De vernedering van Europa inzake Oekraïne

We staan aan de vooravond van de meest vernederende nederlaag van het moderne Europa. Donald Trump zet zijn vredesplan voor Oekraïne door, en er zijn geen Europeanen in de kamer. Dat verbaast me niet. De Europeanen hebben geen eigen strategie om de oorlog te beëindigen. Het enige wat ze willen is het vredesproces frustreren, want ze hebben geen overeengekomen strategie om met het naoorlogse Oekraïne om te gaan.

Hoe is Europa in een positie terechtgekomen waarin het geen strategische keuzes meer heeft? Het is een behoorlijke ommekeer. Machiavelli, een Italiaan, was een van de eerste architecten van het moderne strategische denken. Strategische diplomatie bereikte een hoogtepunt met Metternich en Talleyrand, de ministers van Buitenlandse Zaken van Oostenrijk en Frankrijk: beiden speelden een belangrijke rol in het Congres van Wenen. Dit was de ultieme vredesconferentie, die Europa een eeuw lang stabiliteit en veiligheid bracht. Na de Tweede Wereldoorlog waren de diplomatieke grootheden voornamelijk Amerikanen, zoals George Marshall, George Kennan en Henry Kissinger, schrijft Wolfgang Munchau.

Naast de diplomatieke schaakbordtype-strateeg is er nog een ander type: de langetermijnstrategische actor. Het meest succesvolle moderne voorbeeld hiervan is China. De transformatie van China begon met het derde plenum van het elfde Centraal Comité in 1978, waarop Deng Xiaoping zijn economische hervormingen lanceerde. Het duurde drie of vier decennia voordat deze hervormingen zich vertaalden in geopolitieke macht. Tijdens de transformatie was de onwetende westerse opinie van mening dat China steeds westerser werd. Het geniale van het Chinese project was dat het anderen ertoe bracht het te onderschatten.

Beide soorten strategieën, schaken en langetermijnplannen, hebben hun plaats. Het moderne Europa heeft geen van beide. Wij Europeanen waren vroeger goed in langetermijnzaken, zoals de Chinezen vandaag de dag. De vroege Europese Economische Gemeenschap was een voorbeeld van een gerichte strategie om de versnipperde economieën van Europa te defragmenteren. De interne Europese markt in de jaren tachtig en begin jaren negentig was het belangrijkste van de grootse strategische projecten van de EU, maar ook het laatste. Om de interne markt te ontwerpen, kwamen ongeveer 200.000 deskundigen bijeen in 2300 technische organen. Ze besteedden er een half miljard tot een miljard uur aan. Dat is strategie. De euro was ambitieuzer dan de interne markt, maar was niet strategisch, omdat de EU er nooit op voortbouwde. De EU had de euro kunnen veranderen in een concurrent van de Amerikaanse dollar, maar daarvoor waren andere economische beleidsmaatregelen nodig geweest, zoals de invoering van een Europese staatsobligatie.

Wanneer strategie vervaagt, verandert actie eerst in reactie en uiteindelijk in waanideeën. De Europeanen hebben geen flauw idee hoe ze Oekraïne kunnen helpen Poetin op het slagveld te verslaan, en toch dromen ze ervan hem voor het Internationaal Strafhof in Den Haag te slepen. Hun discours gaat over de rechtsstaat. Ze zijn aanklager, jury en rechter in hun ingebeelde processen. Ze beschouwen zichzelf als de goede kant van het spectrum van de deugdzaamheid.

Ik vind het persoonlijk pijnlijk om te zien hoe Kaja Kallas, de hoge vertegenwoordiger van de EU voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, zichzelf belachelijk maakt met een wisselend geïnformeerd oorlogszuchtig discours dat elke strategische inhoud mist. Maar zij is niet de enige. Ik heb nog geen enkele functionaris in een van de nationale hoofdsteden, inclusief Londen, gevonden die een strategie heeft om de oorlog in Oekraïne te beëindigen. Niemand heeft uitgerekend welke militaire capaciteiten Oekraïne nodig heeft, of hoe die moeten worden geproduceerd of aangeschaft. Er is ook geen enkele strategie voor de financiering ervan.

Neem bijvoorbeeld de Franse bijdrage, of het gebrek daaraan. Emmanuel Macron is een van de luidruchtigste voorstanders van Oekraïne. Toch trekt de Franse regering in haar begroting voor 2026 slechts 120 miljoen dollar uit voor hulp aan Oekraïne. Italië en Spanje, twee andere grote Europese landen, geven ook weinig uit. Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zijn niet in staat om deze operatie te financieren.

Geloven de Europese leiders dat hun schamele bijdragen Oekraïne de overwinning kunnen bezorgen? Een duidelijke aanwijzing hiervoor is het overmatig gebruik van de passieve vorm. Ze zeggen niet: “We zullen alles doen wat nodig is om Poetin te verslaan.” Ze zeggen wel: “Poetin moet verslagen worden”. Met andere woorden: we willen dat Oekraïense soldaten sterven en dat Amerikaanse belastingbetalers betalen. In een zeldzaam moment van openhartigheid gaf Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, vorige week toe dat de Europese belastingbetaler hier niet voor zal betalen. Inderdaad.

Toen Trump aan de macht kwam, eiste hij dat de Europeanen hun defensie-uitgaven zouden verhogen van iets minder dan 2% van het bbp naar 5%. De Europeanen gingen daar onmiddellijk mee akkoord. En ze halen het geld op via schulden.

Geconfronteerd met de eisen van Trump zou een strategische aanpak van de Europeanen zijn geweest om de precieze tekortkomingen van de defensie van het continent, zoals personeelsbezetting, technologie en militaire aankopen, in kaart te brengen en deze te vergelijken met de bestaande capaciteiten. De tweede stap zou zijn geweest om een strategie te bedenken om te verwerven wat nodig is en te beginnen met de ontwikkeling van nieuwe technologieën. Vervolgens bereken je wat het kost in verschillende scenario’s en maak je de bijbehorende begrotingstoewijzingen. Op dit punt moeten we niet vergeten dat munitie die in Duitsland wordt gemaakt vijf keer zo veel kost als wat het Russische leger ervoor betaalt.

Uiteindelijk worden defensie-uitgaven niet voor niets uitgaven genoemd. Het zijn geen investeringen. Proberen ze te financieren door middel van schulden is contraproductief. Aangezien we het hier over een defensiestrategie hebben, is deze aanpak enorm dom. Een strategisch denker vraagt zich af: welke offers moeten we brengen om de militaire capaciteit van Rusland te evenaren? Een Europese militaire planner vraagt zich af: hoeveel moeten we lenen om voorop te lopen in de ranglijst van defensie-uitgaven? Defensie-uitgavendoelstellingen zijn het resultaat van het ontbreken van een strategie.

Als mensen geen strategie hebben, zoeken ze vaak hun toevlucht in procedures – tot het punt waarop die procedures een eigen leven gaan leiden. Sinds het begin van de oorlog heeft de EU 18 sanctiepakketten tegen Rusland aangenomen. De sancties zijn een jammerlijke mislukking, maar Brussel weigert dat te erkennen. De ambtenaren hebben hier niet goed over nagedacht. Ze zijn geschokt dat China Rusland heeft gesteund en dat gesanctioneerde goederen via Kazachstan worden vervoerd. Sommige EU-landen kopen nog steeds Russische olie en gas omdat ze daarvan afhankelijk zijn. Mede als gevolg daarvan heeft de Russische economie sinds het begin van de oorlog aanzienlijk beter gepresteerd dan die van Europa. Terwijl Europeanen verdrinken in schulden, is Rusland een voorbeeld van fiscale kracht. Omdat ze niet bereid zijn te bezuinigen op hun opgeblazen uitgaven voor sociale voorzieningen, zien de Europeanen de bevroren Russische activa als de enige manier om de oorlog te financieren. Zelfs met dat geld hebben ze geen strategie om de oorlog te beëindigen, noch door overwinning, noch door vrede. Het enige doel is om de boel draaiende te houden. Dat is wat niet-strategisch procedureel denken met je doet.

Het maakt je ook afhankelijk. Door al het strategisch denken uit te besteden, zijn de Europeanen afhankelijk geworden van de VS voor defensie en handel. Nu zijn ze boos op Trump omdat hij hen uitsluit van bijeenkomsten.

Trump is, net als de Europeanen, geen strategische speler zoals ik die beschrijf, maar om andere redenen. De politiek van Trump is transactioneel. Hij houdt van vrede omdat oorlog slecht is voor de zaken. Het kan Trump niets schelen of Poetin het internationaal recht heeft geschonden. Voor de Europese diplomaten die zich in de voorkamers van het vredesproces verzamelen, is de houding van Trump verontrustend en vervreemdend.

De Duitsers, met hun speciale zakelijke relaties met Rusland, leken vroeger meer op Trump. Duitse politici hadden hun eigen privékanalen met Russische tegenhangers, net zoals Steve Witkoff, de gezant van Trump, dat vandaag de dag heeft. De Duitsers vormden vroeger de grootste groep op het Internationaal Economisch Forum in Sint-Petersburg, het Russische antwoord op Davos. Nu hoor ik dat de hotels in Moskou en Sint-Petersburg vol zitten met Amerikanen die lucratieve deals met Rusland hopen te sluiten. Het is een ironische speling van het lot, want het was de VS die Duitsland probeerde te dwingen af te zien van de gasleiding tussen Rusland en Duitsland door de Oostzee. Nu wordt er gesproken over de Amerikanen die zich als tussenpersoon opwerpen om Russisch gas aan Duitsland te verkopen. Dit kun je niet verzinnen.

Ik verwacht dat de Duitsers uiteindelijk weer zullen toetreden tot de Rusland-is-open-voor zaken-club. Ze wantrouwen de Fransen op militair gebied en hebben geen ambities om de EU te ontwikkelen tot een mondiale strategische speler. Misschien willen ze weer aansluiting zoeken bij het enige min of meer succesvolle onafhankelijke economische partnerschap dat ze deze eeuw hebben gehad: met Rusland.

Er is veel literatuur over het onderwerp waarom naties opkomen en ten onder gaan. Mijn favoriet is Mancur Olson’s The Rise and Decline of Nations, gepubliceerd in 1982. Daarin wordt uitgelegd dat Japan en Duitsland in de naoorlogse periode succesvol waren omdat de oorlog de politieke en elitesystemen had vernietigd. Voor Olson wordt een neergang voorafgegaan door een vertraging van innovatie, een focus op herverdeling van rijkdom en de macht van speciale belangengroepen. Zijn methode beschrijft niet alleen perfect de opkomst van Japan en Duitsland, maar ook de daaropvolgende neergang van beide landen. De sociaal-politieke factoren die Olson beschrijft als de oorzaak van nationale neergang zijn precies dezelfde als die welke strategisch denken en handelen ontmoedigen. Europeanen denken dat ze hun welvaart en invloed kunnen veiligstellen door middel van regelgeving, procedures, de rechtsstaat en internationale instellingen. De Europeanen dromen van een wereld waarin niemand strategisch handelt. Dit is ook een wereld waarin innovatie zeldzaam is, een wereld zonder disruptie en creativiteit.

Als geen enkele Amerikaanse president vóór hem legt Trump de waanideeën van Europa bloot, het gebrek aan strategisch denken en handelen. Daarom haten de Europeanen hem zo. En tevergeefs. Het belooft weer een slechte week te worden voor Kallas c.s.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Kiev’s corruptieput sleept de medeplichtige EU mee in zijn val

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: