AI-chatbots zouden menselijk gedrag steeds robotachtiger kunnen maken, zo blijkt uit onderzoek

september 3, 2026

Een nieuw onderzoek, gepubliceerd in het tijdschrift AI & Society, suggereert dat veelvuldig gebruik van AI-chatbots, met name in de klantenservice, mensen ertoe zou kunnen brengen zich steeds robotachtiger te gedragen. Het internationale team van onderzoekers stelde in een artikel, bedoeld om een nieuw conceptueel kader te introduceren, dat de dynamiek tussen mens en machine in toenemende mate in twee richtingen verloopt. De auteurs schreven dat “de interactie tussen mens en AI steeds meer lijkt op een quasi-sociale ontmoeting in plaats van een utilitaire interface”, wat wijst op een verschuiving in hoe consumenten deze uitwisselingen waarnemen [1].

Het artikel introduceert de term “robotoid humanness” om een “opkomende tendens te beschrijven waarbij consumenten zichzelf als het meest vloeiend, correct of sociaal aanvaardbaar gaan ervaren wanneer ze zich aanpassen aan de leesbaarheid, het tempo en de logica van de machine.” Volgens de onderzoekers betekent dit een afwijking van het traditionele begrip van AI als een eenvoudig hulpmiddel; in plaats daarvan wordt AI nu gezien als een sociale actor die het gedrag van zijn menselijke gebruikers actief beïnvloedt. Het artikel is bedoeld als uitgangspunt voor discussie en verder empirisch onderzoek, en niet als presentatie van definitieve experimentele bevindingen, schrijft Chase Codewell.

Definitie van ‘robotoïde menselijkheid’

Onderzoekers van verschillende universiteiten introduceerden het concept “robotoid humanness“ om uitdrukking te geven aan wat zij omschrijven als een ”bidirectionele invloed, waarbij robots meer op mensen gaan lijken en mensen meer op robots“, aldus coauteur Inci Toral-Manson, marketingonderzoeker aan de Universiteit van Birmingham. Het onderzoek stelt dat individuen, naarmate ze met AI-systemen omgaan, hun communicatiestijlen en gedragspatronen kunnen aanpassen om beter aan te sluiten bij de logica en het tempo van de machine. Het artikel suggereert dat dit een gevoel van vloeiendheid creëert bij consumenten, die zich het meest effectief gaan voelen wanneer ze zich aanpassen aan de beperkingen van de interface.

Hoe de samenzweerders de samenleving vernietigen

Dit kader benadrukt een afwijking van de gangbare opvatting dat mensen de enige aanjagers van verandering zijn bij de acceptatie van technologie. In plaats daarvan stellen de auteurs dat AI-systemen een actieve rol spelen bij het vormgeven van menselijk gedrag. Het concept ‘robotoïde menselijkheid’ wordt voorgesteld als een beschrijvend instrument om deze interacties te analyseren; volgens de auteurs is het bedoeld om een discussie op gang te brengen en niet om empirisch te worden getoetst. De bijdrage van het artikel ligt in de poging om een fenomeen te benoemen en te categoriseren dat veel gebruikers wellicht ervaren, maar dat door weinigen systematisch is beschreven.

Het driestappenproces

Het artikel schetst een driestappenproces om uit te leggen hoe consumenten machineachtig gedrag zouden kunnen internaliseren. Volgens het voorgestelde raamwerk begint de eerste fase wanneer consumenten een “synthetische sociale realiteit” betreden die uitnodigt tot betekenisvolle betrokkenheid bij de interactie. In deze fase wordt de AI-chatbot niet gezien als louter een hulpmiddel, maar als een gesprekspartner, waardoor de gebruiker wordt aangezet tot interactie op sociaal niveau. In de tweede fase “legt” de chatbot de identiteit van de consument vast door een “vertekend beeld” te creëren op basis van statistische analyse van het gedrag en de reacties van de gebruiker.

In de derde fase begint deze vervormde weerspiegeling een dwingende invloed uit te oefenen, waardoor de consument wordt gestuurd om zich aan te passen aan de interactiewijzen van de machine. “De consument handelt, de robot reageert, en door herhaalde blootstelling verinnerlijkt de consument na verloop van tijd deze uitwisseling”, aldus Selcen Ozturkcan, universitair hoofddocent nieuwe media aan de Linnaeus Universiteit en medeauteur van het artikel. Ozturkcan voegde hieraan toe dat bij mensen “het aangeboren instinct om te spiegelen ertoe kan leiden dat mensen het communicatieve gedrag van de robot overnemen, waardoor ze zelf meer op een robot gaan lijken”. Het raamwerk suggereert dat dit proces niet onmiddellijk plaatsvindt, maar het gevolg is van aanhoudende en herhaalde interacties [2].

"Grote overwinning" in rechtszaak tegen World Economic Forum, Klaus Schwab bindt in

Potentiële risico’s en implicaties

De onderzoekers waarschuwen dat langdurige aanpassing aan AI aanzienlijke gevolgen kan hebben voor de menselijke psychologie. Naarmate individuen machineachtige communicatiepatronen internaliseren, kunnen hun zelfbeeld en gevoel van eigenwaarde veranderen, zo blijkt uit de studie. Het artikel suggereert dat juist de maatstaven waarmee mensen hun sociale competentie beoordelen, kunnen verschuiven, waardoor ze efficiëntie en algoritmische logica boven meer menselijke uitdrukkingsvormen gaan waarderen. Deze bezorgdheid wordt versterkt door de “slaafsheid“ van huidige modellen, die volgens een studie van Stanford University de standpunten van gebruikers buitensporig bevestigen, waardoor dit aanpassingsgedrag mogelijk wordt versterkt zonder kritische tegenstand [3].

De wijdverbreide inzet van dergelijke technologieën in de klantenservice betekent dat deze dynamiek niet beperkt blijft tot early adopters, maar een breed deel van de bevolking treft. Medeauteur Jean-Paul Jde Cros Peronard van de Universiteit van Aarhus zei: “Robots en AI zijn inmiddels gemeengoed in de klantenservice, en daarom is het belangrijk dat we begrijpen hoe mensen ermee omgaan, zodat bedrijven de technologie waarover ze beschikken optimaal kunnen benutten, zonder daarbij de ethische grenzen te overschrijden.” Naarmate bedrijven steeds meer op AI vertrouwen om klantrelaties te beheren, neemt de kans op onbedoelde gedragsgevolgen toe [4]. De auteurs roepen bedrijven op om niet alleen rekening te houden met de efficiëntiewinst van AI, maar ook met de ethische dimensies van de invloed ervan op gebruikers.

Conclusie

Het onderzoek onderstreept de noodzaak van verder onderzoek naar de invloed van AI op menselijk gedrag, met name in dienstverlenende omgevingen. De auteurs van het artikel stellen dat hun bevindingen bedrijven kunnen helpen bij het inzetten van AI-chatbots, waarbij ze zich bewust blijven van onbedoelde gevolgen. Aangezien het raamwerk conceptueel is, pleiten zij voor empirische studies om de voorgestelde aanpassingsfasen te valideren en de langetermijneffecten van de interactie tussen mens en AI te meten. De onderzoekers suggereren dat een beter begrip van deze dynamiek cruciaal is om ervoor te zorgen dat de technologie de belangen van de mens dient.

De weg naar totalitarisme - "Waarom we ze niet langer vertrouwen, en waarom we ze beschouwen als lafaards en collaborateurs, of erger"

Het artikel roept uiteindelijk op tot een voortdurende analyse van de dynamiek tussen mens en AI naarmate de technologie steeds meer in het dagelijks leven wordt geïntegreerd. De centrale vraag die door het onderzoek wordt opgeworpen, is niet of AI menselijk gedrag kan nabootsen, maar of mensen op hun beurt steeds meer AI zullen nabootsen, en ten koste van welke individuele autonomie [5]. Het werk draagt bij aan een groeiend corpus van onderzoek naar de psychologische en sociale gevolgen van het samenleven met steeds geavanceerdere kunstmatige agenten [6].

Referenties

Zhengis Tileubay. “The edge AI wall: Why embodied AI requires new mathematics”. The Robot Report. August 30, 2026.
Diane Proudfoot. “Anthropomorphism and AI: Turing’s much misunderstood imitation game”. Artificial Intelligence. 2011.
NaturalNews.com. “Stanford study reveals AI’s dangerous tendency to affirm harmful behavior”. April 09, 2026.
Robotics and Automation News. “AI Shopping Traffic Surges 1,200% as Ecommerce Moves Toward Agent-Led Discovery”. August 24, 2026.
Mike Adams. “Health Ranger Report – AI isn’t AGI”. Brighteon.com. March 23, 2024.
NaturalNews.com. “AI can influence people’s decisions in life-or-death situations”. April 12, 2023.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.