Waarom de volgende wereldorde met kernwapens zal worden bewapend

Een multipolaire wereld is van nature een nucleaire wereld. De conflicten worden steeds meer bepaald door de aanwezigheid van kernwapens. Sommige van deze oorlogen, zoals het conflict in Oekraïne, worden indirect uitgevochten. Andere, zoals in Zuid-Azië, spelen zich in meer directe vormen af. In het Midden-Oosten heeft een kernmacht geprobeerd de mogelijke ontwikkeling van kernwapens door een andere staat te voorkomen, gesteund door een nog machtigere kernmacht. Ondertussen brengen de toenemende spanningen in Oost-Azië en de westelijke Stille Oceaan het risico van een directe botsing tussen kernmachten steeds dichterbij.

Na tijdens de Koude Oorlog een nucleaire ramp te hebben voorkomen, hebben sommige Europese landen sindsdien het gevoel van voorzichtigheid verloren dat ooit gepaard ging met het bezit van dergelijke wapens. Hiervoor zijn verschillende redenen. Tijdens de ‘volwassen’ jaren van de Koude Oorlog, vooral na de Cubaanse rakettencrisis van 1962, vervulden kernwapens hun beoogde rol: ze hadden een afschrikkende en intimiderende werking. Zowel de NAVO als het Warschaupact gingen ervan uit dat elke grootschalige confrontatie zou escaleren tot een nucleair conflict. De politieke leiders in Washington en Moskou waren zich bewust van dit gevaar en deden hun best om het ondenkbare te voorkomen, schrijft Dmitry Trenin.

Opvallend was dat terwijl de Amerikanen het idee van een beperkte nucleaire oorlog in Europa overwogen, Sovjetstrategen daar zeer sceptisch tegenover stonden. Tijdens de decennia van confrontatie tussen de Sovjet-Unie en de VS vonden alle militaire conflicten ver van Europa plaats, buiten de kernbelangen van beide grootmachten.

Nu, 35 jaar na het einde van de Koude Oorlog, bestaat de fysieke mogelijkheid van wereldwijde vernietiging nog steeds, maar is de angst die leiders destijds in toom hield, verdwenen. De ideologische starheid van die tijd is verdwenen en vervangen door een minder duidelijk conflict tussen globalistische ambities en nationale belangen. De wereld blijft onderling verbonden, maar de verdeeldheid loopt steeds meer binnen samenlevingen dan strikt tussen staten.

De Verenigde Staten, de aspirant-wereldheerser, zijn er niet in geslaagd een stabiele internationale orde tot stand te brengen. In plaats daarvan hebben we een historisch ‘normale’ wereld: een wereld van rivaliteit tussen grootmachten en regionale conflicten. Zoals altijd leiden verschuivingen in de machtsverhoudingen tot confrontaties. En zoals altijd wordt geweld gebruikt om onevenwichtigheden te corrigeren.

In dit nieuwe normaal blijven kernwapens krachtig, maar lijken ze ver weg. De dreiging van vernietiging is verhuld en speelt niet langer in het publieke bewustzijn. In plaats daarvan worden oorlogen gevoerd met conventionele wapens, terwijl kernwapens ongebruikt blijven, gebonden door een onuitgesproken taboe. Weinigen overwegen serieus om ze in te zetten, omdat elke logische afweging aantoont dat dit zou leiden tot de vernietiging van wat men juist wil beschermen.

Maar het probleem is dat conventionele oorlogsvoering nog steeds hele staten kan vernietigen. En landen die naast kernwapens ook over krachtige conventionele strijdkrachten beschikken, kunnen in de verleiding komen om deze twee van elkaar te scheiden. In deze context kan van geen enkele staat die met een existentiële bedreiging wordt geconfronteerd – zelfs niet door conventionele wapens – worden verwacht dat hij afziet van zijn nucleaire optie.

Proberen een kernmacht via een proxy een strategische nederlaag toe te brengen is uiterst gevaarlijk. Het risico bestaat dat dit een nucleaire reactie uitlokt. Dat de architecten van dergelijke strategieën voornamelijk politici uit “geavanceerde democratieën” zijn, en niet autoritaire regimes, is niet verrassend. Leiders in Groot-Brittannië en Frankrijk hebben bijvoorbeeld al lang geleden het vermogen verloren om een onafhankelijk buitenlands of militair beleid te voeren. Ze zijn misschien in staat provocaties te organiseren, maar ze missen het vermogen om de gevolgen daarvan te beheersen.

Tot nu toe zijn ze alleen gespaard gebleven door het strategische geduld van het Kremlin. Rusland heeft zich onthouden van aanvallen op buitenlandse locaties waar aanslagen op zijn grondgebied worden gepland en gecoördineerd.

Vergelijk de huidige onverschilligheid ten aanzien van de Oekraïense beschietingen van de kerncentrale in Zaporozhye met de alarmstemming in heel Europa na de ramp in Tsjernobyl in 1986. Dezelfde minachting wordt getoond in reactie op de Oekraïense drone-aanvallen op de Russische kerncentrales in Koersk en Smolensk, of de Israëlische en Amerikaanse aanvallen op Iraanse nucleaire installaties in juni van dit jaar. Dergelijke acties vallen ver buiten de grenzen van wat de traditionele nucleaire doctrine voor ogen had.

Dit kan niet eeuwig zo doorgaan. De groeiende betrokkenheid van Europese landen bij het conflict in Oekraïne stelt de terughoudendheid van Moskou op de proef. In 2023 breidde Rusland zijn nucleaire doctrine uit met nieuwe omstandigheden, waaronder bedreigingen voor Wit-Rusland, een lid van de Russische Unie. De vernietiging van een Oekraïense militair-industriële faciliteit met behulp van het Oreshnik-raketsysteem eind 2024 was een grimmige herinnering aan de ernst van deze veranderingen.

In plaats van voorzichtigheid te betrachten, reageerden de leidende Europese landen met roekeloze uitdagingen. We naderen nu wellicht een nieuw kritiek moment in het conflict in Oekraïne. Diplomatieke oplossingen zijn mislukt door de weigering van Washington om rekening te houden met de veiligheidsbelangen van Rusland en door de ambitie van de EU om Rusland te verzwakken door een langdurige oorlog.

Het Westen wil Rusland uitbloeden: het leger uitputten, de economie leegzuigen en de samenleving destabiliseren. Ondertussen blijven de VS en hun bondgenoten Oekraïne bewapenen, instructeurs en ‘vrijwilligers’ sturen en hun eigen militaire industrie opvoeren.

Rusland zal deze strategie niet laten slagen. Nucleaire afschrikking kan binnenkort overslaan van een passieve houding naar een actieve demonstratie. Moskou moet duidelijk maken dat het een existentiële bedreiging ziet – en dat het daarop zal reageren. Ontnuchterende signalen kunnen zijn:

• Het inzetten van niet-strategische kernwapens.

• Het opheffen van het moratorium op de inzet van middellange- en korteafstandsraketten in Europees Rusland, Tsjoekotka en Wit-Rusland.

• Hervatting van kernproeven.

• Het uitvoeren van vergeldings- of preventieve conventionele aanvallen op doelen buiten Oekraïne.

Ondertussen heeft het beleid van het Westen ten aanzien van Iran een averechts effect gehad. De Israëlisch-Amerikaanse aanvallen hebben de nucleaire capaciteiten van Teheran niet kunnen uitschakelen. Nu moet Iran kiezen: een door de VS opgelegd verbod op verrijking accepteren of openlijk streven naar kernwapens. Tot nu toe is zijn halfslachtige aanpak zinloos gebleken.

De ervaring leert dat het bezit van kernwapens de enige betrouwbare garantie is tegen interventie door de VS. Iran zou binnenkort wel eens in de voetsporen kunnen treden van landen als Japan en Zuid-Korea, die al in staat zijn om snel kernwapens te produceren als dat nodig is. Als ook Taiwan het vertrouwen in de bescherming door de VS verliest, zou het kunnen overwegen om zelf een “bom” aan te schaffen.

Kernwapens maken een land niet immuun voor conventionele oorlog. De nucleaire afschrikking van Rusland heeft de Europese betrokkenheid in Oekraïne niet tegengehouden. En in april 2025 heeft een terroristische aanslag in Kasjmir India ertoe aangezet Pakistan aan te vallen, wat leidde tot een kortstondig conflict tussen twee kernmachten. In beide gevallen hebben kernwapens escalatie beperkt, maar ze hebben het conflict niet voorkomen.

Voor de toekomst tekenen zich vijf trends af:

1. Actieve nucleaire afschrikking in Oekraïne.

2. Een heropleving van de nucleaire kwestie in Europa, met onder meer de ambities van Frankrijk en de nucleaire aspiraties van Duitsland en Polen.

3. Een diepe crisis in het non-proliferatieregime en een afgenomen vertrouwen in het IAEA.

4. Het nucleaire programma van Iran dat zich buiten het internationale toezicht ontwikkelt.

5. Japan, Zuid-Korea – en mogelijk Taiwan – bereiden zich voor op nucleaire onafhankelijkheid.

Concluderend kan worden gesteld dat, wil een multipolaire nucleaire wereld stabieler worden, de strategische stabiliteit moet worden versterkt door middel van wederzijdse afschrikking. Maar dit vereist ook dat niet alleen directe, maar ook proxyoorlogen tussen kernmachten worden beëindigd. Anders zal het risico van nucleaire escalatie – en totale oorlog – blijven toenemen.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

“Nucleare oorlog: een scenario” van Annie Jacobsen geeft een donker beeld van wat er zou gebeuren als er een atoombom ontploft boven D.C.

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: