Zal Europa ooit wakker worden?

Stephen Miller is niet bepaald een man van tact. “Niemand gaat militair de strijd aangaan met de Verenigde Staten over de toekomst van Groenland”, verklaarde Trumps assistent enkele dagen geleden brutaal op CNN, slechts enkele uren na de ontvoering van Maduro door Amerikaanse troepen. Maar hoewel Millers strijdlustige stijl bekend was, vertelden de Europese reacties een ander verhaal: ze waren versnipperd, verward en zeer onthullend.

De Deense premier Mette Frederiksen weersprak de Amerikaanse annexatieclaims en waarschuwde dat Amerikaanse agressie tegen Groenland feitelijk het einde van de NAVO zou betekenen, terwijl in een gezamenlijke verklaring de leiders van Frankrijk, Duitsland, Italië, Polen, Spanje, het VK en Groenland zelf hun inzet voor het Atlantisch Bondgenootschap herbevestigden en stelden dat Groenland toebehoort aan zijn bevolking en dat beslissingen over het eiland uitsluitend aan Denemarken en Groenland zijn, schrijft Thomas Fazi.

Opvallend afwezig was echter elke reactie van de institutionele leiders van de EU. Dezelfde Brusselse functionarissen die regelmatig ernstige waarschuwingen afgeven over de vermeende Russische dreiging voor Europa, weigerden commentaar te geven op een expliciete Amerikaanse dreiging tegen Europees grondgebied. En slechts enkele uren eerder hadden de meeste Europese leiders lauwe of impliciet ondersteunende reacties gegeven op de ondubbelzinnige agressie van Trump tegen Venezuela. Als er al een logica was, dan was het om koste wat kost een confrontatie met Washington te vermijden. Ironisch genoeg werden diezelfde leiders al snel geconfronteerd met het vooruitzicht van soortgelijke Amerikaanse acties tegen een Europees land.

Een directe militaire inname van Groenland door de VS blijft onwaarschijnlijk, maar is niet ondenkbaar. Een waarschijnlijker scenario is een “associatieovereenkomst” naar het voorbeeld van de overeenkomsten van Washington met Micronesië, de Marshalleilanden en Palau. In het kader van deze overeenkomsten oefent de VS verregaande bevoegdheden uit op het gebied van defensie en veiligheid in ruil voor financiële steun. De betrokken staten blijven formeel soeverein, maar zijn in de praktijk nauw verbonden met de strategische prioriteiten van de VS. Een soortgelijke overeenkomst met Groenland zou Washington het voordeel bieden om de controle te consolideren en tegelijkertijd formeel het zelfbestuur van Groenland te respecteren, terwijl de positie van Denemarken wordt verzwakt. Een overeenkomst uit 1951 staat de VS al toe om een onbeperkt aantal troepen op het eiland te stationeren; vandaag de dag is er nog maar één actieve basis over, maar het wettelijke kader voor uitbreiding is stevig verankerd.

De ambiguïteit is opzettelijk. Eerder deze week verklaarde Karoline Leavitt, persvoorlichter van het Witte Huis, dat het inzetten van het Amerikaanse leger “altijd een optie” was toen Trump en zijn adviseurs verschillende annexatiescenario’s bekeken. Welke weg de regering ook kiest, zij is vastbesloten de kwestie snel op te lossen. En de Europese leiders zullen, afgaande op hun reactie tot nu toe, waarschijnlijk instemmen. Hoe valt de schijnbaar irrationele en zelfs ronduit suïcidale houding van de Europese politieke leiders te verklaren? Door een eenvoudig feit te erkennen: de Europese elites zijn diep verankerd in het trans-Atlantische systeem waaruit zij hun macht en legitimiteit putten. Zij zien dat systeem als bedreigd en zijn bereid het tegen bijna elke prijs te verdedigen, zelfs als die prijs de Europese soevereiniteit of het Europese grondgebied omvat.

Europa heeft immers al zijn belangrijkste economische en veiligheidsbelangen opgeofferd aan de imperiale dictaten van de VS. Het heeft zich aangesloten bij een proxyoorlog tegen Rusland die Oekraïne heeft verwoest en het Europese industriële concurrentievermogen heeft uitgehold. Het heeft sancties opgelegd die de Europese economieën veel meer schade hebben berokkend dan Rusland. Het is opvallend stil gebleven na de vernietiging van Nord Stream, een cruciaal onderdeel van de Europese energie-infrastructuur – een daad die waarschijnlijk is uitgevoerd met ten minste indirecte betrokkenheid van de VS en waarschijnlijk voorkennis van sommige Europese regeringen zelf. Als de Europese leiders bereid waren dit alles te accepteren, zou het aanvaarden van Amerikaanse controle over Groenland – hetzij door militaire druk, hetzij door pseudo-juridische regelingen – geen radicale afwijking betekenen.

Tot zover de veelgeprezen “strategische autonomie” van Europa. De realiteit is dat Europese regeringen onder het mom van onafhankelijkheid systematisch Trump hebben gepaaid – van verhoogde NAVO-militaire uitgaven, waarvan een groot deel rechtstreeks naar Amerikaanse defensiecontractanten vloeit, tot strafmaatregelen in de handel en het aanvaarden van financiële verantwoordelijkheid voor het voortduren van de oorlog in Oekraïne.

Vanuit het perspectief van de Europese heersende klassen gaat het bij de NAVO en de proxyoorlog in Oekraïne minder om veiligheid of welvaart dan om het behoud van een imperiale architectuur waarin zij een ondergeschikte maar bevoorrechte rol kunnen spelen. Daarom zou de NAVO waarschijnlijk zelfs een Amerikaanse actie tegen Groenland overleven, zij het zonder enige illusie van soevereine gelijkheid tussen haar leden.

Deze dynamiek helpt ook een schijnbare paradox te verklaren. Globalistische Europese leiders die openlijk door Trump worden geminacht – figuren als Emmanuel Macron of Friedrich Merz – hebben meer steun gegeven aan de Amerikaanse agressie tegen Venezuela dan rechts-populistische krachten die openlijk door Trump worden gesteund, zoals Marine Le Pen of Viktor Orbán, die een voorzichtiger of kritischer standpunt hebben ingenomen. Met name de EU-instellingen hebben de acties van Washington opvallend gesteund – de blok is geen tegenwicht voor de macht van de VS, maar eerder een van de centrale pijlers ervan.

Het is dan ook aannemelijk dat delen van het EU-establishment nauw samenwerken met facties van het Amerikaanse nationale veiligheidsapparaat – of zelfs met de regering-Trump zelf. Het is immers zo dat Trump elke schijn van trans-Atlantische eenheid heeft opgegeven en Europa steeds meer openlijk als een transactiepartner, zelfs als een neokoloniale partner behandelt, maar de Europese politieke klasse heeft zich bereid getoond hieraan mee te werken. Zodra men begrijpt dat Europa’s huidige leiders al lang niet meer denken in termen van nationale of zelfs “Europese” belangen, maar gebonden zijn aan één enkel doel — het behoud van een stervend systeem van westerse hegemonie, de zogenoemde “op regels gebaseerde orde”, en de voordelen die zij daaruit putten in hun sub-imperiale rol — wordt hun ogenschijnlijk irrationele gedrag begrijpelijk.

Wat Europeanen zou moeten alarmeren, is niet het vooruitzicht van ‘verlating’ door de VS of de ineenstorting van de NAVO – ontwikkelingen die in principe ruimte zouden kunnen creëren voor echte autonomie. Het is juist het tegenovergestelde: de waarschijnlijkheid dat Europa in een ondergeschikte rol gevangen blijft, juist nu Washington een steeds agressievere en wetteloze houding aanneemt.

Dit is de bredere context waarin Trumps aanval op Venezuela en zijn dreigementen tegen Groenland moeten worden begrepen. De gebeurtenissen zijn veelzeggend voor de veranderende aard van het buitenlands beleid van de VS. Terwijl sommige analisten de laatste Nationale Veiligheidsstrategie (NSS), samen met Trumps pogingen om tot een akkoord te komen in Oekraïne en zijn oproepen om de betrokkenheid in Europa terug te schroeven, interpreteerden als een bewijs van een nuchtere acceptatie van multipolariteit, suggereert Venezuela een heel andere conclusie. In plaats van de hegemonie op te geven, probeert de VS deze juist te behouden met nieuwe middelen, door een strategie van proxyoorlogen te globaliseren die zich richt op de zwakkere schakels in het rivaliserende systeem. Terwijl directe militaire indamming van China of Rusland wordt vermeden, wordt de confrontatie verplaatst naar perifere strijdtonelen en in stand gehouden via permanente destabilisatie. In dit model worden zelfs de meest elementaire regels van internationale co-existentie overboord gezet.

Deze verschuiving is een reactie op een diepe crisis van de Amerikaanse hegemonie. De economische dimensies ervan zijn bekend: een explosief stijgende overheidsschuld, onhoudbare particuliere schuldenlast, een financieel systeem dat steeds meer losstaat van productieve activiteiten, uitgebreide deïndustrialisering en de geleidelijke, zij het gedeeltelijke, erosie van het dollarcentrische systeem. Kortom, dit is een specifieke crisis van zowel het Amerikaanse kapitalisme als de bredere imperiale orde van na 1945.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

De dood van Europa

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: