Moskou sluit de deur: hoe Poetin en Lavrov Ruslands koers inzake Oekraïne in tien dagen verhardden

Half september gaf het Kremlin signalen af dat de onderhandelingen konden worden hervat. Poetin had gezegd dat trilaterale gesprekken met de Verenigde Staten en Oekraïne waarschijnlijk niet vóór de verkiezingen voor de Staatsdoema zouden plaatsvinden, maar dat Rusland bereid zou zijn de contacten daarna te hervatten. De verkiezingen eindigden op 20 september. Binnen een week waren zowel Poetin als Lavrov verschoven van voorwaardelijke openheid naar een reeks standpunten die een via onderhandelingen bereikt einde aan de oorlog moeilijker maken dan op enig ander moment dit jaar.

De aanleiding: 20 september

Het keerpunt was de Oekraïense dronecampagne op de verkiezingsdag. Poetin zei dat die nacht meer dan 1.600 drones het gebied rond Moskou binnendrongen, met aanvallen op stembureaus, waaronder één in een school die volgens hem vrijwel volledig werd verwoest. De voorzitter van een territoriale verkiezingscommissie kwam om het leven toen haar huis werd getroffen. De burgemeester van Moskou, Sergej Sobjanin, noemde de aanval ongekend. Volgens RT kwamen in de buitenwijken twee burgers om het leven en raakte een olieraffinaderij beschadigd. Wat men ook van de Russische berichtgeving over de schade vindt, het politieke effect in Moskou was duidelijk, schrijft Larry Johnson.

Poetin: van “klaar na de verkiezingen” naar “we zullen ons wel twee keer bedenken”

Tijdens zijn persconferentie in Sint-Petersburg op 25 september plaatste Poetin het gehele onderhandelingstraject in een ander kader. Hij somde een reeks Oekraïense escalaties op: de aanval op de haven van Sint-Petersburg tijdens het economische forum in juni, een campagne tegen Russische raffinaderijen, een poging tot blokkade van de Russische Zwarte Zeekust die volgens hem meer dan 100 schepen beschadigde, en aanvallen op commerciële opslagplaatsen. Hij zei dat Rusland op elk daarvan had geantwoord, en wel zo effectief dat Kiev nu om gedeeltelijke wapenstilstand in de energiesector en in de lucht vraagt.

Poetin behandelde die verzoeken niet als een opening. Hij behandelde ze als bewijs dat de Russische druk werkt. Zijn boodschap aan Kiev was dat geen enkele provocatie of escalatie het zal opleveren wat het wil, en dat het daarmee alleen zijn eigen situatie verergert. Toen kwam de cruciale passage. De voorstellen, zei hij, blijven op tafel liggen, maar na alles wat Oekraïne heeft gedaan, zal Rusland “zich wel twee keer bedenken” over hoe het zal reageren. Elke beslissing, ook over de vraag of de onderhandelingen worden hervat, zal gebaseerd zijn op de belangen van Rusland.

Dat is een duidelijke verandering ten opzichte van tien dagen eerder. Poetin sloot de deur voor gesprekken niet, maar hij trok de impliciete toezegging in om ze na de verkiezingen te hervatten en maakte elke hervatting afhankelijk van Ruslands eigen beoordeling van wat het daarbij te winnen heeft.

Lavrov in de Veiligheidsraad: geen pauze “in welke vorm dan ook”

Lavrov maakte het standpunt op 23 september in New York expliciet. Tijdens een bijeenkomst van de Veiligheidsraad over Oekraïne zei hij: “Door bittere ervaringen wijs geworden, zullen wij de speciale militaire operatie gedurende de onderhandelingen, in welke vorm dan ook, niet pauzeren.” Hij zei dat Europese landen een pauze wilden om tijd te winnen om de uitgeputte wapenvoorraden van Oekraïne aan te vullen. Hij deed een wapenstilstnd voorafgaand aan een akkoord af als niet serieus en hield vol dat het doel een langetermijnregeling is.

De timing maakte het tot een directe afwijzing. Diezelfde dag brachten Oekraïne en 51 medestanders een verklaring uit waarin zij eisten dat Rusland een onmiddellijk en onvoorwaardelijk staakt-het-vuren zou aanvaarden, zodat gesprekken konden beginnen. Onder de ondertekenaars bevonden zich de EU en haar lidstaten, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Australië. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken, Andrii Sybiha, merkte op dat 14 van de 15 leden van de Veiligheidsraad voorstellen voor een staakt-het-vuren in de ene of andere vorm hadden gesteund, waardoor Rusland alleen stond.

Lavrov ging verder dan de praktische aspecten van een staakt-het-vuren. Hij zei dat Oekraïne zijn grenzen van 1991 zou hebben behouden als de Europeanen zich niet “met hun streken hadden ingelaten”. Daarmee wordt het verlies van Oekraïens grondgebied als permanent voorgesteld en wordt de schuld bij Europa gelegd. Het is niet de taal van een regering die zich voorbereidt om over de controlelijnen te onderhandelen.

Lavrov bij de Algemene Vergadering: Europa als de vijand

In zijn toespraak tot de Algemene Vergadering op 26 september maakte Lavrov van Europa de centrale dreiging. Hij zei dat de EU zich militair voorbereidt op een oorlog met Rusland en dat een militaire opbouw op die schaal uiteindelijk tot een conflict zou kunnen leiden. Hij suggereerde dat het streven van Duitsland naar militaire dominantie zou kunnen worden gezien als een poging om een “Vierde Reich” te creëren. Tijdens zijn persconferentie daarna betoogde hij dat een Europese militaire opbouw uiteindelijk gebruikt moet worden, “omdat wij niet van plan zijn” aan te vallen. Hij noemde de Europese oorlogsvoorbereidingen een mogelijke “zichzelf vervullende profetie”.

Het gevolg is dat Europa als onderhandelingspartij wordt uitgesloten. Lavrov heeft de Europeanen verteld dat zij degenen zijn die een oorlog voorbereiden, dat hun oproepen tot een wapenstilstand een middel zijn om Oekraïne opnieuw te bewapenen en dat zij de kans op een regeling binnen de Oekraïense grenzen van 1991 hebben vernietigd. Moskou behandelt nu alleen de Verenigde Staten als een legitieme gesprekspartner.

Zelfs het Amerikaanse kanaal leverde niets op

Na zijn ontmoeting met Lavrov in New York zei minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio dat zowel Rusland als Oekraïne belangstelling hadden getoond voor een beperkt staakt-het-vuren met betrekking tot energie-infrastructuur en graantransporten, maar hij gaf toe dat een akkoord niet gemakkelijk zou zijn. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigde geen enkele overeenkomst en Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov zei dat er momenteel geen voorwaarden waren om in de richting van een vredestraject te bewegen, hoewel Rusland open bleef staan voor gesprekken.

Poetins eigen beoordeling van de relatie met de VS was koel. Hij verwelkomde de gesprekken tussen Trump en Xi in Washington, maar zei dat de betrekkingen van Rusland met de Verenigde Staten vrijwel tot nul waren gereduceerd, wat hij afzette tegen de jaarlijkse handel van 240 miljard dollar met China.

Druk op zee, in de lucht en op de grond

De diplomatieke verharding gaat gepaard met toenemende militaire druk op drie fronten tegelijk. Moskou wacht niet op gesprekken. Het gebruikt de tussenliggende periode om de kosten voor Oekraïne van het afwijzen van de Russische voorwaarden te verhogen.

Op zee heeft Rusland opnieuw een feitelijke blokkade van de Oekraïense havens aan de Zwarte Zee ingesteld. Het heeft zijn oorlogsschepen niet teruggebracht naar de Oekraïense kust zoals in 2022; in plaats daarvan heeft het raketten en drones ingezet tegen havens en koopvaardijschepen. Na aanvallen halverwege juli, waaronder het tot zinken brengen van het bulkvrachtschip Golden Leo, trokken reders en verzekeraars zich terug en stortte het scheepvaartverkeer via Odesa, Tsjornomorsk en Pivdennyi in. Op 12 september viel Rusland de regio Odesa aan met kruisraketten, ballistische raketten en 129 drones en zei het twee vrachtschepen in Tsjornomorsk te hebben getroffen waarvan het beweerde dat ze wapens aanvoerden. De waarnemend minister van Buitenlandse Zaken van Oekraïne heeft Moskou ervan beschuldigd te proberen de Zwarte Zee in een “tweede Straat van Hormuz” te veranderen. In Sint-Petersburg noemde Poetin het opheffen van de blokkade als een van de concessies waar Kiev om vraagt, en hij maakte duidelijk dat hij geen haast heeft om die te verlenen.

In de lucht heeft Rusland de aanvallen op Kiev en andere grote steden opgevoerd, gericht op transport, productie, elektriciteit, water en communicatie. Op 23 september, de dag waarop Lavrov in de Veiligheidsraad sprak, troffen urenlange droneaanvallen Kiev spoorweginfrastructuur, opslagplaatsen en tankstations, waarbij minstens twee mensen omkwamen en meer dan 30 gewond raakten. Zelensky zei dat Rusland grote aantallen drones gebruikte, waaronder snellere, door straalmotoren aangedreven modellen. Aanvallen hebben ook elektriciteits-, water- en internetnetwerken getroffen, waardoor de watervoorziening op de linkeroever van Kiev gedeeltelijk werd onderbroken. Eerder in september viel Rusland Kiev en het zuiden en oosten van Oekraïne zes nachten achter elkaar aan. Nu de winter nadert, wordt het elektriciteitsnet een front op zichzelf. Zelensky bracht tijdens de VN een bestand met betrekking tot de energie-infrastructuur ter sprake bij Trump; Moskou heeft dit niet aanvaard.

Op de grond vallen Russische troepen langs de gehele contactlinie aan en rukt Rusland op terwijl Oekraïne terrein prijsgeeft. De Oekraïense Generale Staf zelf meldde op 24 september 277 gevechtsconfrontaties, van de sectoren Slovjansk en Kramatorsk in het noorden van Donetsk tot Hoeljajpole in het zuiden, met de zwaarste aanvallen rond Kostjantynivka en Pokrovsk. Russische troepen namen op 14 september Shirokoje en Sjevtsjenkovo in de regio Charkiv en Novoandreevka in de regio Zaporizja in, en de volgende dag Olchovatka in de regio Charkiv, binnen een omsingeling. Elke dag van vastgelopen diplomatie is opnieuw een dag van deze druk.

Waar dit alles op neerkomt

Alles bij elkaar genomen, zetten de verklaringen van de afgelopen tien dagen een hardere Russische positie uiteen:

• Gesprekken worden alleen hervat volgens het tijdschema van Moskou en op basis van zijn beoordeling van zijn eigen belangen, niet als de beloofde vervolgstap na de verkiezingen.
• Geen enkel staakt-het-vuren tijdens onderhandelingen, ook niet het onvoorwaardelijke staakt-het-vuren dat door meer dan 50 landen wordt gesteund.
• De verzoeken van Oekraïne om gedeeltelijke bestanden worden behandeld als bewijs dat de Russische druk werkt, niet als openingen.
• Europa wordt als de agressor neergezet, als partner uitgesloten en verantwoordelijk gesteld voor het verlies van Oekraïens grondgebied.
• De militaire druk neemt op elk front toe: een feitelijke blokkade van de Oekraïense havens, geïntensiveerde aanvallen op de infrastructuur van Kiev en offensieven langs het gehele front.

De richting is duidelijk. Half september sprak Moskou over wanneer de onderhandelingen zouden worden hervat. Op 26 september sprak het over de vraag of het ze überhaupt nog wilde, en onder welke voorwaarden.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

De overname door Langley: het VN-theater rond het staakt-het-vuren, de Dublin-connectie en waarom Moskou de meester bij naam moet noemen

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: