De Oekraïne-illusie

Ik heb tot nu toe gewacht met schrijven over de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, en dit artikel zal me waarschijnlijk niet veel fans opleveren. Maar hoe het ook zij, ik probeer altijd te vertellen hoe ik het in ieder geval zie. En ik ben het beu. Ik ben de liberale illusie, de hypocrisie, de kinderachtige analyse en de regelrechte bloeddorstigheid rond Oekraïne beu.

Ik ben het beu dat men doet alsof een proxyoorlog die inmiddels langer duurt dan de Eerste Wereldoorlog een rechtvaardige strijd tegen het kwaad is, gevoerd om de ziel van de wereld te redden, schrijft Nate Bear.

Ik ben het beu dat het verlangen naar een einde aan een oorlog die honderdduizenden jonge mannen en duizenden burgers het leven heeft gekost, door sommigen wordt gezien als een schandalig, moreel verwerpelijk standpunt.

Ik ben het beu dat rationele analyse en context zo vaak worden bestempeld als pro-Poetin-apologie, en dat het bijna onmogelijk is om goede informatie over de oorlog te krijgen die niet is vervuild door een anti-Russische agenda. En zelfs goede informatie en analyses die erkennen dat Rusland niet aan het verliezen is en dat Oekraïne lijdt, suggereren nog steeds maar al te vaak dat het Westen deze oorlog nog vele jaren moet voortzetten. Deze verder rationele analyse beschrijft weliswaar uitvoerig op welke manieren Oekraïne de oorlog zeker niet aan het winnen is, maar concludeert niettemin dat de oorlog nog vele jaren moet worden voortgezet om “een slechte vrede” te voorkomen.

Keer op keer zien we dezelfde conclusie. Dat het geven aan Rusland van wat het wil – namelijk de Krim, de vier geannexeerde oblasten en een neutraal Oekraïne – een “slechte vrede” zou zijn die agressie beloont. Maar weinig politici of journalisten die dit narratief verkopen, leggen ooit expliciet uit wat een “goede vrede” is en wat daarvoor nodig zou zijn. We hoeven echter niet te gissen. Zelensky heeft dat bij vele gelegenheden gedaan. En hij heeft volgehouden dat de oorlog alleen kan eindigen als Rusland niet alleen de vier in 2022 geannexeerde oblasten aan Oekraïne teruggeeft, maar ook de Krim, en hij wil bovendien veiligheidsgaranties die neerkomen op de effectieve integratie van Oekraïne in de NAVO.

Dit is een waanvoorstelling die garandeert dat er nooit vrede zal komen en dat de oorlog eeuwig zal duren. En een eeuwigdurende oorlog is geen abstract begrip. Het betekent eeuwige dood. Eeuwige vernietiging. Het betekent dat Europese samenlevingen worden gesecuritiseerd en gemilitariseerd, waarbij de Russische vijand een kant-en-klaar excuus vormt voor een door Palantir aangestuurde surveillancestaat. En dit standpunt berust op een kinderachtige bewering die tot vervelens toe wordt herhaald en die de oorlog zijn legitimiteit verleent: dat de Russische invasie van Oekraïne “ongeprovoceerd” was.

Niets is ooit ongeprovoceerd. Je kunt het ermee eens of oneens zijn of de provocatie de reactie rechtvaardigde. Maar “ongeprovoceerd” is geen analyse, het is een emotionele oproep, en in het geval van Rusland-Oekraïne is het propaganda die bedoeld is om de lange geschiedenis die tot de Russische invasie leidde, te verdoezelen.

Het verschilt in veel opzichten niet van de propaganda dat 7 oktober een niet-uitgelokte aanval op Israël was. Of dat Pearl Harbor een niet-uitgelokte aanval op de Verenigde Staten was.

Narratieven die oorzaak en gevolg buiten beschouwing laten en beweren dat er zomaar iets ergs is gebeurd zonder dat daar gebeurtenissen aan voorafgingen, en dat goede mensen vervolgens met tegenzin in een oorlog werden meegesleept om zich tegen slechte mensen te verdedigen, zijn de oudste truc uit het handboek van oorlogspropaganda, bedoeld om kritisch intellectueel onderzoek de kop in te drukken.

Kort samengevat (voor meer details lees dit artikel van John Mearsheimer): tot de gebeurtenissen die voorafgingen aan de Russische invasie van Oekraïne behoort een belofte uit 1990 van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken James Baker dat, indien het post-Sovjet-Rusland een herenigd Duitsland in de NAVO zou laten blijven, “de NAVO geen centimeter naar het oosten zou opschuiven”. Het was een belofte die werd gedaan in de wetenschap dat Rusland een legitiem land was met legitieme veiligheidsbelangen. Die belofte werd natuurlijk herhaaldelijk geschonden, totdat de NAVO zich uitstrekte tot aan de grenzen van Rusland. Tot de voorafgaande gebeurtenissen behoren ook de door de NAVO gesteunde herbewapening van Oekraïne na de afzetting van Viktor Janoekovitsj in 2014, de Russische annexatie van de Krim als reactie daarop en de Oekraïense bombardementen op de Donbass, waarbij honderden Russischsprekende Oekraïners omkwamen. Hierbij hoort ook het scherpe besef bij de Russische leiders dat zowel het Napoleontische Frankrijk, het keizerlijke Duitsland als nazi-Duitsland allemaal via Oekraïne Rusland zelf zijn binnengevallen.

Je hoeft niet te vinden dat Rusland gelijk had om Oekraïne binnen te vallen om te proberen te begrijpen waarom het Oekraïne binnenviel – een overweging die we nooit worden aangemoedigd te onderzoeken in een discours dat wordt gedomineerd door normatieve morele oordelen, uitsluitend bekeken door de bril van het westerse imperialisme. De situatie in Oekraïne na 2014 maakte Rusland bang dat het land opnieuw het startpunt voor een invasie zou kunnen worden. En het was niet alsof Poetin dit feit verborgen hield. Hij waarschuwde herhaaldelijk, tot eind 2021 en begin 2022, dat de verdere militarisering van Oekraïne een rode lijn was en dat, als Oekraïne en het Westen diplomatie zouden weigeren, Rusland zou ingrijpen. Vóór 2014 had hij zich niet zo druk gemaakt om Oekraïne; er was geen sprake van oorlogsretoriek, omdat het toen nog niet de dreiging vormde die hij er later in zag.

Nogmaals, dit is geen verdediging van Poetin, het is een kwestie van oorzaak en gevolg, en van de westerse arrogantie en hoogmoed die gelooft dat alleen zijn rode lijnen op geostrategisch gebied geldig zijn. Zou de VS hebben toegestaan dat er via Zuid-Amerika een door China geleid militair bondgenootschap werd opgebouwd dat tot in Mexico reikte, zonder daarop te reageren? Zouden westerse media Amerikaanse zorgen over Chinees militarisme hebben afgedaan als paranoïde onzin als er overal in Zuid-Amerika Chinese militaire bases zouden staan? Natuurlijk niet! De media zouden oorlog hebben geëist en ons oorlog hebben verkocht. Maar wanneer de rollen worden omgedraaid, wordt Amerikaans militarisme louter Russische paranoia.

En nu is de oorlog waarmee het NAVO-expansionisme dreigde niet alleen een feit, maar dreigt hij een vast onderdeel van ons leven te worden, waarbij Europese economieën het bloedvergieten omarmen en oorlogseconomieën opbouwen. En om deze oorlogseconomieën op te bouwen, eist de liberale klasse nog meer bezuinigingen op een verzorgingsstaat die op veel plaatsen al is uitgehold door twee decennia van bezuinigingen. Deze week publiceerde de Financial Times dit artikel, waaruit blijkt met welke schaamteloosheid anti-arbeidersklasse, hyperkapitalistische en hyperimperialistische recepten nu als verstandige mening worden gepresenteerd.

Een “oorlogsstaat” louter om een mythisch Rusland te bestrijden dat, zoals Mearsheimer in deze video uiteenzette, Oekraïne niet is binnengevallen met een strijdmacht die ook maar enigszins toereikend was om het land te veroveren, maar als een laatste zet om Oekraïne aan de onderhandelingstafel te dwingen. Natuurlijk mislukte dat. De liberale media en de politieke klasse blijven echter volhouden dat het doel van Rusland volledige verovering is, met meer te volgen, om de totstandkoming van oorlogseconomieën te legitimeren. Dat de liberale klasse een oorlogsstaat zou opbouwen die de verzorgingsstaat decimeert om Rusland het hoofd te bieden, in plaats van te streven naar diplomatie en partnerschap met een land dat enorme hoeveelheden mineralen herbergt die nodig zijn om bijvoorbeeld een schoner energiesysteem op te bouwen, is een bewijs van volslagen mislukking.

En door wie zouden deze economieën van de “oorlogsstaat” worden aangedreven? Deels door Israël, dat een overeenkomst van 4 miljard dollar met Griekenland heeft gesloten voor de levering van een luchtverdedigingssysteem, vorig jaar voor dezelfde prijs een soortgelijk systeem aan Duitsland heeft geleverd en een raketsysteem van een half miljard dollar aan Slowakije heeft overgedragen.

Israël speelt op andere, zeer belangrijke manieren een rol in het verhaal van de oorlog tussen Oekraïne en Rusland, waarvan sommige nu beslist contraproductief lijken voor Oekraïne en Zelensky.

Toen de oorlog tegen Iran begon, omarmde Zelensky deze enthousiast en herhaalde hij alle klassieke uitspraken, waarbij hij zei dat de Amerikaans-Israëlische aanval een goede zaak was omdat deze “het Iraanse volk zou bevrijden van een terroristisch regime”. In maart, terwijl de oorlog tegen Iran in volle gang was, drong hij er bij Netanyahu op aan om met hem samen te werken, met de woorden: “Hij heeft wat ik nodig heb en ik heb wat hij nodig heeft.” Maar nu heeft Oekraïne geen onderscheppingsraketten meer omdat ze allemaal zijn gebruikt in de oorlog tegen Iran, waardoor Kiev weerloos staat tegenover Russische raketaanvallen. Gisteren raakte elke raket die op Kiev werd afgevuurd zijn doel, terwijl er geen enkele onderscheppingsraket werd gelanceerd. En nu, nadat hij de oorlog tegen Iran omarmde, klaagt Zelensky over het gebrek aan onderscheppingsraketten, een direct gevolg van de oorlog die hij steunde. Hij heeft zich aan het imperium vastgeklampt, maar door het overbelaste imperiale avonturisme waarop hij zelf vertrouwt, is dat imperium niet in staat gebleken zijn land te verdedigen. Het onthult een man die geen plan heeft, behalve dan te hopen dat de wapens blijven stromen.

Liberalen lijken terughoudend om het verband tussen de twee imperiale oorlogen te leggen en geven de voorkeur aan de dissonantie die gepaard gaat met een imperiale mentaliteit.

Deze dissonantie is ook elders zichtbaar geweest, waarbij pro-Oekraïense oorlogsinfluencers eisten dat het Westen meer wapens naar Oekraïne stuurt en ongelovig reageerden op het feit dat Noord-Korea wapens naar Rusland stuurt, schijnbaar niet in staat om hun eigen logica te volgen over derde landen die wapens sturen naar de belangrijkste strijdende partijen in een conflict. Imperiale geesten, verblind door hun eigen woeste hypocrisie.

Maar terwijl ik dit schrijf, hoor ik al een kritiek, en kan ik er zelfs een tegen mezelf formuleren. Waarom, Nate, als je zo moreel streng bent ten aanzien van Israël en Palestina, veroordeel je dan “normatieve morele oordelen” over Oekraïne en Rusland?

Omdat de twee situaties niet meer van elkaar konden verschillen.

Oekraïne is een staat met een staand leger, gesteund door het imperium, dat strijdt tegen een andere staat met een staand leger. Palestina is de status van staat ontzegd ondanks het VN-akkoord van 1947 over de verdeling in twee staten (ongeacht wat men ook mag denken over de legitimiteit van dat akkoord), heeft geen staand leger om zichzelf te verdedigen en de Palestijnen vechten tegen een koloniale bezetting die door het imperium wordt bewapend. Oekraïne lijkt juist veel meer op Israël dan op Palestina. In 2024 riep Zelensky Israël zelfs uit tot het ideale model voor Oekraïne en zei hij dat hij wilde dat Oekraïne een “groot Israël” zou worden.

Zowel Oekraïne als Israël zijn marionetten aan het puntje van de imperiale speer, de ene in Europa en de andere in het Midden-Oosten. Je hoeft niet de indringer te zijn om een instrument van het imperialisme te zijn. Soms is het nuttiger om de aangevallen partij te zijn, omdat dit een morele zekerheid verschaft die je imperiale rol helpt afschermen tegen kritische analyse. Ik zou willen stellen dat dit precies is wat er in het geval van Oekraïne is gebeurd.

Dit alles wil niet zeggen dat ik geen sympathie heb voor gewone Oekraïners. Die heb ik wel. Ik denk dat ze in de steek zijn gelaten, zowel door Europa als door hun eigen leiders, en gedwongen zijn een oorlog te voeren die een meerderheid nu via onderhandelingen wil beëindigen. De gemiddelde Oekraïner verschilt nogal van de gemiddelde Israëlische genocide-voorstander die apartheid hooghoudt.

Toch weigeren Europa en Zelensky, ondanks de wensen van een meerderheid van de Oekraïners, diplomatie en blijven ze vechten, wat enorme kosten met zich meebrengt voor Oekraïne en de gewone Oekraïners. Natuurlijk worden ook aan Rusland enorme kosten opgelegd, maar deze kosten zijn niet voldoende geweest, en zullen dat ook niet zijn, voor een “goede vrede” en elke kostenpost die echt pijn zou doen, brengt het risico met zich mee van een ongecontroleerde, catastrofale escalatie.

De ultieme ironie is dat, hoewel de oorlog aan westerlingen wordt voorgesteld als totalitarisme versus democratie, Oekraïners niet eens een leider kunnen kiezen die hun wens om via onderhandelingen een einde aan de oorlog te maken zou verwezenlijken, aangezien Zelensky, wiens ambtstermijn officieel in 2024 afliep, de staat van beleg heeft afgekondigd en de verkiezingen heeft afgelast.

Dus, zoals ik al zei, voor beter of slechter, dit is mijn visie op Rusland-Oekraïne.

Een oorlog die alleen imperialistische belangen dient, belangen die haaks staan op de Europese veiligheid en welvaart. Een oorlog die in het ergste geval dreigt uit te monden in een nucleaire oorlog. Een oorlog die niet zonder aanleiding is begonnen. Een oorlog die, met hun lege hoofden en harten zonder echte solidariteit, bewustzijn of rechtvaardigheid, een noodzakelijk intellectueel ordeningsprincipe is geworden voor de liberale media en de politieke klasse.

Ik heb waarschijnlijk niet veel fans gemaakt, maar ik zou het geweldig vinden als dat wel zo is.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Ruslands nieuwe strategie zou Europa duur kunnen komen te staan

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: