleerde wapenwedloop zijn en een toenemend risico op nucleaire vernietiging.

Maar zelfs als Washington en Moskou zouden instemmen met een vrijwillige verlenging van New START met een jaar, zou elk van beide landen op elk moment vrij zijn om zich daaruit terug te trekken. In die zin zal 6 februari ons waarschijnlijk een nieuw tijdperk binnenleiden – niet anders dan de beginjaren van de Koude Oorlog – waarin de grootmachten klaar staan om hun nucleaire oorlogsvoeringcapaciteiten op te voeren zonder enige formele beperkingen. Het comfortabele gevoel dat we ooit hadden, dat we relatief vrij waren van een dreigende nucleaire holocaust, zal dan ongetwijfeld ook beginnen te verdwijnen. Als er enige hoop is in zo’n sombere prognose, dan is het misschien dat een dergelijke realiteit op zijn beurt een wereldwijde anti-nucleaire beweging zou kunnen ontketenen, zoals de Ban the Bomb-campagnes van de jaren zestig, zeventig en tachtig. Kon het maar waar zijn.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Waarom de volgende wereldorde met kernwapens zal worden bewapend

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: