Hoe vijftig jaar dollarheerschappij met een knal eindigt, niet met een zucht

De wereld werd niet op een ochtend wakker en besloot de dollar te wantrouwen. Het was een proces. Geleidelijk, en toen plotseling, zoals dat meestal gaat.

Het begon met Venezuela. In 2019 vroeg Caracas de Bank of England om zijn eigen goud terug te geven – 31 ton, opgeslagen in een kluis in Londen, eigendom van de Venezolaanse centrale bank. De Bank of England weigerde. De rechtvaardiging was creatief: Londen had besloten een man die nooit een verkiezing had gewonnen te erkennen als de “legitieme” president van Venezuela, dus kon het moeilijk 2 miljard dollar aan goud aan de eigenlijke regering overhandigen. Probleem opgelost. Maduro was een dictator, iedereen was het erover eens dat hij verschrikkelijk was, en dus was de consensus in wezen: wat maakt het uit, schrijft NO1.

Iedereen sloeg het op onder ‘schurkenstaat krijgt wat het verdient’ en ging verder.

Toen viel Rusland in 2022 Oekraïne binnen en werd 300 miljard dollar aan Russische staatsreserves van de ene op de andere dag bevroren. Ook hier was de rechtvaardiging waterdicht, de schurk was duidelijk en de westerse financiële wereld applaudisseerde voor zichzelf. Wat niemand wilde bespreken, was het precedent. Activa die bij westerse financiële instellingen werden aangehouden, waren niet langer veilig als de politieke wind tegen je keerde. Dat was nieuw. Dat was echt nieuw. En elke centrale bank en elk staatsinvesteringsfonds ter wereld merkte dat op, ook al zeiden ze daar in het openbaar niets over.

Toen kwam Trump terug. Tarieven voor bondgenoten. Dreigementen om Groenland te annexeren. De impliciete boodschap dat de naoorlogse veiligheidsarchitectuur nu een onderhandelbare dienst was in plaats van een verbintenis. De status van de dollar als reservevaluta rustte altijd op twee pijlers: de dominantie van de Amerikaanse economie en de betrouwbaarheid van de Amerikaanse regering als beheerder van het systeem. Een van die pijlers werd nu onderuitgehaald.

Tegen de tijd dat de oorlog met Iran begon, was de vertrouwensrekening al ernstig overschreden.

De petrodollar was een eenvoudige deal. De Golfstaten prijzen hun olie in dollars, recyclen het overschot in Amerikaanse staatsobligaties en krijgen in ruil daarvoor Amerikaanse militaire bescherming. Schoon, elegant en – vijftig jaar lang – werkte het ook echt. De VS kreeg een permanente vraag naar zijn valuta en zijn schuld. De Golf kreeg veiligheidsgaranties, gesteund door het machtigste leger ter wereld.

Vijf decennia van aanbestedingsschandalen en DEI-aanwervingen later, riep iemand dat het bluf was.

Amerikaanse bases in de Golf – Bahrein, Qatar, Koeweit, de VAE – werden altijd verkocht als de fysieke uitdrukking van de garantie. De spierkracht achter het papier. Ze waren bescherming. Behalve dat die bases nu doelwitten zijn. De landen die ze huisvesten, worden juist getroffen omdat ze ze huisvesten. Wat ooit “Amerikaanse militaire aanwezigheid als schild” was, is ingestort en is “Amerikaanse militaire aanwezigheid als schietschijf” geworden.

Medvedev verwoordde het met het bijzondere genoegen van iemand die jaren heeft gewacht om het te zeggen:

Je kunt Medvedev op de meeste punten afwijzen. Op dit punt is zijn timing subliem.

Ik behandel de dagelijkse fysieke schade aan de infrastructuur in de Golf al in mijn serie over Iran, dus ik zal het hier niet herhalen. Het gaat hier niet om de bommen. Het gaat om wat de bommen duidelijk hebben gemaakt: de bescherming die Amerika aan de GCC verkocht, was een verplichting vermomd als een troef.

En het lijkt er steeds meer op dat de Golfstaten overwegen hun investeringsverplichtingen in de VS in te trekken. Dat is nog niet gebeurd. Ze zijn erover in gesprek. Ze bespreken deze mogelijkheid niet stilletjes achter gesloten deuren, maar zeggen het hardop, wat betekent dat de markt al weet welke kant ze opgaan.

Kapitaal wacht niet op een formele verklaring. Het vertrekt al van tevoren, stilletjes, en als de aankondiging dan komt, doet iedereen alsof hij verrast is…

Dit is de motor die het hele fiat-USD-systeem draaiende hield: de Golf verkoopt olie → ontvangt dollars → koopt staatsobligaties → de Amerikaanse financieringskosten blijven beheersbaar → herhaal. Al tientallen jaren lang. En wat die cirkel draaiende houdt, is niet de economie. Het is vertrouwen. Het geloof dat Washington een betrouwbare partner is, dat in dollars luidende activa veilig zijn en dat de veiligheidsparaplu echt bestaat.

Maar dat vertrouwen was al aan flarden voordat de eerste bom op Iran viel.

De Amerikaanse staatsobligatiemarkt zit in een lastig parket. Ik geloof dat de technische term hiervoor “clusterfuck” is.

Ongeveer 9,2 biljoen dollar aan Amerikaanse staatsobligaties werd in het boekjaar 2025 verlengd – ongeveer een derde van alle uitstaande federale schuld – en de herfinancieringsgolf van 2026 is al in aantocht. De jaarlijkse rentebetalingen op de federale schuld hebben voor het eerst de grens van 1 biljoen dollar overschreden. Het ministerie van Financiën koopt zijn eigen schuld in tranches terug om te voorkomen dat de markt vastloopt. Maar het rendement op 10-jarige obligaties blijft hoe dan ook stijgen.

De recyclingcyclus van de petrodollar was een van de structurele krachten die ervoor zorgden dat de veilingen van staatsobligaties bleven lopen. Wanneer de soevereine staten in de Golf stoppen met kopen – of beginnen met verkopen – moet iemand anders dat aanbod opvangen. Tegen hogere tarieven. Dat maakt de rentelast nog zwaarder. Dat maakt het tekort nog groter. Dat vereist meer emissies. De spiraal is niet ingewikkeld.

En onder al dit alles schuilt een diepere verschuiving die niet genoeg aandacht krijgt. De wereld evolueert van een op valuta gebaseerde monetaire orde naar een op onderpand gebaseerde orde. Decennialang waren staatsobligaties de wereldwijde veilige belegging – iets wat je aanhield als je niet wist wat je anders moest aanhouden. Die status brokkelt af. Wat ervoor in de plaats komt, zijn grondstoffen. Fysieke dingen™. Dingen die je daadwerkelijk kunt gebruiken. Dat is – niet toevallig – precies waar de GCC op zit, en precies wat de VS zojuist heeft aangetoond niet te kunnen beschermen.

Goud en zilver hebben vorig jaar om dezelfde reden het ene record na het andere gebroken. Niet vanwege inflatie. Niet vanwege renteverwachtingen. Iets ouder en eenvoudiger: mensen zijn op zoek naar een waardeopslag die geen vertrouwen vereist in een regering die zichzelf onvoorspelbaar heeft gemaakt.

Ondertussen begint particuliere kredietverlening interessante geluiden te maken.

Blue Owl sloot in februari zijn particuliere kredietfonds voor particulieren nadat het aantal terugkoopverzoeken tot 2025 was verdubbeld. Vandaag heeft BlackRock aangekondigd dat zijn particuliere kredietfonds van 26 miljard dollar ook opnames beperkt [-4% bij opening]. Dezelfde BlackRock die zojuist een particuliere lening op nul heeft gezet – een lening die drie maanden geleden nog tegen pari werd gewaardeerd. Dit is de tweede keer dat het dat doet.

Rubric Capital – een spin-off van Point72 – stuurde deze week een brief naar zijn eigen LP’s waarin het particuliere krediet een frauduleuze bubbel noemde en spelers beschuldigde van “Enron-achtige boekhouding” om het rotte te verbergen.

Of er staatsinvesteringsfondsen uit de Golf achter zitten, is speculatie. Wat geen speculatie is, is het patroon. Kapitaal dat op basis van politieke stabiliteit en betrouwbare rendementen in Amerikaanse particuliere markten werd geïnvesteerd, probeert er nu uit te komen. “Kanarie in de kolenmijn”, zo omschreef een analist de situatie van Blue Owl. De kanarie is dood. Hij bestaat niet meer. Het is een ex-kanarie. En BlackRock heeft zich net bij de begrafenis aangesloten.

Niemand heeft het aan de AI-menigte verteld. De Mag7 hebben alleen al voor 2026 600 miljard dollar aan AI-investeringen toegezegd – een bedrag dat zo groot is dat er een eigen stabiel financieel universum voor nodig is om het te kunnen begrijpen. Goedkope dollars. Stabiele langetermijnrentes. Een treasury-markt met betrouwbare kopers. Zoals ik schreef in “The Trillion Dollar Oops” (link), is het een prachtig circulair systeem: Big Tech leent goedkoop, koopt GPU’s, GPU-fabrikanten herinvesteren in Big Tech, iedereen verhoogt elkaars waarderingen, en zo gaat het maar door. Het geheel draait op de veronderstelling dat het dollarsysteem intact blijft.

Momenteel staat het in brand.

Kapitaal stroomt al weg – opkomende markten presteren sinds januari 2025 aanzienlijk beter dan de S&P, en dat gaat steeds sneller. De AI-investeringscyclus en de kapitaalvluchtcyclus lopen in tegengestelde richtingen.

Er moet iets gebeuren. Brandende raffinaderijen geven niets om uw investeringsverplichtingen.

Het hele doel van de Amerikaanse machtsprojectie in het Midden-Oosten – de bases, de vliegdekschepen, de veiligheidsgaranties – was altijd om het dollarsysteem te beschermen. Om de olie in dollars te laten stromen, de recyclingcyclus draaiende te houden. Niet uit goedheid. Het stelde de VS in staat om voor onbepaalde tijd tekorten te hebben, inflatie naar de rest van de wereld te exporteren en te lenen tegen tarieven waar geen enkele andere schuldenaar ooit van zou durven dromen.

Of Washington voor deze oorlog heeft gekozen of gewoon geen nee kon zeggen toen Israël zijn kans zag en toesloeg – dat is nog steeds een open vraag. Wat niet open is, is het resultaat. De Golfstaten worden aangevallen omdat ze Amerikaanse bases huisvesten.

Hoe dan ook, de GCC ontdekt wat “bondgenoot” in de praktijk betekent.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

De Iraanse impasse – Wat dit betekent voor uw geld

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: