Opslagvoorraden dalen, VS vermindert LNG-export, EU wil Russisch gas volledig verbieden

Het is verrassend dat de grote Duitse media vrijwel geen interesse lijken te hebben voor de vulniveaus van de Duitse gasopslagplaatsen, hoewel deze historisch laag zijn en waarschijnlijk alleen een wonder een gastekort kan voorkomen. De opslagniveaus in Duitsland zijn op 26 januari gedaald tot 36 procent, terwijl ze op die dag in de periode 2017-2021 gemiddeld 60 procent bedroegen. De afgelopen dagen zijn de niveaus dagelijks met 0,8 procent gedaald, wat betekent dat de magische grens van 20 procent binnen 20 dagen zou worden bereikt als dit zo doorgaat. In het verleden zijn de opslagniveaus nooit noemenswaardig onder de 25 procent gedaald, maar nu zou deze grens al op 10 februari kunnen worden bereikt.

De situatie wordt bemoeilijkt door het feit dat de VS, momenteel veruit de belangrijkste gasleverancier van de EU, heeft gemeld dat de export van vloeibaar gas (LNG) moet worden verminderd. De reden hiervoor is de winter die in de VS is aangebroken en het daardoor toegenomen gasverbruik in de VS zelf. Daarom wordt overwogen om “de leveringsdata met langjarige afnemers te herzien”, schrijft Thomas Röper.

Het Bundesnetzagentur (federaal netwerkagentschap) blijft beweren dat de situatie niet kritiek is. De gasvoorziening in Duitsland is stabiel, de leveringszekerheid is gewaarborgd en het agentschap schat “het risico van een gespannen gasvoorziening op dit moment als gering in”. Dat is enigszins verrassend gezien de huidige cijfers, temeer omdat enkele, zij het tot nu toe alleen regionale media, schrijven dat alleen een milde winter een gastekort kan voorkomen. Daar waarschuw ik al weken voor.

In dit artikel zal ik de belangrijkste vragen over gas beantwoorden.

Wat betekent een gastekort?

Als het opslagniveau daalt tot 20 procent, wordt er een zogenaamd gastekort afgekondigd. Dat betekent dat industriële installaties of zwembaden niet meer van gas worden voorzien, omdat dan prioriteit wordt gegeven aan het verwarmen van particuliere huishoudens en bijvoorbeeld ziekenhuizen en verpleeghuizen.

Op internet is tegenstrijdige informatie te vinden over de belangrijke kengetallen. Op sommige plaatsen is te lezen dat opslagplaatsen slechts tot 25 procent mogen worden leeggemaakt, omdat een restdruk nodig is om schade aan ondergrondse zoutmijnen te voorkomen. Blijkbaar gelden voor verschillende opslagplaatsen verschillende cijfers. Feit is echter dat de dalende druk in de opslagplaatsen er ook toe leidt dat het gas alleen nog maar langzamer uit de opslagplaatsen kan worden gehaald.

Bij een gastekort zou verwarming met gas dus in principe moeten blijven functioneren, maar het stilleggen van delen van de economie zou rampzalig zijn, omdat Duitsland zoals bekend wanhopig op zoek is naar investeerders die in Duitsland fabrieken bouwen of moderniseren. Kanselier Merz heeft enkele maanden geleden zelfs een mediagenieke “economische top” gehouden met de leiders van de grootste Duitse concerns, waarbij zij naar verluidt hebben beloofd de komende jaren honderden miljarden in Duitsland te investeren. Alleen zijn deze mooie woorden tot nu toe niet gevolgd door daden.

En het zal waarschijnlijk nog moeilijker worden om investeerders te vinden die in Duitsland willen investeren als ze moeten vrezen dat hun productie in de winter wekenlang stilgelegd wordt vanwege een tekort aan gas.

Hoe ontwikkelt het gasverbruik zich?

Aangezien het gasverbruik in de winter zo hoog is dat het niet kan worden gedekt door import, worden de zomermaanden gebruikt om de gasopslagplaatsen te vullen, zodat het hogere verbruik in de winter kan worden gedekt. Afgelopen zomer werden de opslagplaatsen echter slechts voor iets meer dan 70 procent gevuld, een negatief record aller tijden. We komen later terug op de redenen hiervoor.

Ik volg de ontwikkeling van de opslagniveaus al wekenlang dagelijks. Toen het begin januari erg koud was in Duitsland, daalden ze met maar liefst één procent per dag, toen het midden januari warmer werd, was dat nog maar 0,3 tot 0,5 procent per dag. Nu het weer kouder is geworden, is dat momenteel ongeveer 0,8 procent per dag.

Op 26 januari bedroeg het vulniveau van de Duitse gasopslagplaatsen nog maar 36 procent, ook dat is een ongekend laag percentage. Gemiddeld lag het opslagniveau in de jaren 2017 tot 2021 op die dag op 60 procent. Als we uitgaan van een gemiddelde daling van de opslagniveaus met 0,5 procent, zou de grens van 20 procent binnen een maand, dus eind februari, worden bereikt. Als het bovengemiddeld koud wordt, zou dat sneller kunnen gebeuren.

Dat verklaart waarom je inmiddels hier en daar kunt lezen dat alleen een zeer milde winter een gastekort kan voorkomen. Als het opslagniveau bijvoorbeeld met slechts 0,3 procent per dag zou dalen, zou het gas nog voor bijna twee maanden voldoende zijn, maar daarvoor zou het aanzienlijk warmer moeten zijn.

Sommige berichten in de media zijn verwarrend, omdat in sommige artikelen te lezen is dat Duitsland meer gas importeert dan het verbruikt. Dat klopt ook, maar daar moet aan worden toegevoegd dat grote hoeveelheden van dit gas niet in Duitsland blijven, maar dat Duitsland gas bijvoorbeeld doorvoert naar Tsjechië en Oostenrijk.

In andere artikelen leest men dat de capaciteit van de Duitse LNG-terminals niet zo belangrijk is, omdat Duitsland een groot deel van zijn gas bijvoorbeeld uit België importeert. Dat klopt ook, maar het gaat hier ook om LNG dat daar wordt aangevoerd en door België wordt doorverkocht. Aangezien de gasopslagplaatsen in heel Europa echter nog nooit zo leeg zijn geweest, is dat niet erg geruststellend.

Daar komt nog het reeds genoemde bericht uit de VS bij dat zij de export van LNG tijdelijk zouden kunnen verminderen, omdat zij hun gas zelf nodig hebben vanwege de winter die daar is ingetreden.

Wat zijn de redenen voor het lage opslagniveau?

De belangrijkste reden voor het lage opslagniveau is de EU, want de Europese Commissie onder leiding van de heer Juncker heeft een hervorming van de gasmarkt doorgevoerd, waarvoor Rusland overigens had gewaarschuwd omdat deze tot hogere prijzen zou leiden. En dat is ook meteen gebeurd, nadat de hervorming in 2021 volledig effect had gesorteerd, want de gasprijzen zijn al in het najaar van 2021 explosief gestegen, en niet pas vanaf februari 2022 als reactie op de Russische interventie in Oekraïne.

Vroeger verkocht Rusland zijn gas aan Europa op basis van langetermijncontracten, wat leidde tot lage en vrij stabiele prijzen, omdat de gasprijs gekoppeld was aan een mandje van gemiddelde olieprijzen van de afgelopen maanden, wat kortstondige schommelingen voorkwam. Daarom waren de prijzen toen vrij stabiel.

Maar bovenal gold er toen een verbod op doorverkoop voor speculatieve doeleinden. De Europese Commissie van Juncker heeft dat verbod afgeschaft en de handel in gas op de beurs toegestaan, wat ertoe heeft geleid dat importeurs er belang bij hadden om het gas in Europa een beetje schaars te maken, omdat dan de beurskoers en daarmee hun winsten stijgen.

Aangezien het goedkope Russische pijpleidinggas vandaag de dag bijna niet meer bestaat en de EU inzet op het aanzienlijk duurdere LNG, zijn de gasprijzen in Europa gestegen. In combinatie met de beurshandel is ook het effect verdwenen dat gas in de zomer goedkoper was. Daarom waren de importeurs afgelopen zomer bang om de gasopslagplaatsen te vullen met het duur ingekochte gas, omdat ze vreesden dat de prijs in Europa in de winter zou dalen en ze hun gas dan met verlies zouden moeten verkopen.

De opslagniveaus zijn dus zo laag dat er als gevolg van het beleid van de EU in de zomer te weinig gas is opgeslagen en dat de winter ongewoon koud is.

Waarom waren er vroeger nooit problemen met gas?

Dat er vroeger geen problemen met gas waren, was te danken aan de langlopende leveringscontracten met Rusland. In de contracten was Rusland verplicht een bepaalde minimumhoeveelheid te leveren, zodat de bevoorrading van Europa gewaarborgd was, en de Europese afnemers waren verplicht een bepaalde minimumhoeveelheid gas te betalen, zelfs als ze die niet hadden afgenomen, zodat Rusland zekerheid had voor de planning van de nodige investeringen.

De koppeling van de gasprijs aan een mandje van gemiddelde olieprijzen zorgde voor een stabiele gasprijs, omdat die slechts gering en langzaam schommelde, waardoor zowel de Europese consumenten als de Russische verkopers zekerheid hadden bij hun planning.

Dat alles bestaat vandaag de dag niet meer. In plaats daarvan moet de EU met andere gasafnemers wereldwijd concurreren om LNG en is de gasprijs daardoor vandaag de dag nog volatieler dan de olieprijs, waar speculanten geld aan verdienen.

Is Rusland overal schuldig aan?

Ook al blijkt uit het bovenstaande duidelijk dat Rusland niets te maken heeft met de hoge gasprijs in Europa en met de gasschaarste, wil ik toch apart ingaan op de rol van Rusland vanwege de voortdurende beweringen in de Duitse media dat alles de schuld van Rusland is en dat Rusland gas als politiek wapen gebruikt.

Ten eerste beweren Duitse media en politici voortdurend dat Rusland de gasleveringen aan Europa heeft verminderd of stopgezet. Dat dit gewoonweg een leugen is, blijkt uit twee eenvoudige voorbeelden:

Ten eerste is er met TurkStream nog een Russische pijpleiding die gas naar Europa levert, en TurkStream draait op maximale capaciteit, dus Rusland levert via deze pijpleiding het maximum van wat het kan leveren.

Ten tweede was het de regering-Scholz die nog vóór de escalatie in Oekraïne weigerde Nord Stream 2 in gebruik te nemen, terwijl Rusland herhaaldelijk aanbiedt gas via de nog bestaande pijpleiding naar Duitsland te leveren. Het is de Duitse regering die dit zelfs nu, nu er een dreigend gastekort dreigt, weigert.

Ook de bewering dat Rusland in de zomer van 2022 de gasstroom door Nord Stream 1 zonder reden – of zelfs als politieke druk – heeft verminderd, is niet waar. De reden voor de vermindering was dat de turbines die het gas door de pijpleiding pompen van Siemens waren en dat de EU, Groot-Brittannië en Canada sancties hadden opgelegd die het onderhoud van de turbines en de teruggave ervan aan Rusland verboden.

En bij het onderhoud hoort ook een gedetailleerd protocol over de uitgevoerde werkzaamheden en de staat van de turbines.

Toen bondskanselier Scholz zich in de zomer van 2022 voor een van de turbines liet fotograferen en zei dat deze zich in Duitsland bevond en dat Rusland hem kon ophalen, maar dat Rusland dat niet wilde, was dat een bewuste misleiding van het Duitse publiek, want Rusland kon de turbine niet terugnemen en gebruiken omdat de onderhoudsprotocollen niet waren meegeleverd. Dit optreden van Scholz was pure show, bedoeld om de aandacht af te leiden van het feit dat de gasstroom door Nord Stream 1 in de zomer van 2022 niet vanwege Rusland, maar vanwege de westerse sancties afnam en vervolgens volledig tot stilstand kwam.

Overigens stelde Rusland destijds voor om het onderhoudsprobleem op te lossen door Nord Stream 1 uit te schakelen als het Westen de turbines per se wilde sanctioneren, en in plaats daarvan Nord Stream 2 in te schakelen. Daarin zijn namelijk turbines van Russische makelij ingebouwd, zodat de sancties de gasstroom niet zouden hebben beïnvloed. Zoals bekend was het opnieuw de Duitse regering die de ingebruikname van Nord Stream 2 heeft afgewezen en dat tot op de dag van vandaag blijft doen.

Naast Nord Stream en TurkStream zijn er nog twee andere gaspijpleidingen waardoor vroeger goedkoop Russisch gas naar Europa kwam. Dat was ten eerste de Jamal-pijpleiding, die van Rusland via Wit-Rusland en Polen naar Duitsland loopt en die Polen al in december 2021 heeft afgesloten, en ten tweede de Oekraïense pijpleiding, die Oekraïne een jaar geleden heeft afgesloten. Ook hier was het niet Rusland dat de gasleveringen stopzette, maar in dit geval Polen en Oekraïne.

Dan blijft nog de in het Westen wijdverbreide legende dat Rusland zijn gas als politiek wapen gebruikt. Niemand kan daar echter een voorbeeld van noemen, want ondanks alle politieke crises van de afgelopen 50 jaar heeft Rusland Europa altijd betrouwbaar van gas voorzien. De enige problemen met de levering van Russisch gas hadden betrekking op Oekraïne, dat maandenlang zijn gasrekeningen niet betaalde en Gazprom op een gegeven moment de levering stopzette totdat de schulden waren betaald. Ik heb hierover zeer gedetailleerd verslag gedaan, het artikel vindt u hier.

Rusland heeft zich altijd aan de contracten gehouden en olie en gas geleverd aan iedereen die daarvoor ook heeft betaald. En Rusland doet dat tot op de dag van vandaag, want er komt nog steeds Russisch gas via TurkStream en als LNG naar Europa.

Maar als het aan de EU ligt, komt daar binnenkort een einde aan, want de EU is van plan een totaal importverbod voor Russisch gas in te voeren. Waarschijnlijk zullen de politiek en de media komende winter, wanneer het gas weer schaars en duur is (en misschien nog schaarser en duurder dan nu), Rusland weer de schuld geven van alles.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Amerikaans LNG kost de EU drie keer zoveel als Russisch pijpleidinggas

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: