Wintercrisis dreigt: Nederland heeft nog maar 54 procent gas – LNG 150 procent duurder

Europa gaat de winter in met ongewoon weinig gevulde gasopslagplaatsen en moet nu op de wereldmarkt strijden om vloeibaar aardgas. Terwijl Aziatische kopers terugdeinzen voor de extreem hoge spotprijzen, trekt Europa de felbegeerde LNG-ladingen aan met hogere prijzen. Sinds februari is vloeibaar aardgas op de Aziatische spotmarkt met ongeveer 150 procent in prijs gestegen. De belofte van Brussel voor een veilige en veerkrachtige energievoorziening botst daarmee op een wereldmarkt waar in geval van nood de bereidheid om extreme prijzen te betalen doorslaggevend is.

De LNG-tankers varen naar de kopers die genoeg betalen. En op dit moment moet Europa precies dat doen. Volgens gegevens van het analysebureau Kpler zullen de Aziatische LNG-importen in september waarschijnlijk dalen tot 20,09 miljoen ton – het laagste cijfer voor september in acht jaar. Een jaar eerder was dat nog 22,27 miljoen ton. China, India en Pakistan verminderen hun aankopen vanwege de hoge spotprijzen. Europa gaat de tegenovergestelde weg: de invoer zal in september naar verwachting 7,98 miljoen ton bedragen en in oktober al stijgen tot 10,53 miljoen ton. Reuters beschrijft openlijk hoe de terugtrekking van prijsgevoelige Aziatische kopers extra ladingen voor Europa vrijmaakt. De Europeanen kunnen daar immers ook voor betalen, schrijft Heinz Steiner.

De prijs daarvoor stijgt razendsnel. LNG voor Noordoost-Azië kostte in de week tot en met 11 september ongeveer 26 dollar per miljoen British Thermal Units. Eind februari was dat nog zo’n 10,40 dollar. Binnen enkele maanden schoot de spotprijs daarmee met ongeveer 150 procent omhoog. De recente escalatie wordt vooral veroorzaakt door het massale wegvallen van LNG-leveringen uit Qatar als gevolg van de crisis rond de Straat van Hormuz. Deze schok treft Europa echter in een fase waarin het een groeiend deel van zijn gasvoorziening heeft verlegd naar de wereldwijde LNG-handel. OilPrice vat de situatie als volgt samen: Europa blijft kopen, ook al is LNG duur. Volgens het portaal bereikten de Europese LNG-importen in 2025 met 125,20 miljoen ton al een record. In de eerste acht maanden van dit jaar zou het volgens Kpler al om 117,01 miljoen ton zijn gegaan. Er tekent zich een nieuw record af.

Lege opslagplaatsen, hoge prijzen

Vooral wat de opslagplaatsen betreft ziet de uitgangspositie van Europa er slecht uit. Gas Infrastructure Europe meldde voor 18 september een vullingsgraad van slechts 69,06 procent in de EU. Duitsland zat op een schrikbarend lage 56,12 procent, Nederland op 54,1 procent (77,9 terawattuur gas, red.). In de Duitse opslagplaatsen bevond zich op dat moment dus slechts 138,9 terawattuur gas. Voor de grootste economie van Europa is dat een schamele reserve voor een winter waarvan niemand kan voorspellen hoe die zal verlopen. Brussel ziet echter geen directe reden tot bezorgdheid. De Europese Commissie verklaart officieel dat er voor de winter van 2026/27 „geen directe reden tot bezorgdheid over de voorzieningszekerheid“ bestaat. Tegelijkertijd wijst zij op het afstappen van de vroegere sterke afhankelijkheid van één enkele gasleverancier en op extra LNG-capaciteiten als pijler van het nieuwe Europese bevoorradingsbeleid.

Maar juist hier ligt het probleem. LNG is mobiel en wereldwijd verhandelbaar. Als gas schaars wordt, kan een lading worden omgeleid. Kopers concurreren rechtstreeks op de prijs. Aziatische opkomende economieën verminderen hun spot aankopen al, omdat de kosten te hoog worden. Europa kan zich zo’n terugtrekking voor de winter nauwelijks veroorloven. Tegelijkertijd sluit de EU Russisch gas politiek gezien stap voor stap uit van de Europese markt. Het invoerverbod is sinds 2026 van kracht en voorziet in overgangsperiodes voor bestaande contracten. Bij langlopende LNG-contracten loopt deze termijn af op 1 januari 2027. Russisch pijpleidinggas op lange termijn moet vanaf 30 september 2027 worden verboden; worden de opslagdoelstellingen niet gehaald, dan uiterlijk vanaf 1 november. De Raad van de Europese Unie noemt deze koers uitdrukkelijk – en niet als grap – een bijdrage aan een veilige en onafhankelijke Europese energievoorziening.

Er ontstaan nieuwe afhankelijkheden

Europa wordt hierdoor echter niet onafhankelijk van energie-importen. De aanvoerroutes en leveranciers veranderen. Dit komt vooral duidelijk naar voren bij Amerikaans vloeibaar gas. Volgens gegevens van Reuters dekt LNG uit de Verenigde Staten inmiddels ongeveer 22 procent van de Europese gasbehoefte. In 2021 was dat nog minder dan vijf procent. Tegelijkertijd is de Europese TTF-gasprijs sinds het begin van de recente crisis in het Midden-Oosten gestegen van ongeveer 30 naar zo’n 80 euro per megawattuur. Volgens Reuters acht Morgan Stanley bij aanhoudende leveringsproblemen en een koude winter zelfs prijzen van rond de 200 euro per megawattuur mogelijk. Dergelijke prijzen raken huishoudens en de industrie rechtstreeks via elektriciteit, verwarming en productiekosten.

Duitsland heeft zijn eigen speelruimte op het gebied van energiebeleid bovendien verder verkleind. De laatste kerncentrales zijn stilgelegd, terwijl kolencentrales geleidelijk uit de markt moeten worden gedrukt. OilPrice wijst op het cruciale verschil met delen van Azië: landen die duur spot-LNG niet willen of kunnen betalen, grijpen in toenemende mate terug op steenkool. Met de volledige uitstap uit kernenergie heeft Duitsland bovendien een gegarandeerde stroombron uit het net gehaald. De concurrentie tussen bieders zou in de winter nog harder kunnen worden. Reuters meldt dat de wereldwijde energiemarkten al een aanzienlijk deel van hun reserves hebben verbruikt om tekorten op te vangen. Shell en Equinor waarschuwen voor een langere periode van schaarste en grote schommelingen. Sinds het begin van de escalatie in het Midden-Oosten zou de LNG-markt ongeveer 36 miljoen ton aan aanbod hebben verloren.

Hoop op een milde winter

Een milde winter zou Europa opnieuw kunnen helpen. Een koude winter zou het gasverbruik daarentegen drastisch doen stijgen. Reuters verwijst naar schattingen volgens welke er dan ongeveer 30 miljard kubieke meter extra gasbehoefte zou kunnen ontstaan. Lage opslagniveaus en een beperkt aanbod zouden de energierekening van Europa dienovereenkomstig duurder maken.

Brussel wijst op diversificatie, extra LNG-terminals en een zogenaamd veerkrachtiger energievoorziening. De marktgegevens schetsen een aanzienlijk minder geruststellend beeld: EU-opslag op 69 procent, Duitsland op 56 procent, LNG-spotprijzen 150 procent boven het niveau van februari en Europese afnemers die juist op dit prijsniveau hun invoer fors moeten opvoeren. Europa heeft het Russische gas om ideologische redenen steeds verder uit zijn energiemix verdrongen en tegelijkertijd een groter deel van zijn bevoorrading gekoppeld aan de wereldwijde LNG-handel. Nu volstaat een ernstige verstoring in de Perzische Golf om de negatieve gevolgen van deze strategie zichtbaar te maken. Als gas schaars wordt, gaat de lading naar waar het meest wordt betaald.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

‘Dit is obsceen’: Winst Shell meer dan verdubbeld nu oorlog in Iran gasprijzen opdrijft

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: