Wat heeft de inheemse Amerikanen werkelijk gedood?

Europese vissers bevoeren de Atlantische kust gedurende de vijftiende en zestiende eeuw. Ze hadden uitgebreid en langdurig contact met inheemse Amerikaanse bevolkingsgroepen. Ze ruilden goederen. Ze deelden dezelfde fysieke ruimte. En gedurende deze hele periode – meer dan honderd jaar – is er geen historisch commentaar op het bestaan van ziekten of epidemieën onder de inheemse volkeren die ze tegenkwamen.¹

Wat de vroege verslagen wel beschrijven, is gezondheid. Raymond Obomsawin merkt in zijn rapport Historical and Scientific Perspectives on the Health of Canada’s First Peoples op dat de vroege Europese bezoekers zich verwonderden over de robuuste constitutie en fysieke vitaliteit van de inheemse Amerikanen. Zoals Obomsawin aangeeft, zou elk zichtbaar bewijs van fysieke zwakte of ziekte onder de inheemse bewoners grote belangstelling hebben gewekt, aangezien het primaire doel van het vroege contact de commerciële exploitatie van natuurlijke hulpbronnen was. ¹ Dat was echter niet het geval, omdat er niets te zien was, schrijft Unbekoming.

Samuel de Champlain stichtte in 1608 de eerste Europese nederzetting in Quebec aan de St. Lawrence-rivier. De eerste geregistreerde uitbraken van ziekten onder de inheemse Amerikanen in de Ottawa-valleien deden zich pas voor tussen 1734 en 1741, meer dan een eeuw later. ² Pas in de 19e eeuw kwamen pokken, dysenterie, tyfus, gele koorts, tuberculose en syfilis veel voor onder de inheemse bevolking.²

Die kloof – tussen het eerste contact en de eerste ziekte – is het belangrijkste feit in dit hele verhaal. Als Europese ziektekiemen de oorzaak waren van de dood van de inheemse bevolking, hadden ziekten onmiddellijk moeten optreden. Dat was niet het geval. Ze traden pas op nadat er eerst iets anders was gebeurd.

Ze verwonderden zich over hun gezondheid

De documentaire verslagen over de gezondheid van de inheemse bevolking vóór het contact met Europeanen zijn opmerkelijk consistent door de eeuwen heen, over continenten en waarnemers heen.

De Fransman Jean de Léry leefde in het midden van de zestiende eeuw onder inheemse volkeren in wat nu Brazilië is. Léry, wiens objectieve stijl de lof oogstte van de etnoloog Claude Lévi-Strauss, noteerde dat deze mensen veel gezonder waren dan Europeanen, minder last hadden van ziekten en dat het zeldzaam was om iemand onder hen te zien die kreupel, eenogig of misvormd was. Velen bereikten een leeftijd van honderd tot honderdtwintig jaar en slechts weinigen hadden wit of grijs haar.³ Alle andere zestiende-eeuwse reizigers die deze bevolkingsgroepen tegenkwamen, noteerden dezelfde observatie: levendige schoonheid en een stabiele gezondheid bij mensen die natuurlijk voedsel aten en eenvoudig leefden.³

In Amerika documenteert David Stannard in American Holocaust dat de Azteekse hoofdstad Tenochtitlan een aquaductsysteem had dat Cortés en zijn mannen verbaasde, waarbij schoon drinkwater uit diepe bronnen naar de stad werd geleid, terwijl Europeanen hun water uit vervuilde rivieren haalden. De Spanjaarden waren verbaasd over de persoonlijke hygiëne van de bevolking en hun uitgebreide gebruik van zeep, deodorants en mondverfrissers.⁴

Dit is een cruciaal detail. De belangrijkste factor in de terugdringing van ziekten in Europa was de hervorming van de hygiëne. De inheemse bevolking van Amerika had al een hygiënisch niveau bereikt dat Europese steden eeuwenlang niet zouden evenaren. Om te beweren dat deze mensen – die in alle opzichten schoner, beter gevoed en gezonder waren dan hun kolonisatoren – op de een of andere manier bijzonder kwetsbaar waren voor ziekten die Europeanen zelden doodden, moet de luisteraar alles negeren wat de documentaire feiten eigenlijk zeggen.

Ondertussen leefden de Europeanen die op deze kusten aankwamen in omstandigheden die de medische wereld later zou aanmerken als de belangrijkste oorzaken van ziekte. Stannard citeert J.H. Elliott’s beschrijving van het vijftiende-eeuwse Spanje: de rijken aten zich te pletter, terwijl de rest van de bevolking honger leed. Sloten langs de weg vol stilstaand water dienden als openbare latrines.⁴ De meerderheid van de bevolking had beperkte of geen toegang tot schoon water, dronk vervuild water en waste zich zelden.

De vraag is niet waarom de inheemse volkeren ziek werden. De vraag is waarom iemand voorbij zou gaan aan de gedocumenteerde omstandigheden van hun ondergang en in plaats daarvan onzichtbare organismen de schuld zou geven.

Wat er werkelijk gebeurde

De Spanjaarden kwamen aan op Hispaniola, zagen gouden sieraden en gingen ervan uit dat het land rijk was aan schatten. Wat daarna gebeurde, is geen speculatie. Het is gedocumenteerd in ooggetuigenverslagen van mensen als Bartolomé de Las Casas en in het onderzoek van historici die deze contemporaine geschriften hebben bestudeerd.

Stannard vermeldt dat de conquistadores tekeer gingen – ze stalen, vermoordden, verkrachtten en martelden de inheemse bevolking om hen te dwingen de locaties van vermeende schatkamers met goud te onthullen.⁵ Toen er geen goud meer direct kon worden verzameld, werden er mijnen aangelegd waarbij de inheemse bevolking als dwangarbeiders werd ingezet. In die mijnen, naast de gevaren van vallende rotsen, slechte ventilatie en het geweld van wrede opzichters, hakten de arbeiders aan rotswanden en ademden ze de giftige dampen van cinnaber, arseen, arseenanhydride en kwik in.⁵

Het leven van de inheemse arbeiders werd puur in commerciële termen bekeken. Stannard documenteert de berekening expliciet: zolang er een onuitputtelijke voorraad arbeidskrachten leek te zijn, was het goedkoper om iemand dood te laten werken en te vervangen dan hem goed te voeden en te verzorgen.⁵ De levensverwachting van een inheemse persoon die tijdens de eerste jaren van de Spaanse terreur in Peru dwangarbeid verrichtte, was niet veel meer dan drie of vier maanden.⁵

Eduardo Galeano schrijft in Open Veins of Latin America dat de bevolking van de Caribische eilanden uiteindelijk geen tribuut meer betaalde omdat ze was verdwenen – volledig uitgeroeid in de goudmijnen.⁶

De inheemse bevolking van Hispaniola daalde tussen 1496 en 1535 van acht miljoen tot vrijwel nul.⁷ Stannard geeft aan dat dit geen uniek geval was, maar een typisch voorbeeld van de bijna totale vernietiging die zich in heel America voltrok.⁷

De Portugezen vestigden zich in Brazilië kort nadat de Spanjaarden op Hispaniola waren aangekomen. Binnen twintig jaar waren de inheemse volkeren van Brazilië al goed op weg naar uitsterven.⁷

De Britten brachten vanaf 1607 hun eigen methoden mee. Stannard vermeldt dat uithongering en het afslachten van niet-strijders de favoriete Britse aanpak werd om met de inheemse bevolking om te gaan.⁷

Veel inheemse volkeren probeerden wraak te nemen, maar werden steevast overweldigd door superieure wapens. Anderen kozen ervoor om niet te vechten, maar te vluchten, met als gevolg dat de gewassen op de velden achterbleven om te rotten.⁷ Hongersnood was het onvermijdelijke gevolg. Sommigen, zoals beschreven door Fernandez de Oviedo en geciteerd door Galeano, weigerden om tot slaaf te worden gemaakt – ze namen liever vergif dan te werken, of hingen zichzelf op.⁶

Het aantal mensen dat door elk van deze oorzaken omkwam, is onbekend, omdat de gebeurtenissen grotendeels niet zijn vastgelegd. Wat wel is vastgelegd, door middel van ooggetuigenverslagen en gedocumenteerde rapporten, is dat tienduizenden mensen direct en opzettelijk zijn vermoord in wat Stannard bloedbaden en slachtpartijen noemt.⁷

Dit zijn geen alternatieve verklaringen. Het zijn de primaire historische verslagen.

De ineenstorting van de voedselvoorziening

In Noord-Amerika was het patroon anders qua methode, maar identiek qua resultaat. De vernietiging verliep langzamer, door de systematische ontmanteling van de voedselsystemen en handelsnetwerken waarvan de gezondheid van de inheemse bevolking afhankelijk was.

Tegen het midden van de achttiende eeuw was het leven van de inheemse Amerikanen ernstig ontwricht. Intensieve jacht had de wildpopulaties uitgeput, wat ernstige gevolgen had voor de beschikbaarheid van voedsel, huiden voor kleding en materialen voor schoeisel. In dezelfde periode kwamen suiker, witte bloem, koffie, thee en alcohol aan boord van handelsschepen, die door kolonisten werden geruild voor bont.²

Hetzelfde patroon deed zich voor aan de westkust, waar de zalmvisserij tegen het midden van de negentiende eeuw was uitgeput. De volkeren in het noordwesten spraken van “ziekteboten” of “pestkano’s” – de Spaanse en Britse schepen die steeds vaker arriveerden. Die schepen brachten dekens mee, maar ook bewerkte voedingsmiddelen die de gezondheid van de inheemse bevolking ondermijnden. Een enkel vroeg zeilvrachtschip van honderd voet kon wel achthonderdduizend pond aan goederen vervoeren. ²

Inheemse volkeren die afhankelijk waren van de buffel werden pas begin jaren 1870 ernstig getroffen, toen de kuddes werden uitgeroeid door commerciële exploitatie en opzettelijke uitroeiingscampagnes.²

Thomas Cowan vestigt de aandacht op een factor die in standaardverslagen vrijwel geheel ontbreekt: de verstoring van de zouthandel. ⁸ De ontdekkingsreiziger Hernando de Soto ontving tijdens zijn expeditie door het zuidoostelijke gebied van wat nu de Verenigde Staten is in de jaren 1540, overvloedig zout als geschenk van de inheemse Amerikanen en observeerde de productie en handel in zout in de hele regio.⁸ Onafhankelijke zouthandelaren reisden van stam naar stam met manden vol zout dat was verzameld uit zoutmeren en zoutbronnen die verspreid lagen in het noordwesten van Louisiana, het westen van Arkansas en de Ohio River Valley.⁸

Zout is van cruciaal belang voor de productie van zoutzuur in de maag, dat op zijn beurt essentieel is voor de bescherming tegen parasieten en voor een goede spijsvertering. Toen het culturele leven van de inheemse Amerikanen onder de Europese invasie ineenstortte, was de zouthandel een van de eerste slachtoffers.⁸ Het verlies van deze enige voedingsbron – in combinatie met de vervanging van traditionele voedingsmiddelen door suiker, meel en alcohol – betekende een ineenstorting van de voedingsbasis waarop de gezondheid van de inheemse bevolking was gebouwd.

Een rapport van de Canadese regering vatte deze ontwikkeling op ongewoon directe wijze samen: de transformatie van de inheemse bevolking van een goede gezondheid, die indruk had gemaakt op Europese reizigers, naar een slechte gezondheid verslechterde naarmate de bronnen van voedsel en kleding uit het land afnamen en de traditionele economieën instortten. De situatie verslechterde nog verder toen mobiele volkeren werden opgesloten op kleine stukjes land waar de middelen en mogelijkheden voor natuurlijke sanitaire voorzieningen beperkt waren. De situatie verslechterde nogmaals toen lang bestaande normen, waarden, sociale systemen en spirituele praktijken werden ondermijnd of verboden. ⁹

Ziekten verschenen aan het einde van deze cascade, niet aan het begin. Ze volgden op de vernietiging van voedselsystemen, de opsluiting van nomadische volkeren, het verlies van sanitaire voorzieningen en de vernietiging van sociale structuren. Met andere woorden, ze volgden precies het patroon dat een op het terrein gebaseerde analyse zou voorspellen – en precies het tegenovergestelde van wat de kiemtheorie vereist.

Het probleem van de pokken-dekens

Het standaardverhaal beweert dat Europese kolonisten pokken als wapen gebruikten door besmette dekens aan inheemse volkeren te geven. Dit verhaal is zo algemeen aanvaard dat het als een historisch gegeven fungeert – het eerste voorbeeld dat de meeste mensen noemen wanneer ze het over biologische oorlogsvoering hebben.

Dawn Lester en David Parker wijzen in What Really Makes You Ill? op de logische tegenstrijdigheid in deze bewering.¹⁰ De kolonisten zouden immuun zijn geweest voor pokken, wat betekent dat ze antistoffen hadden die de ziekteverwekker hadden geneutraliseerd. Maar als hun immuunsysteem de ziekteverwekker had geëlimineerd, zouden ze die niet hebben kunnen dragen. En als ze nog steeds pokken bij zich droegen, waren ze niet immuun. Het verhaal vereist dat de kolonisten tegelijkertijd vrij van de ziekte waren en drager ervan – een tegenstrijdigheid die de kiemtheorie niet kan oplossen zonder een beroep te doen op het onweerlegbare concept van de asymptomatische drager.¹⁰

Lester en Parker merken verder op dat de bemanningsleden van elk schip dat naar de Nieuwe Wereld voer, naar verluidt alleen deze ziektekiemen bij zich droegen zonder tijdens de lange zeereizen aan de ziekte te bezwijken – een bewering die op zijn minst hoogst onwaarschijnlijk is als deze ziekten zo besmettelijk waren als wordt beweerd.¹⁰

Dr. Charles Campbell, die in het begin van de twintigste eeuw een pesthuis voor pokkenpatiënten runde in San Antonio, voerde uitgebreide experimenten uit om pokken via direct contact over te brengen. Hij stelde zichzelf herhaaldelijk bloot aan patiënten die bedekt waren met zweren, klopte tapijten uit in kamers die onlangs waren verlaten door pokkenpatiënten en inhaleerde het stof gedurende dertig minuten, en mengde zich daarna vrijelijk onder familie, patiënten en vrienden zonder enige voorzorgsmaatregelen. Noch hij, noch iemand met wie hij vervolgens in contact kwam, kreeg pokken. ¹¹ Hij herhaalde deze experimenten met anderen en slaagde er steeds niet in de ziekte over te brengen. Wat hij wel aantrof in elk huishouden waar pokken voorkwamen, waren bedwantsen.¹¹

Campbell bracht de ernst van pokken in verband met scheurbuikachtige cachexie – een voedingsstoornis als gevolg van vitamine C-tekort. Hij constateerde dat pokken het meest voorkwamen onder arme mensen, in de winter wanneer vers fruit schaars was, en dat een mislukte fruitoogst in een groot gebied altijd werd gevolgd door pokken in de daaropvolgende winter.¹¹

Cowan legt een direct verband tussen deze observaties en het algemene verhaal: de kolonisten gebruikten dekens als wapen tegen de inheemse Amerikanen, maar wat de dekens met zich meedroegen waren bedwantsen, geen virus. En wat de inheemse bevolking kwetsbaar maakte, was niet een gebrek aan antistoffen, maar een ineenstorting van hun voedingsstatus als gevolg van de vernietiging van hun voedselsystemen.¹¹ ⁸

Het standaardverhaal schrijft ook het enorme aantal doden toe aan mazelen. Op 16 februari 2016 oordeelde het Duitse Federale Hooggerechtshof in het voordeel van bioloog Stefan Lanka, die iedereen had uitgedaagd om bewijs te leveren voor het bestaan van het mazelenvirus. Het hof oordeelde dat de zes studies die als bewijs waren ingediend, gewone bestanddelen van cellen ten onrechte hadden geïnterpreteerd als componenten van een vermoedelijk virus.¹²

Dit alles is niet bedoeld om te bagatelliseren wat er is gebeurd. Het dodental was catastrofaal en reëel. De vraag is of onzichtbare ziekteverwekkers of gedocumenteerd geweld, hongersnood, blootstelling aan giftige stoffen en een ineenstorting van de voedingssituatie de doodsoorzaak waren. Over één daarvan is de historische verslaglegging ondubbelzinnig. Voor de andere moet je een theorie accepteren.

Waarom de mythe blijft bestaan

De verklaring van de kiemtheorie voor de ontvolking van de Amerikaanse indianen vervult twee institutionele functies tegelijk, en daarom is ze zo hardnekkig gebleken.

De eerste functie is het valideren van de kiemtheorie zelf. Het verhaal van Europese ziekten die immunologisch naïeve bevolkingsgroepen uitroeiden, is een van de krachtigste argumenten voor het besmettingsmodel. Het wordt in elke biologieles onderwezen, in elk epidemiologisch leerboek aangehaald en in elke volksgezondheidscampagne gebruikt die inspeelt op de angst voor onzichtbare ziekteverwekkers. Als dit fundamentele verhaal instort – als de inheemse volkeren stierven door gedocumenteerde, materiële oorzaken in plaats van door ziektekiemen – verdwijnt daarmee een van de emotioneel meest overtuigende casestudy’s van de kiemtheorie.

De tweede functie is het zuiveren van genocide. Het kiemenverhaal zet een daad van aanhoudend, opzettelijk, gedocumenteerd menselijk geweld om in een biologisch ongeluk. Niemand is verantwoordelijk voor een ziekteverwekker. Een virus heeft geen intentie. Als de inheemse volkeren stierven aan pokken, wordt de vernietiging tragisch maar onpersoonlijk – een botsing van immuunsystemen in plaats van een botsing van beschavingen waarbij de ene partij de wapens in handen had, de mijnen controleerde, het voedsel verbrandde en de buffels uitroeide.

Lester en Parker stellen dit rechtstreeks: de medische wereld heeft er duidelijk belang bij om de mythe in stand te houden dat het de ziektekiemen waren die vele miljoenen mensen hebben gedood die geen immuniteit hadden tegen de ziekten die de ziektekiemen zouden veroorzaken.⁷ Deze mythe heeft de geschiedenis verdraaid. Ze heeft de onjuiste ziektekiemtheorie bevorderd en tegelijkertijd nagelaten de werkelijke doodsoorzaken aan het licht te brengen.

De gedocumenteerde verslagen – samengesteld door mainstream historici als Stannard en Galeano, gebaseerd op ooggetuigenverslagen van Las Casas en de Oviedo, bevestigd door de eigen rapporten van de Canadese regering – vertellen een ander verhaal. De inheemse volkeren van Amerika werden afgeslacht, uitgehongerd, doodgewerkt in mijnen vol arseen en kwikdamp, van hun land verdreven, beroofd van hun voedselsystemen, opgesloten op kleine percelen zonder sanitaire voorzieningen en onderworpen aan de systematische vernietiging van hun sociale en spirituele structuren. Al deze oorzaken zijn gedocumenteerd. Elk van deze oorzaken is voldoende om massale sterfte te veroorzaken zonder dat er ook maar één ziekteverwekker aan te pas komt.

Het verhaal van de kiemtheorie vraagt je om voorbij al dit te kijken – voorbij de goudmijnen, voorbij de gedwongen marsen, voorbij de opzettelijke vernietiging van de buffelkuddes, voorbij de vervanging van traditionele voedingspatronen door suiker, meel en alcohol – en te geloven dat wat deze mensen echt heeft gedood iets was dat niemand kon zien.

De documenten bestaan. Ze zeggen wat ze zeggen.

Uitleg aan een 6-jarige

Lang geleden voeren mensen uit Europa naar een land waar al heel lang andere mensen woonden. De mensen die daar al woonden, waren erg gezond – ze aten goed voedsel, hadden schoon water en zorgden voor elkaar.

Maar de mensen uit Europa wilden het goud en het land. Ze deden de mensen die daar woonden pijn. Ze lieten hen in gevaarlijke mijnen werken. Ze namen hun voedsel af. Ze verplaatsten hen uit hun huizen. Veel van deze mensen werden erg ziek en stierven – niet vanwege kleine, onzichtbare ziektekiemen, maar vanwege alles wat hen was aangedaan.

Later zeiden sommige mensen dat het allemaal kwam door ziektekiemen op dekens. Maar dat verhaal verbergt wat er werkelijk is gebeurd. Het echte verhaal staat in de geschiedenisboeken, opgeschreven door mensen die erbij waren en het hebben gezien.

Bronnen:

1. Raymond Obomsawin, “Historical and Scientific Perspectives on the Health of Canada’s First Peoples.” As cited in Thomas S. Cowan and Sally Fallon Morell, The Contagion Myth (Skyhorse Publishing, 2020).
2. Thomas S. Cowan and Sally Fallon Morell, The Contagion Myth (Skyhorse Publishing, 2020), chapter on aboriginal peoples and disease.
3. Torsten Engelbrecht and Claus Köhnlein, Virus Mania, 3rd edition (2021), citing Jean de Léry’s sixteenth-century diary accounts from Brazil.
4. David Stannard, American Holocaust: The Conquest of the New World (Oxford University Press, 1993). As cited in Dawn Lester and David Parker, What Really Makes You Ill? Why Everything You Thought You Knew About Disease Is Wrong (2019).
5. Stannard, American Holocaust. As cited in Lester and Parker, What Really Makes You Ill?
6. Eduardo Galeano, Open Veins of Latin America (1971/1997). As cited in Lester and Parker, What Really Makes You Ill?
7. Lester and Parker, What Really Makes You Ill?, chapter on smallpox and indigenous depopulation.
8. Thomas S. Cowan and Sally Fallon Morell, The Contagion Myth, section on the salt trade and Native American nutrition.
9. National Commission Inquiry on Indian Health, The History of Indian Health. As cited in Cowan and Morell, The Contagion Myth.
10. Dawn Lester and David Parker, What Really Makes You Ill?, section on the contradictions of the immunity/carrier narrative.
11. Charles A.R. Campbell, as cited in Cowan and Morell, The Contagion Myth, section on smallpox and bedbugs.
12. Stefan Lanka and the German Federal Supreme Court ruling of February 16, 2016, on the measles virus. As cited in Cowan and Morell, The Contagion Myth.
13. Mark Gober, An End to Upside Down Medicine (Waterside, 2023), section on smallpox and indigenous peoples.
14. Thomas S. Cowan, webinar of March 4, 2026, on the causes of Native American depopulation, referencing Dawn Lester’s research.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Het straatlantaarn-effect

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: