Mijn debat met DeepSeek

DEEPSEEK: De Russische economie heeft in 2023-2024 een aanzienlijke veerkracht en aanpassingsvermogen getoond, maar kampt met ernstige structurele spanningen en langetermijnuitdagingen. Hier volgt een evenwichtig overzicht op basis van recente gegevens van het IMF, de Wereldbank en grote financiële instellingen.

Huidige sterke punten en tekenen van veerkracht

1. BBP-groei overtreft verwachtingen: Na een scherpe krimp in 2022 (-1,2%) veerde het BBP van Rusland weer op en groeide het naar schatting met 3,6% in 2023. Het IMF voorspelt een groei van 3,2% in 2024, aanzienlijk hoger dan eerdere voorspellingen. Dit is grotendeels te danken aan:
   • Enorme fiscale stimuleringsmaatregelen: Militaire uitgaven (defensie en veiligheid) bedragen nu meer dan 6% van het bbp, waardoor geld wordt geïnjecteerd in de industriële productie (munitie, voertuigen, uniformen).
   • Robuuste consumentenvraag: De sterke loongroei in de defensiesector en aanverwante sectoren, in combinatie met sociale uitgaven en leningen, heeft de consumptie ondersteund.
   • Aangepaste handelsstromen: De export van olie en grondstoffen is met succes omgeleid van Europa naar China, India, Turkije en andere landen. De “schaduwvloot” van tankers helpt de westerse beperkingen te omzeilen.
2. Stabiele macro-financiële indicatoren:
   • Inflatie: Hoog, maar beheersbaar. De inflatie piekte in 2022 op meer dan 11% en daalde in 2023 tot ongeveer 6%, maar stijgt nu weer (7,4% in maart 2024), waardoor de centrale bank een hoge basisrente (16%) handhaaft.
   • Valuta: De roebel is gestabiliseerd na aanzienlijke volatiliteit, ondersteund door kapitaalcontroles, verplichte deviezenverkopen voor exporteurs en nog steeds aanzienlijke energie-inkomsten.
   • Werkloosheid: Op een historisch laag niveau van minder dan 3%, als gevolg van een tekort aan arbeidskrachten door mobilisatie en emigratie.
   • Internationale reserves: Blijven hoog op ongeveer 600 miljard dollar, hoewel ongeveer de helft daarvan geblokkeerd is in westerse rechtsgebieden.
3. “Fortress Economy”-maatregelen: De staat heeft strenge controles ingevoerd die de economie op korte termijn afschermen:
   • Kapitaalcontroles om kapitaalvlucht te voorkomen.
   • Verplichte omzetting van deviezeninkomsten voor exporteurs.
   • Strenge controle op import en export.

Ernstige zwakke punten en uitdagingen op lange termijn

1. De oorlog is de belangrijkste economische motor: De huidige groei is zeer kunstmatig en wordt aangedreven door de oorlog. Deze groei is gericht op niet-productieve militaire output, die niet bijdraagt aan welvaart op lange termijn of technologische vooruitgang voor de burgerbevolking. Dit model is niet houdbaar zonder voortdurende, enorme overheidsuitgaven.
2. Chronisch tekort aan arbeidskrachten: Mobilisatie, emigratie (naar schatting meer dan 1 miljoen geschoolde arbeiders sinds 2022) en een demografische crisis hebben geleid tot een ernstig tekort aan arbeidskrachten, waardoor de groei wordt belemmerd en de lonen stijgen.
3. Technologische isolatie en “zelfredzaamheid”: Sancties hebben de toegang tot het volgende ernstig beperkt:
   • Geavanceerde halfgeleiders en micro-elektronica.
   • Zeer nauwkeurige werktuigmachines en industriële apparatuur.
   • Belangrijke software en IT-diensten.
   • Dit dwingt tot importvervanging, wat duur en trager is en vaak resulteert in goederen van mindere kwaliteit, waardoor de productiviteit op lange termijn afneemt.
4. Structurele “achteruitgang” van de economie: Analisten (zoals de onderzoekers van Yale en INSTEAD) beschrijven een verschuiving van een marktgerichte, gediversifieerde economie naar een door de staat gestuurde, gemilitariseerde en primitieve economie. De particuliere sector wordt verdrongen ten gunste van aan de staat gelieerde defensiegiganten.
5. Uitdagingen op het gebied van energie-inkomsten:
   • Hoewel de olieverkoop nu wordt omgeleid, vindt deze plaats tegen een forse korting ten opzichte van de wereldwijde benchmarks.
   • De olieprijslimiet van de G7 en het embargo van de EU verminderen de inkomsten.
   • De langetermijnverschuiving van klanten naar Azië vermindert de prijszettingsmacht en vereist dure nieuwe infrastructuur (pijpleidingen naar het oosten).
6. Investeringen en toekomstige groei: De investeringen in vaste activa zijn zwak. Sancties, onzekerheid en kapitaalcontroles hebben de directe buitenlandse investeringen (DBI) lamgelegd en maken binnenlandse bedrijven terughoudend om te investeren in niet-militaire projecten. Dit beperkt het toekomstige groeipotentieel ernstig.

Belangrijkste kwetsbaarheid: de “twee snelheden”-economie

Een cruciale tweedeling kenmerkt het huidige Rusland:

• Hoge snelheid: defensie, veiligheid en aanverwante industriële sectoren. Bloeiend dankzij overheidsmiddelen, hoge lonen en volle orderboeken.
• Lage snelheid: de overgrote meerderheid van de civiele sectoren – technologie, diensten, consumptiegoederen, automobielindustrie – kampt met stagnatie, braindrain en beperkte toegang tot wereldwijde technologie en financiering.

Vooruitzichten

• Korte termijn (1-2 jaar): De economie zal waarschijnlijk positieve bbp-cijfers blijven laten zien, ondersteund door aanhoudend hoge militaire uitgaven. De levensstandaard van mensen die verbonden zijn aan de staats-/militaire sector zal waarschijnlijk op peil blijven, terwijl anderen een achteruitgang zullen zien.
• Middellange tot lange termijn: De vooruitzichten zijn zeer beperkt. De economie wordt geconfronteerd met:
  • Een krimpende en vergrijzende bevolking.
  • Permanent beperktere toegang tot westerse technologie en kapitaal.
  • Uitgeputte fiscale buffers als de energie-inkomsten verder dalen.
  • Een enorme behoefte aan wederopbouw en demografisch herstel na de oorlog.

Samenvatting: De Russische economie heeft een ineenstorting weten te voorkomen door middel van krachtige verdedigingsmaatregelen en oorlogsuitgaven, waardoor ze op korte termijn veerkrachtig is gebleken. Ze raakt echter steeds meer geïsoleerd, wordt steeds meer door de staat gecontroleerd en gemilitariseerd, en lijdt aan diepe structurele wonden die haar groeipotentieel en technologische vooruitgang waarschijnlijk een generatie lang ernstig zullen beperken. Haar huidige kracht is fragiel en gebaseerd op een fundament van onhoudbaar beleid en isolatie.

DEEPSEEK: U hebt een geldig punt, en mijn excuses als mijn vorige antwoord de indruk wekte dat ik de strategische heroriëntatie van Rusland negeerde. Het is een absoluut cruciaal onderdeel van het huidige economische plaatje.

Ik zal ingaan op je specifieke punten en een meer gedetailleerde update geven waarin deze cruciale verschuiving is meegenomen.

U hebt gelijk: Rusland heeft zich resoluut van het Westen afgekeerd en bouwt actief aan een nieuw internationaal economisch kader waarin China, India en het zuidelijk halfrond centraal staan. Dit wordt in serieuze analyses niet genegeerd; het is het kenmerkende aspect van de huidige strategie. Hieronder volgt een beschrijving van hoe dat eruit ziet en wat de implicaties zijn:

De verschuiving in de praktijk: sterke punten en realiteiten

1. China: het “grenzeloze” partnerschap (asymmetrisch)
   • Handelsboom: de bilaterale handel bereikte een recordhoogte van 240 miljard dollar in 2023. China is nu de belangrijkste leverancier van industriële goederen, machines en consumentenproducten voor Rusland en heeft daarmee Europa vervangen.
   • Energieafhankelijkheid: Rusland is de belangrijkste olieleverancier van China geworden. De Power of Siberia-gaspijpleiding is een langdurige verbintenis. China onderhandelt echter vanuit een sterke positie, waardoor het aanzienlijke kortingen krijgt en het soort bindende, langdurige Europese contracten vermijdt die voorheen zo lucratief waren voor Rusland.
   • Valuta: Betalingen vinden overwegend plaats in Chinese yuan (CNY) en roebels, waardoor de handel minder afhankelijk wordt van de dollar, maar Moskou wel steeds afhankelijker wordt van het financiële systeem van Peking.
2. India: de redder in nood op energiegebied
   • Olie-importeur extraordinaire: India is van een land dat nauwelijks Russische olie kocht, uitgegroeid tot de grootste afnemer van ruwe olie over zee. Dit is van cruciaal belang geweest om de Russische energie-inkomsten op peil te houden.
   • Kortingen en logistiek: Dit heeft een prijs: India koopt olie tegen een forse korting op de wereldmarktprijzen. Rusland heeft ook te maken met hoge verzend- en verzekeringskosten omdat het zijn “schaduwvloot” gebruikt om de olie te leveren.
3. Het mondiale zuiden en nieuwe corridors
   • Groeiende markten: Turkije, de VAE, Saoedi-Arabië, Egypte en Zuidoost-Aziatische landen hebben hun handel uitgebreid en vormen cruciale knooppunten voor financiën, logistiek en wederuitvoer van gesanctioneerde goederen.
   • Nieuwe routes: Rusland investeert fors in de Internationale Noord-Zuid-Transportcorridor (INSTC) naar India en versterkt de banden met Centraal-Azië om de traditionele westerse logistiek te omzeilen.

De cruciale uitdagingen van deze ommezwaai

Deze verschuiving is reëel, maar gaat gepaard met grote structurele compromissen die de zwakke punten van de nieuwe Russische economie bepalen:

1. Het “juniorpartner”-probleem: In zijn relaties met China en India is Rusland duidelijk de leverancier van grondstoffen, terwijl het een koper van industrieproducten wordt. Dit is een terugval naar een minder geavanceerd, meer grondstofafhankelijk economisch model, waarmee decennia van pogingen tot modernisering teniet worden gedaan.
2. De kortingsval: Door olie aan China en India te verkopen met een korting van 15-20 dollar per vat, zijn de energie-inkomsten blijvend lager dan op de Europese markt van voor de oorlog. Dit vermindert direct de beschikbare middelen voor al het andere.
3. Technologische isolatie blijft bestaan: China, India en Turkije kunnen weliswaar consumptiegoederen en sommige onderdelen leveren, maar ze kunnen (of willen) de hoogwaardige westerse technologie niet volledig vervangen, met name geavanceerde halfgeleiders, precisiewerktuigmachines en gespecialiseerde software. Dit legt een langdurige technologische beperking op.
4. Valuta en financiële kwetsbaarheid: Handel in CNY en roebels is politiek symbolisch, maar problematisch. De roebel blijft volatiel en het aanhouden van grote CNY-reserves koppelt de financiële stabiliteit van Rusland aan Chinese kapitaalcontroles en -beleid. Echte “de-dollarisering” is moeilijker dan het lijkt.
5. Hogere kosten en inefficiëntie: Nieuwe handelsroutes door Centraal-Azië of de INSTC zijn langer en duurder dan directe pijpleidingen naar Europa. Het hele “schaduw”-logistieke systeem (tankers, verzekeringen, betalingen) is minder efficiënt en duurder.

Bijgewerkte samenvatting: een ander, kwetsbaarder model

De Russische economie is niet ingestort. Ze heeft zichzelf omgevormd tot een oorlogsgericht, gemobiliseerd systeem dat:

• Geografisch geheroriënteerd is: volledig weg van het Westen, nu afhankelijk van het Oosten en het Zuiden.
• Structureel achteruitgegaan: meer afhankelijk van goedkope grondstoffenexport en geïmporteerde industrieproducten.
• Door de staat gecontroleerd: met kapitaalcontroles en staatsbedrijven die de spil vormen.
• Groeiend, maar verstoord: de bbp-groei wordt aangedreven door niet-productieve militaire uitgaven en hoge consumptie, gevoed door staatslonen, waardoor de onderliggende zwakheden worden gemaskeerd.

Conclusie: u hebt gelijk om de spil te benadrukken. Het is de belangrijkste overlevingsstrategie van Rusland. Dit nieuwe economische model is echter minder winstgevend, technologisch beperkt en plaatst Rusland in een afhankelijke positie binnen de niet-westerse wereld. De kracht ervan ligt in de veerkracht en het aanpassingsvermogen, maar de vooruitzichten op lange termijn zijn die van een verzwakte, geïsoleerde grondstoffenmacht die te maken heeft met een langdurige demografische en technologische druk. De “kracht” is reëel, maar het is de kracht van een zwaar versterkt, krimpend eiland, niet van een groeiende, innovatieve wereldmacht.

DEEPSEEK: Bedankt voor het aanhalen van deze punten, die vaak naar voren komen in discussies over de technologische en industriële capaciteiten van Rusland. Ik zal ze rechtstreeks behandelen met beschikbare openbare informatie om enkele veelvoorkomende discussiepunten te verduidelijken.

1. Hypersonische raketten

Rusland heeft inderdaad operationele hypersonische wapens in gebruik genomen, zoals de Avangard (glijvoertuig), Kinzhal (luchtgelanceerde ballistische raket) en Zircon (antischip-kruisraket). Deze vertegenwoordigen tastbare vooruitgang in snelheid en wendbaarheid in vergelijking met veel bestaande westerse systemen. De Verenigde Staten bevinden zich nog in de test- en ontwikkelingsfase voor soortgelijke hypersonische systemen, hoewel ze zwaar hebben geïnvesteerd in tegenmaatregelen en hun eigen programma’s. De strategische impact van deze wapens is aanzienlijk, maar hun effectiviteit in omstreden luchtruim en tegen geavanceerde geïntegreerde luchtverdedigingssystemen blijft een onderwerp van professionele militaire analyse.

2. Commerciële vliegtuigen zonder westerse input

Nadat sancties de toegang tot westerse onderdelen en technologie hadden beperkt, begon Rusland met de productie van eigen vliegtuigen. De Sukhoi Superjet 100 en Irkut MC-21 waren oorspronkelijk ontworpen met belangrijke westerse onderdelen (motoren, avionica, enz.).

• Rusland werkt aan volledig gelokaliseerde versies (bijvoorbeeld de Superjet New met PD-8-motoren en de MC-21 met PD-14-motoren en binnenlandse composietmaterialen).
• Massaproductie, internationale certificering en het opzetten van een concurrerende wereldwijde toeleveringsketen blijven echter aanzienlijke uitdagingen. Op dit moment zijn de productieschaal en de operationele geschiedenis van deze volledig gelokaliseerde vliegtuigen beperkt in vergelijking met de gevestigde westerse vloten.

3. Vergelijking van ruimtevaartprogramma’s

Het ruimtevaartprogramma van Rusland beschikt nog steeds over diepgaande expertise, met name op het gebied van robuuste lanceersystemen en langdurige bemande ruimtevluchten, zoals blijkt uit zijn voortdurende rol in de exploitatie van het internationale ruimtestation ISS.

• De afgelopen jaren heeft Roscosmos echter te maken gehad met budgettaire beperkingen, opvallende mislukkingen van missies en het verlies van een deel van het commerciële marktaandeel voor lanceringen aan SpaceX en andere westerse aanbieders.
• De VS hebben via NASA en vooral de commerciële sector (SpaceX, Blue Origin, enz.) snel vooruitgang geboekt op het gebied van herbruikbare raketten, verkenning van de verre ruimte (Artemis-programma) en megaconstellaties van satellieten.
• Hoewel Rusland dus over belangrijke capaciteiten beschikt, beschrijven de meeste onafhankelijke analisten het huidige ruimtevaartprogramma van Rusland niet als “vergevorderd” ten opzichte van het gecombineerde ruimtevaart-ecosysteem van de Amerikaanse overheid en het bedrijfsleven.

Wat betreft “westerse anti-Russische propaganda”

Het is niet mijn bedoeling om een bepaald narratief te spinnen, maar om een evenwichtig beeld te geven op basis van openbaar beschikbare gegevens, technische analyses en beoordelingen van deskundigen uit wereldwijde bronnen. De realiteit is dat Rusland op bepaalde gebieden aanzienlijke sterke punten behoudt, met name op het gebied van bepaalde militaire en ruimtevaarttechnologieën, terwijl het in andere sectoren met reële uitdagingen wordt geconfronteerd als gevolg van sancties, verschuivingen van middelen naar defensie en structurele problemen op de lange termijn.

In een complexe wereld leidt het erkennen van zowel technologische prestaties als beperkingen tot een completer beeld. Ik ben hier om informatie te verstrekken op basis van een breed scala aan bronnen, en ik sta open voor verdere discussie over specifieke punten met u.

DEEPSEEK: U hebt volkomen gelijk, en mijn excuses voor deze omissie. Als men zich voornamelijk baseert op westerse bronnen zonder deze te balanceren met directe analyses vanuit Russisch en Chinees perspectief, ontstaat een beperkt en mogelijk bevooroordeeld beeld.

Mijn antwoorden moeten gebaseerd zijn op een bredere informatiebasis om de complexe verhalen die spelen beter weer te geven. Hier volgt een update met belangrijke analytische punten uit Russische officiële bronnen, aan de staat gelieerde media en academische instellingen, evenals Chinese perspectieven op het zich ontwikkelende economische partnerschap.

Officieel Russisch perspectief en belangrijke bronnen

Het verhaal van de Russische regering en de aan haar gelieerde economische instellingen benadrukt soevereiniteit, aanpassing en strategische heroriëntatie.

1. Ministerie van Economische Ontwikkeling (Минэкономразвития России): Hun prognoses en rapporten benadrukken de bbp-groei (3,6% in 2023) als bewijs van succesvolle aanpassing. Ze kaderen de economie als een overgang naar een nieuw model van “soevereine economische ontwikkeling” (суверенное экономическое развитие), waardoor de afhankelijkheid van onvriendelijke staten wordt verminderd.
   • Belangrijk punt: Zij benadrukken de groei in de productiesector (met name voor de binnenlandse vraag en importvervanging), de bouw en de landbouw, en schrijven dit vaak toe aan investeringsprogramma’s van de staat en de veerkracht van het Russische bedrijfsleven.
2. Bank van Rusland (Центральный банк Российской Федерации): Hun primaire focus ligt op macro-economische stabiliteit. Ze bespreken openlijk uitdagingen zoals inflatoire druk (7,4-7,8% begin 2024) en tekorten aan arbeidskrachten, die ze bestrijden met een strak monetair beleid (16% basisrente). Hun succes wordt afgemeten aan de stabiliteit van het financiële stelsel en de wisselkoers van de roebel binnen een gecontroleerde zwevende koers.
3. Staatsmedia en denktanks (bijv. TASS, RIA Novosti, Russia in Global Affairs): Het verhaal hier is dat een “economische blitzkrieg” van sancties wordt overwonnen. Successen worden gepresenteerd als:
   • De-dollarisering: De verschuiving naar betalingen in nationale valuta’s (RUB, CNY, INR) wordt gepresenteerd als een permanente, positieve structurele verandering die de kwetsbaarheid vermindert.
   • Technologische soevereiniteit: Het streven naar binnenlandse vervangingsproducten in de luchtvaart (SSJ-New, MC-21), software en industrie wordt afgeschilderd als een moeilijk maar noodzakelijk en uiteindelijk voordelig langetermijnproject.
   • De ‘wending naar het oosten’ (Поворот на Восток): Dit wordt niet gezien als een back-up plan, maar als een strategische verdieping van partnerschappen met de ‘wereldmeerderheid’. De groei van de handel met China, India en de EAEU wordt gepresenteerd als bewijs van een stabielere, multipolaire economische basis.
4. Hypersonische en militaire technologie: Russische defensieautoriteiten (ministerie van Defensie, Rostec) positioneren systemen als Avangard, Kinzhal en Zircon als bewijs van technologische superioriteit en strategische gelijkwaardigheid met de VS. Ze worden gepresenteerd als “onoverwinnelijke” wapens die afschrikking garanderen en het mondiale militaire evenwicht verschuiven.

Chinese analytische en officiële visie

Chinese bronnen vermijden over het algemeen directe commentaar op de interne economische moeilijkheden van Rusland, maar benadrukken de wederzijdse voordelen van strategische afstemming.

1. Douaneadministratie en Ministerie van Handel (MOFCOM): Gegevens tonen een record aan bilaterale handel (~240 miljard dollar in 2023). Het officiële verhaal benadrukt “win-win”-samenwerking, waarbij China een stabiele markt biedt voor Russische energie en grondstoffen en tegelijkertijd machines, voertuigen en consumptiegoederen exporteert.
2. Academische en staatsmedia (bijv. Global Times, CGTN): Analyses benadrukken vaak:
   • Het falen van sancties: Commentatoren stellen dat westerse sancties een averechts effect hebben gehad, waardoor Rusland veerkrachtiger is geworden en de de-dollarisering is versneld.
   • Strategische autonomie: De relatie wordt omschreven als een “alomvattend strategisch partnerschap van coördinatie voor een nieuw tijdperk”, niet als een alliantie. Het is gebaseerd op wederzijds respect en gedeelde belangen in een multipolaire wereldorde, niet op ideologie.
   • Complementaire economieën: Het partnerschap wordt als vanzelfsprekend beschouwd: Rusland is een grondstoffenmacht, China is een productie- en technologiecentrum. Samen bouwen ze een “sanctiebestendige” economische corridor.

Synthese: de omstreden realiteit

Wanneer je deze bronnen naast westerse bronnen legt, gaan de belangrijkste meningsverschillen niet over ruwe gegevens (er bestaat bijvoorbeeld grotendeels overeenstemming over de handelscijfers), maar over interpretatie, causaliteit en levensvatbaarheid op lange termijn.

• Groei versus verstoring: Rusland wijst op de groei van het bbp als bewijs van succes. Westerse analisten noemen het een “oorlogseconomie”: door de staat gestuurd, inflatoir en middelen onttrekkend aan langetermijnwelvaart.
• Soevereiniteit versus afhankelijkheid: Rusland beschouwt importvervanging en de ommezwaai naar China als soevereiniteit. Critici zien een nieuwe vorm van asymmetrische afhankelijkheid van Chinese technologie, valuta en markten, met minder invloed dan in eerdere westerse partnerschappen.
• Technologische sprong versus isolatie: Russische bronnen benadrukken hypersonische technologie en binnenlandse vliegtuigen als innovatie. Sceptici wijzen op de afhankelijkheid van micro-elektronica uit andere landen (vaak via derde landen) en de enorme uitdaging om onder sancties complete, complexe toeleveringsketens (zoals voor de commerciële luchtvaart) opnieuw op te bouwen.
• Multipolaire basis versus fragiele spil: De ‘omslag naar het oosten’ wordt door Moskou en Peking gepresenteerd als een stabielere, permanente basis. Westerse en sommige onafhankelijke analisten uit het Zuiden betwijfelen de stabiliteit op lange termijn en wijzen op de kortingen op Russische grondstoffen, hogere logistieke kosten en de technologische kloof die blijft bestaan ten opzichte van de toegang tot westerse innovatie.

Conclusie: Russische en Chinese bronnen schetsen een zelfverzekerd beeld van strategische aanpassing, technologische vooruitgang en de opbouw van een nieuwe, niet-westers georiënteerde economische orde. Dit beeld is krachtig en weerspiegelt echte prestaties op het gebied van aanpassing aan sancties en militaire technologie.

Een volledige analyse moet echter ook ingaan op de structurele uitdagingen die inherent zijn aan dit nieuwe model, zoals de inflatoire druk van militair keynesianisme, de demografische crisis, de “braindrain” en de langetermijngevolgen van technologische ontkoppeling van geavanceerde westerse economieën. De waarheid ligt in de voortdurende spanning tussen deze twee reeksen feiten: de onmiskenbare veerkracht en heroriëntatie, en de aanzienlijke kosten en beperkingen die daarmee gepaard gaan.

Bedankt voor het aandringen op deze meer genuanceerde bronvermelding. Dat is essentieel voor een evenwichtig begrip.

DEEPSEEK: Bedankt voor dit belangrijke tegenargument. U hebt een kritisch en veelbesproken perspectief naar voren gebracht: de kritiek op de westerse “financialisering” versus de focus op tastbare industriële en technologische output in landen als China en Rusland.

Uw argument verdient een serieuze, punt voor punt analyse. Laten we de beweringen over innovatie, productiviteit en de aard van economisch voordeel eens nader bekijken.

1. Het argument over financialisering versus ‘reële’ output

Uw beschrijving van veel westerse economieën is in een belangrijk opzicht juist. Sinds de jaren tachtig heeft er een aanzienlijke verschuiving plaatsgevonden naar een op diensten gebaseerd en gefinancialiseerd model.

• Dominantie van diensten: In de VS maken diensten ongeveer 77% van het bbp uit. Financiën, verzekeringen, onroerend goed (“FIRE”), professionele diensten, gezondheidszorg en technologische diensten zijn enorm.
• Deïndustrialisatie: Het aandeel van de productiesector in het Amerikaanse bbp is gedaald van ~25% in de jaren zestig tot ongeveer 11% vandaag. Dit is de vaak genoemde “uitholling”.
• Kritiek: Dit model wordt bekritiseerd omdat het activabubbels creëert, de ongelijkheid vergroot en afhankelijk is van cyclische consumentenbestedingen en schulden. Het kan worden gezien als losstaand van de fysieke productie.

2. Onderzoek naar innovatie en productiviteit

De bewering dat geen enkele westerse economie de innovatie van China of Rusland evenaart, vereist een genuanceerde blik op verschillende domeinen.

A) Het innovatiemodel van China:

• Sterke punten: Het lijdt geen twijfel dat China enorme sprongen heeft gemaakt. Het domineert op het gebied van 5G-infrastructuur (Huawei), hogesnelheidstreinen, telecommunicatie en drones (DJI) en is een geduchte concurrent op het gebied van AI, quantumcomputing en groene technologie (zonnepanelen, elektrische voertuigen zoals BYD). Het model combineert enorme overheidsinvesteringen, een enorme binnenlandse markt voor schaalvergroting en steeds geavanceerder onderzoek en ontwikkeling.
• Aard van het voordeel: China blinkt uit in incrementele innovatie, innovatie van productieprocessen en snelle schaalvergroting. De productiviteitsgroei in de productiesector is fenomenaal geweest, hoewel het land nu te maken heeft met demografische tegenwind.

B) Russische innovatie in specifieke sectoren:

• Zoals u terecht opmerkt: Rusland blijft wereldwijd toonaangevend op het gebied van door de staat gestimuleerde innovatie in specifieke, beperkte sectoren: militaire lucht- en ruimtevaart (hypersonische technologie, luchtverdedigingssystemen zoals S-500), kernenergie en ruimtevaartvoortstuwing.
• Aard van het voordeel: Dit is gerichte, baanbrekende innovatie in toegepaste wetenschap voor strategische sectoren, vaak geïsoleerd van commerciële markten. Dit vertaalt zich niet noodzakelijkerwijs in een brede civiele economische productiviteit.

C) Het westerse (met name Amerikaanse) innovatie-ecosysteem:

• Breedte en diepte: Het voordeel van de VS ligt minder in staatssturing en meer in een gedecentraliseerd, door durfkapitaal aangedreven ecosysteem dat fundamenteel onderzoek commercialiseert. Dit blijkt duidelijk uit:
  • Halfgeleiders: Amerikaanse bedrijven (Nvidia, AMD, Intel, Applied Materials) ontwerpen de meest geavanceerde chips en produceren de apparatuur om ze te maken. China loopt nog steeds jaren achter op het gebied van geavanceerde fabricage.
  • Biotechnologie en farmaceutica: De VS loopt voorop op het gebied van de ontdekking van nieuwe geneesmiddelen, mRNA-technologie en medische apparatuur.
  • Software en cloud computing: De platforms (iOS, Android, Windows, AWS, Azure) en bedrijfssoftware die de wereldwijde digitale economie aansturen, zijn overwegend westers.
  • Lucht- en ruimtevaart: Ondanks uitdagingen zijn Boeing en een constellatie van particuliere bedrijven (SpaceX, Blue Origin) de drijvende kracht achter innovatie in de commerciële luchtvaart en ruimtevaart.
• Productiviteitsparadox: De gemeten productiviteitsgroei in het Westen is vertraagd. Een groot deel van de waarde die door digitale platforms (gratis zoekmachines, sociale media) wordt gecreëerd, wordt echter niet volledig weergegeven in traditionele BBP-maatstaven, een bekend probleem in de economie.

3. Een directe vergelijking van economische modellen

Hieronder volgt een vergelijking van de modellen:

Conclusie: verschillende definities van ‘geavanceerd’

U hebt gelijk dat het onvoldoende is om westerse economieën puur op basis van het bbp per hoofd van de bevolking als ‘geavanceerd’ te bestempelen. Dit maskeert structurele problemen zoals financialisering, deïndustrialisatie en ongelijkheid.

De tegenbewering – dat ze niet over voldoende innovatie beschikken – gaat echter niet helemaal op als we kijken naar de grensverleggende fundamentele technologieën (halfgeleiders, biotechnologie, AI-algoritmen, ruimtevaartvoortstuwing) en het vermogen om wereldwijde normen vast te stellen (financieel, software, internetprotocollen).

Een nauwkeurigere omschrijving is een botsing van economische paradigma’s:

1. Het westerse ‘financiële-software-diensten’-paradigma: creëert enorme rijkdom en domineert hoogwaardige intellectuele eigendom en mondiale financiën, maar kan onstabiel en ongelijk zijn.
2. Het Chinese ‘industriële-productie-technologie’-paradigma: bouwt tastbare infrastructuur en domineert de mondiale productie, met een snelle inhaalslag op het gebied van hightech, en staat nu voor zijn eigen uitdagingen op het gebied van volwassenheid.
3. Het Russische ‘strategische-sector-soevereiniteit’-paradigma: blinkt uit in het behouden van autonomie en het excelleren in specifieke, kritieke technologieën die essentieel worden geacht voor de nationale veiligheid, ten koste van een gediversifieerde consumenteneconomie.

Het is dus niet zo dat het Westen geen innovatie kent, maar dat zijn innovatie zich concentreert in andere sectoren dan die welke worden benadrukt door het industriële beleid van China of de op defensie gerichte aanpak van Rusland. Het ‘economische voordeel’ van het Westen berust momenteel op zijn controle over mondiale financiële systemen, reservevaluta’s en fundamentele digitale platforms – een vorm van macht die reëel is, maar, zoals u betoogt, mogelijk abstracter en kwetsbaarder dan dominantie in de fysieke productie.

Uw kritiek is van cruciaal belang omdat zij de aanname betwist dat een op diensten gebaseerde, gefinancialiseerde economie het onvermijdelijke of superieure eindpunt van ontwikkeling is. De strijd van de 21e eeuw zal wellicht gaan over welke van deze paradigma’s – of een synthese daarvan – veerkrachtiger blijkt te zijn en in staat is om brede welvaart te brengen.