Olie staat bovenaan de agenda als Trump Xi Jinping ontmoet

Het wegvallen van 32% van de wereldwijde olieproductie (het aandeel van de Perzische Golf vóór de crisis bedroeg ongeveer 32–33 miljoen vaten per dag op een wereldwijd totaal van ~100–106 mbpd) sinds 28 februari 2026 heeft de grootste aanbodschok in de geschiedenis van de wereldwijde oliemarkt veroorzaakt, volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA), en zal een cruciaal agendapunt zijn als Trump deze week naar Peking reist. De cumulatieve verliezen bedroegen in de eerste 1–2 maanden meer dan 300–440 miljoen vaten, met aanhoudende dagelijkse tekorten van 9–13 mbpd. Die tekorten zullen toenemen na de aanval van Iran op donderdag op de terminals van Fujairah in de VAE, die nu buiten gebruik zijn.

Macro-economische en groeigevolgen

• Inflatiepiek: Hogere brandstofkosten hebben de CPI wereldwijd opgedreven (bijv. de Amerikaanse CPI steeg aanzienlijk in maart; kosten voor transport, voedsel en productie zijn gestegen). Goldman Sachs en anderen waarschuwen voor stagflatierisico’s als de prijzen hoog blijven.
• Groeivertraging: Prognoses van de OESO/IMF wijzen op een daling van de wereldwijde bbp-groei met 0,3–0,5% of meer in 2026 (mogelijk een diepere recessie bij langdurige aanhoudende situatie). Opkomende markten en Azië dragen de zwaarste last.
• Verval van de vraag: Hogere prijzen hebben de wereldwijde vraag naar olie in het tweede kwartaal al met ~1–2 mbpd doen dalen, en verdere dalingen zijn mogelijk.

Regionale en sectorale effecten

• Azië (het zwaarst getroffen): ~80–85% van de olie-import komt uit de Golf; landen als China, India, Japan, Zuid-Korea, Indonesië en Pakistan worden geconfronteerd met tekorten, hogere importkosten, valutadruk en mogelijke brandstofrantsoenering. De regio kampt nu met stijgende inflatie en een vertragende groei. De Aziatische Ontwikkelingsbank heeft haar groeiprognose voor de regio voor 2026 naar beneden bijgesteld tot 4,7%, terwijl de inflatie naar verwachting gemiddeld 5,2% zal bedragen.
• Europa en de VS: Indirecte effecten via wereldwijde prijzen; benzine in de VS is ~$1,50+ cent/gallon gestegen; Europa ziet hogere verwarmings- en transportkosten.
• Producenten in de Golfregio: lijden paradoxaal genoeg (stillegging van productie, gestrande export, crises bij de invoer van voedsel, problemen met ontzilting).
• Breder effect : Verstoringen in de luchtvaart en scheepvaart, hogere kosten voor meststoffen/chemicaliën (gekoppeld aan LNG/ureum) en inflatie in de toeleveringsketen. De vraag naar biobrandstoffen is gestegen als gedeeltelijke vervanging.

Zelfs als er een diplomatieke oplossing wordt gevonden en de zeestraat weer opengaat, waarschuwen experts dat de wereldwijde energiemarkt zich niet snel zal herstellen. De overhaaste en chaotische sluiting van duizenden oliebronnen in het Midden-Oosten heeft fysieke schade aan de reservoirs veroorzaakt. Analisten schatten dat het tot negen maanden kan duren voordat een land als Irak zijn productie weer op het niveau van voor het conflict heeft gebracht. De CEO van ’s werelds grootste onafhankelijke oliehandelaar, Vitol, heeft verklaard dat de markt al voorgoed honderden miljoenen vaten ruwe olie kwijt is, schrijft Larry Johnson.

Hier volgt een samenvatting van de analyses van experts van toonaangevende financiële instellingen, energieconsultants en academici over de wereldwijde gevolgen van de verstoring van de olietoevoer vanuit de Perzische Golf.

• Goldman Sachs: De wereldwijde olievoorraden zijn gedaald tot het laagste niveau in acht jaar (ongeveer 101 dagen aan vraag), waarbij de buffers voor geraffineerde producten “snel zeer lage niveaus naderen”.
• J.P. Morgan: De schok in het aanbod van meststoffen heeft de wereldwijde stikstofbenchmarks met 25-50% doen stijgen, waardoor de wereldwijde voedselinflatie mogelijk oploopt tot 4-5%.
• TotalEnergies (CEO Pouyanné) : De wereld verbruikt voorraden in een catastrofaal tempo van 10-13 miljoen vaten per dag.
• TD Securities: De verstoring heeft 9-10 miljoen vaten per dag (ongeveer 10% van het wereldwijde aanbod) weggevaagd en waarschuwt dat Brent zou kunnen stijgen naar een niveau boven $150 per vat.
• Rapidan Energy Group (Bob McNally): Waarschuwt dat een langdurige sluiting de wereldeconomie in een “zeker recessie” zou storten.

Deskundigen zijn het erover eens dat de markt de fase van onmiddellijke prijsschokken achter zich heeft gelaten en nu te maken heeft met een structurele uitputting van de reserves. Goldman Sachs meldt dat de snelle afname van de wereldwijde olievoorraden het laagste niveau in acht jaar heeft bereikt, waarbij de voorraden naar verwachting zullen dalen van 101 naar slechts 98 dagen dekkingsbehoefte tegen het einde van mei (een daling ten opzichte van ~128 dagen in 2020). Wat nog kritischer is, is dat de buffers van “gemakkelijk toegankelijke” geraffineerde producten (benzine/diesel) sinds het begin van het conflict zijn gedaald van 50 naar 45 dagen aan vraag, waardoor de markt kwetsbaar is voor zelfs kleine extra schokken.

Patrick Pouyanné, CEO van TotalEnergies, beschreef de fysieke realiteit van deze uitputting en verklaarde dat de wereld 10 tot 13 miljoen vaten aan voorraden per dag verbruikt om de markt in evenwicht te houden. Hij schat dat er ongeveer 1 miljard vaten opgeslagen olie zal worden verbruikt voordat de aanvoerroutes weer normaal functioneren.

Een belangrijk neveneffect dat door J.P. Morgan is gesignaleerd, is de verstoring van de toeleveringsketens voor meststoffen. Het Midden-Oosten is goed voor 42% van de wereldwijde export van ureum en 27% van de export van ammoniak. Sinds eind februari zijn de benchmarks voor stikstofmeststoffen met 25-50% gestegen. J.P. Morgan schat dat dit “de wereldwijde voedselinflatie tijdelijk zal doen stijgen tot 4–5%”, waarbij de impact met enige vertraging tot eind 2026 en in 2027 de detailhandelsprijzen zal raken.

Dr. Ammar Zafar (Global Policy Journal) en Musa Shahbazi (economisch analist) zien een diplomatieke impasse. De oprichting door Iran van de “Persian Gulf Strait Authority” wordt gezien als een institutionalisering van de controle, die een expliciete oplossing vereist in elk staakt-het-vuren – waardoor een snelle terugkeer naar de normale situatie onwaarschijnlijk is. Tegelijkertijd wordt de Amerikaanse zeeblokkade gezien als een economisch wapen, niet alleen tegen Iran, maar ook tegen China (zijn belangrijkste afnemer van olie), wat een nieuwe fase van economisch conflict tussen grootmachten inluidt.

De Chinese economie is in zeer hoge mate afhankelijk van geïmporteerde olie: in 2025 zal ongeveer 70% tot 73% van het totale olieverbruik uit buitenlandse bronnen komen. Als ’s werelds grootste importeur van ruwe olie creëert deze afhankelijkheid een aanzienlijke kwetsbaarheid, maar China heeft een meerlagig verdedigingssysteem opgebouwd om dit risico te beheersen.

Ondanks deze grote afhankelijkheid merken analisten op dat China beter gepositioneerd is dan veel van zijn Aziatische buurlanden om een bevoorradingscrisis te doorstaan. Het land heeft jaren besteed aan het opbouwen van een “dubbel verzekerd” veiligheidssysteem dat op vier belangrijke pijlers is gebaseerd.

Pijler 1: Een enorme strategische oliereserve (SPR):

China heeft ’s werelds grootste voorraad ruwe olie opgebouwd, bestaande uit zowel strategische als commerciële reserves. Schattingen plaatsen dit op tussen de 1,2 en 1,5 miljard vaten, genoeg om 120 tot 140 dagen aan normale import te vervangen. Deze enorme buffer is de belangrijkste verdediging van het land tegen een plotselinge onderbreking van de aanvoer, waardoor het kan blijven functioneren, zelfs als er maandenlang geen nieuwe olie binnenkomt. De regering heeft ook maatregelen genomen om deze voorraad te behouden, zoals het opdragen aan raffinaderijen om te stoppen met de export van afgewerkte brandstoffen zoals benzine en diesel.

Pijler 2: Diversificatie van bevoorradingsbronnen:

China heeft bewust vermeden om te veel afhankelijk te worden van één enkel land of regio. Het betrekt nu olie uit meer dan 40 verschillende landen. Belangrijke alternatieve bronnen zijn onder meer:

Rusland: China’s grootste individuele leverancier, waarbij import via pijpleidingen de leveringen over zee aanvult.

Amerika: De import uit Brazilië is gestegen tot recordhoogtes en China wil de banden met Canada aanhalen.

Afrika en Centraal-Azië: Een reeks andere leveranciers, waaronder Angola en Kazachstan, spreidt het risico verder.

Sinds de verstoring in de Perzische Golf eind februari begon, is China erin geslaagd om over te schakelen op deze alternatieve leveranciers, waarbij de invoer uit de Golf met 25% daalde, terwijl de totale invoer van ruwe olie in maart slechts met 2,8% daalde. Het is echter moeilijk om alle olie uit de Golf te vervangen, en de totale invoer is nog steeds gedaald.

Pijler 3: Een unieke binnenlandse energiemix:

In tegenstelling tot veel andere economieën is China voor zijn elektriciteitsopwekking niet overdreven afhankelijk van geïmporteerde olie. Steenkool, die China in grote hoeveelheden zelf produceert, en duurzame energiebronnen zoals waterkracht, zonne-energie en windenergie, voorzien het overgrote deel van het elektriciteitsnet van stroom. Olie en gas zijn goed voor slechts ongeveer 4% van de elektriciteitsopwekking in China, wat veel lager is dan in andere Aziatische landen. Dit betekent dat een verstoring van de olie-import meer gevolgen heeft voor het transport en industriële grondstoffen (zoals chemicaliën) dan voor de verlichting in huishoudens.

Pijler 4: Sterk toenemend gebruik van elektrische voertuigen (EV’s)

Een structurele verschuiving in de vraag vermindert ook de kwetsbaarheid van China. Het gebruik van EV’s heeft de overheidsdoelstellingen ruimschoots overtroffen, waarbij nieuwe-energievoertuigen (NEV’s) nu de helft van alle nieuwe autoverkopen uitmaken. Deze snelle transitie remt de groei van de vraag naar benzine en diesel in het land aanzienlijk af, waardoor de impact van een aanbodschok op de totale economie wordt verminderd.

De Amerikaanse blokkade van Iran heeft de situatie verergerd. China’s reactie op de Amerikaanse blokkade is veelzijdig geweest — scherp in retoriek, strategisch voorzichtig in actie, maar steeds gedurfder in economisch verzet. Hier volgt een volledig overzicht:

Officiële veroordeling

Guo Jiakun, woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, noemde de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens een “gevaarlijke en onverantwoordelijke daad” die het risico met zich meebrengt de “reeds fragiele wapenstilstandssituatie” te ondermijnen. Hij verklaarde dat “alleen door een alomvattend staakt-het-vuren te bereiken en de oorlog te beëindigen, we fundamenteel de voorwaarden kunnen scheppen om de situatie in de zeestraat te verlichten”, en drong er bij alle partijen op aan het normale verkeer in de zeestraat zo snel mogelijk te herstellen.

Het juridische argument

Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken verklaarde dat de Amerikaanse en Israëlische aanvallen geen toestemming hadden van de VN-Veiligheidsraad en in strijd zijn met het internationaal recht, en uitte zijn diepe bezorgdheid over de regionale spill-overeffecten. Peking heeft het hele conflict – niet alleen de blokkade – consequent afgeschilderd als onwettig volgens het internationaal recht, een standpunt dat Wang Yi expliciet herhaalde tijdens het bezoek van Araghchi. IntelliNews

Weerstand tegen Amerikaanse sancties: de ongekende stap

In een van de meest significante escalaties van zijn verzet tegen de economische diplomatie van de VS heeft China zijn bedrijven formeel opgedragen de Amerikaanse sancties tegen Iraanse olie te negeren. Een blokkeringswet stelt Chinese bedrijven in staat om bij binnenlandse rechtbanken schadevergoeding te eisen van banken, verzekeraars of rederijen die de banden hebben verbroken om aan de Amerikaanse maatregelen te voldoen. Analisten omschreven dit als “ongekend” en “een belangrijke escalatie in de reactie van China op de economische diplomatie van de VS.” The Fertilizer Institut

Chinese olietankers blijven dagelijks door de Straat van Hormuz varen zonder enige reactie van de VS, en China heeft officieel verklaard dat het de eenzijdige Amerikaanse sancties tegen Iran of Rusland niet erkent, evenmin als sancties tegen zijn eigen olieraffinaderijen. Goldinvest

Veel westerse analisten ontkennen de nieuwe strategische relatie tussen China en Rusland en geloven dat het een verstandshuwelijk is in plaats van een bonafide de facto alliantie. Volgens een senior fellow van de Council on Foreign Relations beschikt China over voldoende commerciële en strategische oliereserves om in de binnenlandse behoefte te voorzien, zolang de oorlog niet langer dan een jaar duurt, en maakt Xi Jinping zich vooral zorgen over de relatie met de Verenigde Staten. China wil dat de oorlog stopt, zodat deze de start van de strategische dialoog van China met Washington niet in de weg staat. Zijn onderliggende aanname is dat China meer geeft om zijn relatie met de VS dan met Rusland. Ik vind dat absurd.

Een Europese deskundige — Velina Tchakarova — deelt een soortgelijk standpunt:

Zoals ik in mijn vorige artikel al opmerkte, zijn Rusland en China bezig met een veelzijdige diplomatieke inspanning om gebruik te maken van de toenemende twijfels in de Perzische Golf over de betrouwbaarheid van de VS als enige veiligheidsgarant in de regio, en stellen zij een radicale herziening van de veiligheidsarchitectuur in het gebied voor. Ik geloof niet dat president Xi bereid is om op dat punt concessies te doen… China en Rusland delen de opvatting dat de Verenigde Staten een reële bedreiging vormen voor de internationale orde en zijn vastbesloten die dreiging te verminderen.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Pepe Escobar: Trump gaat naar China, maar Iran heeft alle troeven in handen

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: