Waarom de Iran-oorlog ook een enorme kans is voor Rusland

De Iran-oorlog zal waarschijnlijk een blijvende schok veroorzaken in de wereldeconomie, omdat deze het vertrouwen in transportroutes en logistiek die tot nu toe als veilig werden beschouwd, kan ondermijnen. Rusland, dat zijn infrastructuur in bijna twee decennia volledig heeft gemoderniseerd, kan hiervan op onvoorziene wijze profiteren.

Een aspect van de oorlog in Iran dat tot nu toe, tegen de achtergrond van de acute rampenberichten over een mogelijke energieschok, slechts weinigen is opgevallen, is de ontwrichting van de tot nu toe als veilig beschouwde internationale transportroutes. De oorlog is ook een aanval op China, dat niet alleen een grote afnemer is van Iraanse olie, maar ook een belangrijke rol zou moeten spelen in het miljardenproject van de Nieuwe Zijderoute. Daar komt nog de oorlog tussen Afghanistan en Pakistan bij, die ook gevolgen heeft voor het Chinese project, schrijft Thomas Röper.

Voor Rusland ontstaan er daarentegen onvoorziene mogelijkheden, omdat het zijn rol als olie- en gasleverancier voor China kan versterken, maar ook omdat het bij de planning van toekomstige transportroutes de grote winnaar zou kunnen zijn.

Een Russische deskundige heeft hierover een zeer informatief artikel geschreven voor TASS, dat ik heb vertaald.

Begin van de vertaling:

Het Midden-Oosten en Zuid-Azië: het einde van het tijdperk van planbare handel

Dmitri Zarkow over de gevolgen van de geopolitieke situatie rond Iran, Pakistan en Afghanistan voor de wereldeconomie en de Russische economie.

De huidige geopolitieke constellatie in het Midden-Oosten en Zuid-Azië, die Iran en de onstabiele grensgebieden van Pakistan en Afghanistan omvat, is niet langer een verzameling lokale gebeurtenissen, maar ontwikkelt zich tot een fundamentele macro-economische uitdaging. We maken vandaag de dag niet alleen een tijdelijke toename van de volatiliteit mee, maar ook een ingrijpende structurele herstructurering van de wereldwijde handelsroutes en toeleveringsketens.

Wat beïnvloedt wat, en vooral hoe?

De overgang van “just-in-time” naar “just-in-case”

Vanuit financieel-analytisch oogpunt betekenen de huidige spanningen in de Straat van Hormuz en de landcorridors van Centraal-Azië het einde van het tijdperk van extreem goedkope en planbare logistiek, dat decennialang de basis vormde van de globalisering. De geografische toeslag wordt een vast onderdeel van de bedrijfskosten.

Institutionele beleggers en grote industriële bedrijven worden gedwongen om over te stappen van het just-in-time-model voor kostenoptimalisatie (waarbij grondstoffen en componenten in precies de benodigde hoeveelheden voor een bepaalde periode worden geleverd) naar een just-in-case-strategie om de fysieke leveringszekerheid te waarborgen. Dit leidt op mondiaal niveau onvermijdelijk tot langdurige inflatiedruk. In deze nieuwe realiteit worden traditionele zeeroutes – zoals de Rode Zee en het Suezkanaal – gehinderd door regionale instabiliteit, waardoor rederijen gedwongen worden routes te heroverwegen en langere en duurdere routes rond Kaap de Goede Hoop te kiezen.

Deze gedwongen maatregel garandeert weliswaar de fysieke veiligheid van de lading, maar verhoogt de behoefte aan werkkapitaal van de bedrijven drastisch als gevolg van de met twee tot drie weken verlengde leveringscycli. Tegen de achtergrond van het restrictieve monetaire beleid van de belangrijkste centrale banken ontstaat bovendien een extra (kritieke) druk op de schulddraagkracht van het bedrijfsleven wereldwijd.

Het transportdilemma

Zo verschuift de mondiale economische ontwikkeling naar fragmentatie, waarbij belangrijke distributiecentra voor grondstoffen onder het zogenaamde bottleneck-effect komen te staan. Hoewel de energiesector traditioneel als eerste reageert op escalaties, zijn de werkelijke en verdergaande gevolgen voelbaar in de vrachtkosten (zeetransport) en verzekeringspremies, die in tijden van crisis in de Perzische Golf binnen enkele dagen sterk kunnen stijgen.

De Straat van Hormuz, waar tot een derde van de wereldwijde olieleveringen en ongeveer 20 procent van het vloeibare aardgas doorheen wordt vervoerd, blijft het meest gevoelige punt. Maar het systeemrisico breidt zich vandaag de dag ook uit naar de landcorridors, die voorheen als veilig alternatief werden beschouwd.

De instabiliteit aan de Pakistaans-Afghaanse grens zet vraagtekens bij de uitvoering van grootschalige transitprojecten, waaronder de ambitieuze economische corridor tussen China en Pakistan, waarin al miljarden dollars zijn geïnvesteerd. Voor internationale bedrijven betekent dit dat ze zich niet alleen tegen grondstofprijsrisico’s, maar ook tegen logistieke risico’s moeten indekken (verzekeringen). Dit stimuleert op zijn beurt de vraag naar nieuwe, veiligere en onafhankelijkere routes.

In deze context wordt duidelijk hoe de geopolitieke druk in het Midden-Oosten de opkomst van een nieuw mondiaal handelslandschap versnelt. In dit landschap wordt de veiligheid van het transitverkeer steeds belangrijker ten opzichte van de nominale kosten ervan. Het vermogen van een staat om de fysieke en juridische bescherming van verkeersknooppunten te waarborgen, ontwikkelt zich tot een doorslaggevend concurrentievoordeel op de mondiale investeringsmarkt.

Geo-economisch keerpunt: de internationale noord-zuidtransportcorridor en Russische belangen

Voor Rusland creëert de huidige situatie rond Iran en op het kruispunt van Zuid- en Centraal-Azië een complexe, maar (verrassend genoeg) strategisch voordelige omgeving. Bij goed beheer zou deze situatie decennialang een motor voor economische groei kunnen zijn.

Ondanks de duidelijke risico’s – vooral die in verband met de veiligheid van de transithubben naar onze zuidelijke partners – beschikt Rusland over een opmerkelijke veerkracht en instrumenten om zich aan deze tektonische verschuivingen aan te passen. De belangrijkste factor hierbij is de internationale noord-zuidtransportcorridor. Als de traditionele zeeroutes door het Suezkanaal geblokkeerd raken of steeds duurder worden, ontwikkelt deze zich tot de enige landverbinding.

Statistieken bevestigen dit: het goederenvervoer langs de noord-zuidtransportcorridor groeit gestaag en Rusland fungeert als een stabiele speler die de veiligheid op zijn deel van de route kan garanderen. De kracht van Rusland ligt in zijn hoogontwikkelde, soevereine spoorweginfrastructuur en zijn krachtige havencentra in het Kaspische bekken (Astrakhan, Machatsjkala). Deze centra zijn niet afhankelijk van de onzekerheden van de internationale zeeverzekering of de beslissingen van westerse rederijen.

Sterker nog, met zijn actieve deelname aan de uitbreiding van het Iraanse spoorwegnet en de havenfaciliteiten, inclusief projecten voor het creëren van een naadloze logistieke omgeving, legt Rusland de basis voor een gesloten en veilig systeem dat de Russische handel effectief beschermt tegen de gevolgen van mondiale instabiliteit op zee. Dit stelt Russische bedrijven niet alleen in staat om externe schokken op te vangen, maar ook om internationale partners een betrouwbare samenwerking aan te bieden bij het vervoer van goederen tussen Azië en Europa. Dit versterkt op lange termijn de overheidsinkomsten buiten de olie- en gassector en vergroot het geo-economische gewicht van het land aanzienlijk, ook binnen de BRICS-landen.

De financiële architectuur van een multipolaire wereld

Regionale onrust heeft natuurlijk invloed op de valutamarkten en het financiële systeem en leidt tot wereldwijde kapitaalstromen naar veilige beleggingen. Traditioneel zien we in periodes van escalatie in het Midden-Oosten een versterking van de dollarindex en stijgende goudprijzen, wat de valuta’s van ontwikkelingslanden aanzienlijk onder druk zet.

Dankzij de ingrijpende transformatie van het financiële systeem en de consequente afkeer van het op de dollar gebaseerde afwikkelingsmodel werkt dit mechanisme voor Rusland momenteel echter onder fundamenteel andere omstandigheden. Het gebruik van nationale valuta’s in de handel met Iran, India, China en de Centraal-Aziatische landen biedt een effectieve bescherming tegen externe schommelingen. Het Russische banksysteem (aangepast aan het functioneren onder ongekende sancties) heeft nu een hoge liquiditeit en is in staat om ook in tijden van regionale crises buitenlandse handelscontracten soepel af te wikkelen.

Bovendien ondersteunen de hoge mondiale energieprijzen (waarvan de stijging onvermijdelijk is gezien de instabiliteit in de Perzische Golf) de Russische betalingsbalans aanzienlijk. Dit creëert de nodige financiële buffer voor de uitvoering van kapitaalintensieve infrastructuurprojecten.

Naar mijn mening versnelt de huidige situatie de ontwikkeling van een onafhankelijke financiële architectuur. Binnen dit systeem zijn afwikkeling en clearing volledig beschermd tegen de geopolitieke voorschriften van derde landen – een cruciale factor voor de stabiliteit van binnenlandse exporteurs en importeurs die hun activiteiten plannen voor een periode van vijf tot tien jaar.

Logistieke soevereiniteit: een aanpassingsstrategie voor bedrijven

Op de lange termijn zal de wereldeconomie onvermijdelijk worden geconfronteerd met een herwaardering van de rol van staten als garant voor logistieke veiligheid. De gebeurtenissen in Iran en de instabiliteit in Pakistan en Afghanistan dwingen bedrijven tot regionalisering, wat betekent dat ze extra productie- en logistieke centra zullen opzetten om het risico van sluiting van belangrijke zeestraten te minimaliseren. Deze strategie zal leiden tot een explosieve vraag naar nieuwe verzekeringsproducten buiten westerse jurisdicties en naar rechtsbeschermingsmechanismen voor investeringen die zijn aangepast aan de realiteit van een multipolaire wereld.

Rusland neemt een actieve houding aan in dit mondiale proces. Het land investeert immers niet alleen in de fysieke infrastructuur, maar ook in de digitalisering van de logistiek, de vereenvoudiging van de douaneprocedures binnen de Euraziatische Economische Unie en de invoering van uniforme normen voor het goederenvervoer. De stabiliteit van de Russische binnenlandse markt en de voorspelbaarheid van het overheidsbeleid ter ondersteuning van de buitenlandse handel stellen grote Russische bedrijven in staat om ook onder omstandigheden van grote externe onrust uitbreiding naar zuidelijke en oostelijke markten te plannen.

Het is belangrijk om te begrijpen dat Rusland en zijn grootschalige infrastructuurprojecten in een wereld waarin de fysieke veiligheid van transportroutes een schaars en uiterst kostbaar goed wordt, internationaal kapitaal precies het soort voorspelbaarheid bieden dat niet te koop is op de open financiële markt.

Samenvattend kan worden gesteld dat de huidige ontwikkelingen in Iran en de aangrenzende regio’s een sterke katalysator zijn voor de definitieve overgang naar een multipolair economisch model, waarin logistieke soevereiniteit even belangrijk is als technologische of financiële soevereiniteit. Voor de wereldeconomie betekent dit een moeilijke fase van aanpassing aan hogere kosten en het zoeken naar nieuwe evenwichtspunten in gefragmenteerde markten.

Voor Rusland opent zich, zoals reeds vermeld, een uniek historisch tijdvenster om zijn positie als belangrijke garant voor de veiligheid en efficiëntie van het gehele Euraziatische transitverkeer veilig te stellen. Voortbouwend op de versnelde ontwikkeling van de internationale noord-zuidtransportcorridor, de versterking van de directe relaties tussen banken en BRICS-partners en de uitbreiding van onze eigen diepzeehaveninfrastructuur, creëren we een kader dat niet alleen geopolitieke crises kan doorstaan, maar daar ook op lange termijn economische voordelen uit kan halen. In deze situatie moeten Russische bedrijven een bedachtzame en pragmatische aanpak hanteren en zich concentreren op het overwinnen van bestaande logistieke knelpunten door actief gebruik te maken van overheidssteunprogramma’s en exportfinancieringsinstrumenten.

Einde van de vertaling

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Speelt Trump een spelletje met Rusland?

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: