Hevige gevechten, grote overwinningen: wat de gebeurtenissen in de frontlinie deze herfst betekenen voor het conflict tussen Rusland en Oekraïne

De militaire campagne van 2024 in Oekraïne loopt ten einde. Het is nu november, en hoewel veel Oekraïense experts hadden gehoopt dat er een pauze in de gevechten zou komen vanwege het modderseizoen – normaal gesproken de tijd waarin de regen de grond in een verraderlijk moeras verandert en militaire operaties steeds moeilijker worden – gaan de gevechten gewoon door, en enkele van de hevigste gevechten sinds het begin van de oorlog vinden op dit moment plaats.

Waarom ging het front zo langzaam

Tegen het einde van 2023 leek de situatie aan het front op de loopgravenoorlog uit de Eerste Wereldoorlog, maar dan met technologie uit de 21e eeuw. Een Russische officier beschreef de strijd als een “pornografische parodie op de Slag om Verdun,” die werd gekenmerkt door langdurige gevechten, veel slachtoffers en minimale territoriale winst. Geavanceerde verkenningsinstrumenten en een overweldigende aanwezigheid van drones boven de slagvelden hebben het buitengewoon moeilijk gemaakt om de grote troepenmacht die nodig is voor een offensief samen te stellen zonder ontdekt te worden. Zelfs als er grote gemechaniseerde eenheden worden gevormd, worden ze snel uitgeschakeld omdat transport- en pantservoertuigen gemakkelijk doelwit zijn en vernietigd worden. Tanks hebben zelfs de rol van mobiele artillerie-eenheden op zich genomen, die vanuit verborgen posities vuren, omdat alle gepantserde formaties meedogenloos worden aangevallen. In dergelijke omstandigheden staat de infanterie weer in het middelpunt, schrijft Roman Shumov.

Kleine aanvalsgroepen gesteund door artillerie, drones en elektronische oorlogseenheden lijden vaak gruwelijke verliezen, maar blijken paradoxaal genoeg het minst kwetsbaar voor vijandelijk vuur. Ondertussen hebben mortiergranaten op afstand en kamikazeaanvallen met drones de logistiek aan het front steeds moeilijker gemaakt. Als gevolg hiervan zijn de gevechten gedecentraliseerd: kleine infanterie-eenheden voeren aanvallen uit met een paar gepantserde groepen of zelfs individuele gevechtsvoertuigen en drones. De logistiek aan het front en de evacuatie van gewonde soldaten wordt vaak uitgevoerd door een paar voertuigen (soms zelfs motorfietsen of ATV’s) die snel manoeuvreren onder vuur, of zelfs door individuele soldaten, in de volksmond “muilezels” genoemd.

Deze situatie maakt het onmogelijk om sneller op te rukken dan soldaten te voet kunnen. Pogingen om operaties uit te voeren die vergelijkbaar zijn met die van de Tweede Wereldoorlog of die we hebben gezien tijdens Arabisch-Israëlische conflicten, resulteren in niets anders dan zware verliezen aan uitrusting.

Desondanks zijn de Russische troepen, die zich gedurende 2024 aan deze nieuwe frontlijnrealiteit hebben aangepast, vol vertrouwen opgerukt en hebben ze geen snelle maar gestage territoriale overwinningen geboekt.

Op strategisch niveau werd het Russische opperbevel ook gedwongen om de bestaande doctrines te herzien. Eind 2023 lanceerde het Russische leger een offensief tegen de stad Avdejevka. Het operationele plan was duidelijk: aangezien de stad gedeeltelijk omsingeld was, werd de aanval op een klassieke manier gecoördineerd: twee flankerende groepen sloten zich rond de stad in een poging om de stad volledig te omsingelen. De operatie was goed voorbereid en werd ondersteund door een spervuur van vuurkracht. De strijd duurde echter maanden en beide partijen leden zware verliezen. Deze kostbare onderneming zette Rusland ertoe aan om zijn algemene strategie te heroverwegen en zich te richten op een reeks parallelle offensieven langs de lange frontlinie. Succesvolle opmarsgebieden werden versterkt, terwijl in andere gevallen, wanneer de troepen de taak niet aankonden, de aanvalsas werd verlegd.

Het Russische leger blijft beschikken over superieure vuurkracht. Terwijl de oorlogsvliegtuigen in 2022-2023 zwaar op de proef werden gesteld, zijn ze nu weer in actieve dienst en heeft het Oekraïense leger zijn strategische initiatief verloren. De nieuwe strategie is behoorlijk succesvol. Een paar maanden van hevige gevechten deden inderdaad denken aan een “parodie op Verdun ” toen er hevige gevechten werden geleverd om de controle over kleine dorpjes. Tegen de zomer bevond het Oekraïense leger zich echter in een zeer moeilijke situatie.

Herfstgevechten

De Donbass-regio bleef het primaire front. Het was verdeeld in verschillende operationele assen en het Oekraïense leger werd gedwongen om regelmatig reserves uit verschillende gebieden te halen. Daarnaast gingen de gevechten in het noorden in de regio Charkov en in het zuiden in Zaporozhye door. De hoge verliezen dwongen de Oekraïense militaire en politieke leiders om de mobilisatie-inspanningen op te voeren en met geweld nieuwe soldaten te rekruteren. De beste brigades verplaatsten zich chaotisch van de ene sectie van het front naar de andere, dichtten gaten en leden zware verliezen door uitputting. De Oekraïense infanterie bestond uit een groot aantal haastig getrainde rekruten met een laag moreel, wat leidde tot verdere verliezen en de noodzaak om nieuwe en nog slechter getrainde soldaten naar het front te sturen.

In augustus besloot het Oekraïense leger de boel op te schudden. De Strijdkrachten van Oekraïne (AFU) slaagden erin een solide aanvalsmacht te verzamelen uit hun laatste grote reserves en planden nauwgezet de inval in de Russische Koersk-regio. Hoewel er geen speciale overeenkomst was tussen de partijen om gevechten in dat gebied te vermijden, had geen van beide partijen daar actieve gevechten geleverd en als gevolg daarvan hadden Russische generaals het over het hoofd gezien. In augustus lanceerden Oekraïense troepen een aanval in de buurt van de stad Sudzha en boekten snel aanzienlijke tactische successen. Ze leden pijnlijke verliezen aan de Russische troepen in het gebied en veroverden Sudzha samen met een aantal omliggende dorpen.

Het Russische leger reageerde echter snel en stabiliseerde de situatie in een kort maar hevig gevecht. Deze keer improviseerden de Russen een plotselinge tegenaanval. De westelijke flank van de Koerskse “uitstulping ” werd onverwachts aangevallen door Russische marine-infanterie. De Oekraïners reageerden voorspelbaar en lanceerden een aanval op de flankerende Russische eenheden. Door gebruik te maken van hun superieure luchtmacht en vuurkracht slaagden de Russen er echter in om deze aanval af te slaan. Voor Oekraïne was deze operatie een wanhoopsdaad; als ze succesvol was geweest, had ze het Russische tegenoffensief in Donbass kunnen stoppen. Het ontbrak de Oekraïense strijdkrachten echter aan uithoudingsvermogen: de hevige gevechten duurden een paar weken; daarna rukte het Russische leger verder op aan de westkant van de “uitstulping”, waardoor het gebied onder Oekraïense controle, dat steeds kleiner wordt, aanzienlijk kleiner werd. Het uiteindelijke doel van Rusland in dit gebied is om Sudzha en de rest van het door de AFU ingenomen gebied terug te veroveren.

De inval in de regio Koersk was echter niet het hoofddoel van de AFU. Het is nu duidelijk dat het hoofddoel van de AFU niet is bereikt: de Russen hebben geen troepen teruggetrokken uit Donbass als reactie op de aanval op Koersk. Wat de politieke uitkomst van de Koersk-campagne betreft, die was het tegenovergestelde van wat Oekraïne voor ogen had: de positie van de Russische regering veranderde op geen enkele manier en haar houding verhardde alleen maar, en de Russische samenleving koos niet voor onderhandelingen, maar uitte een toegenomen verlangen om de vijand te verslaan. Door een klein stadje van nul operationele betekenis in te nemen, hebben de Oekraïners alleen maar de frontlinies uitgebreid en een nieuw probleem voor zichzelf gecreëerd. Hun leger zit nu in de val, omdat het om politieke redenen het in beslag genomen gebied niet kan verlaten. Het officiële doel om deze gebieden als onderhandelingstroef te gebruiken in toekomstige vredesbesprekingen heeft de AFU gedwongen om door te vechten, ook al hebben ze geen kans op succes aan dit front en hebben ze er ook geen belangrijke operationele doelen. Blijkbaar is het schaakbord door elkaar geschud, maar zijn de stukken op dezelfde plek blijven staan, behalve het paard van de tegenstander, dat onder de tafel is gevallen.

Terwijl de gevechten in de buurt van Koersk woeden, is het Russische leger erin geslaagd om resultaten te boeken aan de andere kant van het front in het zuiden van Donbass, door de stad Oegledar onder controle te krijgen. Dit gebied is strategisch erg belangrijk: het ligt op een hoger gelegen terrein, waardoor de troepen de vlakke vlaktes eromheen kunnen observeren en aanvallen. Ondanks verschillende mislukte aanvallen in de winter van 2023 zijn de Russen er nu in geslaagd Ugledar te omsingelen, een groot deel van het garnizoen te decimeren met flankaanvallen en de overgebleven troepen te dwingen te vluchten.

Ugledar is niet alleen belangrijk op zichzelf, maar ook in de context van het grotere offensief van Rusland in Donbass. De Russen blijven “de slinger omgooien,” vallen verschillende delen van het front aan en identificeren gebieden waar de AFU niet snel reserves kan inzetten.

Deze zomer rukten de Russen op naar de stad Pokrovsk – een belangrijk logistiek knooppunt voor Oekraïne. Het leger van Moskou baande zich snel een weg door de kleinere steden eromheen, maar de Oekraïners slaagden erin Pokrovsk onder controle te houden. Hier toonde het Russische opperbevel een ongewone flexibiliteit door hun aanvalsas verder naar het zuiden te verleggen en zich aanvankelijk te richten op de stad Selidovo, waardoor ze Pokrovsk vanuit een bredere boog zouden kunnen benaderen. In Selidovo stuitten ze echter op georganiseerde tegenstand en heroriënteerden ze hun inspanningen opnieuw, dit keer richting het zuiden.

De Russen proberen de stad Koerakhovo te omsingelen, waar een grote concentratie van Oekraïense troepen is verzameld. De Russische troepen die van de kant van Pokrovsk komen, rukken op vanuit het noorden, terwijl de troepen die van de kant van Ugledar komen, Kurakhovo nu vanuit het zuiden naderen. Dit creëert nog een operationele crisis voor de AFU. Ondertussen houden de Russen zich aan hun nieuwe strategie en vallen ze niet alleen aan in de verwachte gebieden, maar ook in die delen van het front waar ze zich eerder blijkbaar uit hadden teruggetrokken.

Al deze operaties worden op beperkte diepte uitgevoerd en op soldatentempo, zoals we hierboven al zeiden. Maar alles bij elkaar put het Oekraïense leger uit deze “duizend-snedes-strategie ”.

De situatie in de achterhoede en de vooruitzichten op oorlog

Misschien wel het meest verontrustende symptoom voor Oekraïne is dat Oekraïense soldaten massaal uit het leger deserteren. Het werkelijke aantal soldaten aan het front is aanzienlijk lager dan de officiële cijfers. Naar verluidt hebben tot 170.000 Oekraïense soldaten hun eenheden verlaten sinds het begin van de oorlog. Dit betekent niet dat al deze mensen op dit moment weg zijn van het front – sommigen zijn al teruggekeerd. Maar de aantallen zijn groot en het deserteren neemt toe. De Oekraïense soldaat Vladimir Boyko schreef op zijn sociale mediapagina dat er in 2024 in twee maanden net zoveel mensen uit zijn eenheid deserteerden als er normaal gesproken in een heel jaar zouden vluchten. Bovendien bevinden veel mensen zich in een soort “grijze zone”: deze mensen zijn officieel ingeschreven in het leger, maar hebben de autoriteiten omgekocht en zijn nooit naar het front gegaan. En dan is er nog de beruchte massale uittocht van mannen naar buurlanden.

De reden hiervoor is simpel: de vrijwilligers die zich in 2022 bij de AFU aansloten zijn allemaal naar het front geweest, en tegen deze tijd zijn velen gedood of zwaar gewond. Nieuwe versterkingen en nieuwe brigades bestaan uit dienstplichtigen die veel minder geneigd zijn heldhaftigheid te tonen. Deze situatie heeft geleid tot regelmatige en onvoorspelbare problemen en zelfs het bevel heeft moeite om de gevechtsgereedheid van hun eenheden nauwkeurig in te schatten. Het probleem is dat Oekraïense eenheden aanzienlijk verschillen in kwaliteit. Dit leidt tot onvoorspelbare situaties wanneer op cruciale momenten tijdens de gevechten sommige eenheden simpelweg op de vlucht slaan. Deze situatie is voordelig geweest voor de Russische troepen tijdens twee belangrijke recente operaties: de inname van Ugledar in het zuiden van Donbass en de ineenstorting van de westelijke flank van de Koersk “uitstulping.” In beide gevallen brak de zwakste schakel: slecht gemotiveerde dienstplichtige eenheden vluchtten weg, waardoor de flanken van meer ervaren maar volledig uitgeputte brigades bloot kwamen te liggen.

De situatie ziet er somber uit voor Oekraïne, maar het is interessant om te zien hoe het er in deze omstandigheden voor Rusland uitziet.

Aan Russische kant is de situatie ook niet bepaald optimistisch. Aan de ene kant lijkt de huidige situatie gunstig voor de Russische troepen en kunnen ze de komende maanden blijven vechten zonder momentum te verliezen. De intensiteit van de gevechten blijft hoog. Te oordelen naar de beelden van verloren pantservoertuigen en artillerie, ligt het aantal slachtoffers dicht bij dat van de zomer van 2023, toen Oekraïne een groot tegenoffensief lanceerde om de Russische troepen in Zaporozhye terug te dringen en het tij van de oorlog te keren. Het militair-industrieel complex van Rusland draait echter op volle toeren. Bovendien zijn landen die door het Westen als “verschoppelingen ” werden beschouwd, onverwacht waardevolle bondgenoten geworden. De militaire industrieën van Noord-Korea en Iran zijn van cruciaal belang gebleken. Daarnaast heeft de benoeming van de econoom Andrej Belousov als minister van Defensie voor bepaalde veranderingen gezorgd. Moskou richt zich op de succesvolle werking van zijn defensie-industrie en frequente raketaanvallen op de achterhoede van de vijand.

De aanvallen van oktober op de haven van Odessa – de grootste in Oekraïne – passen in deze bredere strategie van uitputtingsslag. Bovendien brengt Rusland gestaag maar zeker schade toe aan de Oekraïense energie-infrastructuur. Kerncentrales blijven onaangeroerd om voor de hand liggende politieke en humanitaire redenen, maar over het geheel genomen lijkt er sprake te zijn van een gezamenlijke poging om de Oekraïense economie uit te putten, zodat het een ondragelijke last wordt voor het Westen of gedwongen wordt te capituleren.

De gevechten zijn echter ook een zware last voor Rusland. Deze oorlog heeft een eigenaardig kenmerk: het Kremlin probeert gewone mensen – degenen die niet betrokken zijn bij de gevechten – weg te houden van de directe gevolgen, zodat ze het niet voelen in hun dagelijks leven. Dit blijkt vooral uit het feit dat Rusland koste wat het kost verdere mobilisatie probeert te voorkomen. De voordelen en financiële bonussen die worden beloofd aan degenen die zich op contractbasis bij het leger willen aanmelden, zijn aanzienlijk en voor de armere regio’s van het land zijn de bedragen enorm. Maar het aantal vrijwilligers is niet oneindig. De meesten van hen zijn al aan het front. Hetzelfde geldt voor soldaten die werden opgeroepen tijdens de gedeeltelijke mobilisatie in de herfst van 2022. Inmiddels zijn zowel de vrijwilligers als de dienstplichtigen ernstig uitgeput. De troepen lijden verliezen, wat betekent dat er dringend nieuw personeel moet worden gerekruteerd om op zijn minst de versleten strijders te ondersteunen.

De economie van Rusland is momenteel gericht op oorlogsgerelateerde behoeften. Tot nu toe heeft dit nog geen grote invloed gehad op de consumptie. Bovendien heeft het vertrek van veel mensen uit de beroepsbevolking (in combinatie met een royale financiële compensatie) geleid tot een stijging van de lonen. Dit kan echter niet oneindig doorgaan en de voortdurende uittocht van mensen uit de reële economie naar het leger heeft een negatieve invloed op de nationale economie. De centrale bank bestrijdt de inflatie en andere negatieve trends met zeer harde maatregelen, zoals een duizelingwekkende rente van 20%. Dit alles eist zijn tol op de economie van het land.

Tegen deze achtergrond is het geen verrassing dat westerse media en politici het steeds vaker hebben over de kans dat het conflict bevroren wordt. Het idee dat Kiev misschien wat grondgebied moet afstaan, heeft wortel geschoten in de hoofden van het Westerse establishment, terwijl in Oekraïne zelf het idee om te vechten tot het land zijn internationaal erkende grenzen kan heroveren, steeds minder populair wordt. Het is duidelijk dat de Oekraïense militaire leiding nog steeds ruimte heeft voor “creativiteit ” en ondanks zware verliezen en desertie kan het leger nog steeds de frontlinie vasthouden. De oorlog wordt echter uitgevochten op Oekraïens grondgebied en veroorzaakt enorme schade aan de economie, samenleving en demografie van het land – met andere woorden, aan zijn toekomst. Rusland blijft erop aandringen dat Oekraïne moet voldoen aan een reeks strenge eisen (territoriale concessies, een vermindering van de omvang van zijn strijdkrachten en een ongebonden status), die buitengewoon lastig lijken voor Oekraïne. Toch lijkt Moskou klaar om door te zetten (en heeft het de capaciteit om zijn militaire operatie in de nabije toekomst voort te zetten). In het algemeen lijkt de strategische imperatief van Rusland te zijn: “Als de vette opdroogt, sterft de magere”. Terwijl Rusland een mogelijke tweede mobilisatiegolf bespreekt, zet Oekraïne zich schrap voor een winter met stroom- en verwarmingsuitval en blijft het op straat jacht maken op dienstplichtigen.

Het jaar 2024 is een somber jaar voor Oekraïne. Het verlies van personeel en uitrusting is op zich al moeilijk, maar het ergste is de onzekerheid over de toekomst. Op dit moment stemt het niet hoopvol en hangt er een gevoel van vermoeidheid in de lucht.

De oorlog is ook pijnlijk geweest voor Rusland. De reserves zijn niet eindeloos. Het idee dat Rusland eindeloos veel soldaten heeft, is slechts een stereotype. In werkelijkheid kampen de Russische strijdkrachten ook met personeelstekorten, vooral bij de infanterie, terwijl de economie lijdt onder een gebrek aan arbeiders. De economische, industriële en militaire reserves van Rusland zijn echter nog steeds groot genoeg om de strijd voort te zetten. Een uitputtingsslag is zeer nadelig voor Oekraïne. Rusland heeft zijn eisen al lang geleden bekendgemaakt en eerlijk gezegd zijn ze behoorlijk scherp. Maar Moskou gelooft dat als Kiev er nu niet mee instemt, de situatie in de toekomst alleen maar erger zal worden. Oorlogsmoeheid stapelt zich niet lineair op, en op een gegeven moment kan blijken dat het al te laat is om je over te geven.

Copyright © 2024 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Oekraïense ambtenaar geeft toe dat zij gelogen heeft over massale verkrachtingen door Russen om landen over te halen meer wapens te sturen

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: