De trieste toestand van de Europese economie

Tot nu toe heeft Eurostat cijfers gepubliceerd over het bruto binnenlands product en de componenten daarvan tot en met het derde kwartaal van 2025. Als we een gemiddelde berekenen voor die drie kwartalen, is het bbp van de EU zelf met 1,48% gegroeid ten opzichte van dezelfde drie kwartalen in 2024. De eurozone doet het nog slechter: 1,35%.

Er is maar één manier om dit te omschrijven: dit zijn miserabele cijfers. Een blik op de EU-lidstaten vertelt een nog deprimerender verhaal: van de 26 lidstaten die in figuur 1 worden weergegeven (de Ierse bbp-cijfers zijn zo volatiel als gevolg van directe buitenlandse investeringen dat ze apart moeten worden geanalyseerd), halen slechts vijf de drempel van 3% voor gezonde groei. In totaal klimmen negen landen boven het kritieke niveau van 2%:

Figuur 1

Een economie die op termijn geen reële bbp-groei van 2% kan volhouden, zal een langzame, geleidelijke daling van de levensstandaard kennen. Deze economieën vertonen doorgaans ook andere tekenen van structurele stagnatie, ook wel industriële armoede genoemd: een jeugdwerkloosheid van meer dan 20%, een particuliere consumptie die minder dan 50% van het bbp uitmaakt, en overheidsuitgaven en belastingen die meer dan 40% van het bbp bedragen, schrijft Sven R. Larson.

Dit is niet het moment om de slecht presterende economieën in de EU te onderzoeken aan de hand van alle variabelen voor industriële armoede, maar met een bbp-groei van minder dan 2% is de kans groot dat deze landen ook voldoen aan de andere criteria voor voortdurende stagnatie en een langzame daling van de levensstandaard.

Laten we niet vergeten dat er in figuur 1 elf landen zijn met een reële bbp-groei van minder dan 1%. Daaronder bevinden zich de twee grootste economieën van Europa: Frankrijk en Duitsland.

Ter illustratie van de erbarmelijke toestand van de Europese economie, zoals ik onlangs heb uitgelegd, zijn de vooruitzichten voor de nabije toekomst allerminst beter. Het gecombineerde bbp van de eurozone zal tot 2027 nauwelijks met 1,4% groeien. De EU als geheel kan rekenen op een cijfer dat daar dicht bij in de buurt ligt.

Figuur 2 geeft de reële, gemiddelde jaarlijkse groei weer voor de Europese Unie in haar huidige samenstelling. (Een lange tijdreeksanalyse neutraliseert de heftige schommelingen in de Ierse bbp-groei.) De lichtblauwe lijn geeft de werkelijke jaarlijkse groeipercentages weer, gerapporteerd per kwartaal; de rode stippellijn geeft de periodieke gemiddelden weer, met de toegevoegde cijfers die van toepassing zijn op elk van die periodes:

Figuur 2

De beangstigende boodschap in figuur 2 is dat deze 27 landen sinds de eeuwwisseling niet in staat zijn geweest om een behoorlijke gezamenlijke economische groei te realiseren. Na het gemiddelde van 2,9 % voor de jaren 1996-2000 daalde het percentage tot 1,7 % in 2005. Als gevolg van de dubbele recessie (die de Amerikaanse economie niet heeft meegemaakt) met dieptepunten in 2009 en 2013, groeide het bbp van de EU gedurende tien lange jaren met iets meer dan 1 %.

In de periode 2016-2019 was het gemiddelde beter: de 2,2% betekende een verdubbeling van de economische groei voor een korte periode tot de kunstmatige economische shutdown in 2020. De economische maatregelen in verband met de pandemie werden medio 2022 afgebouwd; het gemiddelde groeipercentage voor de periode van het eerste kwartaal van 2020 tot het tweede kwartaal van 2022 bedroeg 1,4%.

Onze post-pandemische economische periode begint in het derde kwartaal van 2022 en eindigt in het derde kwartaal van 2025. Het gaat om 13 kwartalen met een gemiddelde bbp-groei van 1,15% – afgerond naar 1,2%.

Voeg daarbij de prognose van de ECB van 1,4% in 2025, 1,2% in 2026 en 1,4% in 2027, en het is ronduit schandalig dat de slechte economische prestaties van Europa niet overal op het continent het belangrijkste nieuws zijn.

Uit figuur 2 zou eenvoudig de conclusie kunnen worden getrokken dat de invoering van de euro geleidelijk een domper heeft gezet op de Europese economie. De begrotingsregels die voor alle EU-lidstaten gelden, worden binnen de eurozone streng – of krachtig, afhankelijk van hoe men het wil zien – gehandhaafd. Hierdoor is het begrotingsbeleid gericht op begrotingsevenwicht, en niet op economische groei en het creëren van welvaart.

Hoewel de eurozone zeker een teleurstelling is geweest in termen van macro-economische prestaties (iets wat wij critici al bij de invoering ervan hebben opgemerkt), is dit zeker niet de enige verklaring voor de langzame maar schijnbaar onstuitbare economische neergang van Europa. Een andere factor heeft te maken met de omvang van de overheidsuitgaven, de belastingdruk en de invasie van de regulerende staat in de particuliere sector.

We hoeven niet verder te kijken dan de schadelijke effecten van de uitkeringen van de verzorgingsstaat op de arbeidsparticipatie en de deprimerende gevolgen van de ‘groene transitie’ voor bedrijfsinvesteringen.

Bovenop al deze factoren heeft Europa nog andere economische beslissingen op korte termijn genomen met negatieve gevolgen op lange termijn. De buitenlandse handel is daar een voorbeeld van: hoewel de herconfiguratie van de handelsbetrekkingen tussen de VS en de EU een productief punt lijkt te hebben bereikt, heeft de eerste reactie van Europa ongetwijfeld zijn tol geëist van de EU-economie.

Bovendien hebben de sancties tegen Rusland geleid tot hogere energiekosten in Europa en verloren economische voordelen uit de handel. Als gevolg van de handelssancties blijft Rusland zijn economie loskoppelen van de afhankelijkheid van het Westen. Terwijl de handel met de EU in 2025 opnieuw sterk daalde, bleef de handel met de zogenaamde GOS-landen groeien.

Hoewel de GOS-gemeenschap aanzienlijk kleiner is dan de EU en alleen bestaat uit Armenië, Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Kazachstan, Kirgizië, Rusland, Tadzjikistan en Moldavië (met Turkmenistan als “deelnemer”), is de Russische handel met die gemeenschap nu ongeveer drie keer zo groot als de handel met de EU. De handel tussen Rusland en het GOS heeft nu een waarde van 10 miljard dollar per maand; niets daarvan is uitgedrukt in westerse valuta.

De handel omvat meerdere sectoren, een paar voorbeelden: grondstoffen zoals aluminium, koper, goud, ijzer, aardolie en zink; producten die nauw verwant zijn aan grondstoffen, waaronder aluminiumdraad, ijzerdraad en geraffineerde aardolie; industriële producten, van elektronica tot zware machines; chemicaliën; en voedingsmiddelen.

Er zijn morele argumenten voor de sancties, maar die argumenten moeten ook worden afgewogen tegen hun effectiviteit – en hun impact op de Europese economie. Terwijl de EU in een staat van langdurige economische stagnatie verkeert, deed de Russische economie het afgelopen zomer nog steeds goed, in tegenstelling tot eerdere westerse voorspellingen. Zoals ik in mijn analyse van augustus heb uitgelegd, lijkt Rusland een punt te bereiken waarop zijn veerkracht opraakt; als dat gebeurt, zal er echter weinig reden tot feest zijn in een Europa dat niet eens 1,5% per jaar aan zijn bbp kan toevoegen.

Europa heeft een crisiscommissie voor zijn economie nodig. Die commissie kan niet worden geleid door politici, maar moet worden geleid door bedrijfsleiders, onafhankelijke economen en andere analisten die niet gebonden zijn aan de huidige politieke structuur in Brussel. Het lijdt geen twijfel dat de politieke elite van Europa geen begrip heeft voor het terugbrengen van groei en welvaart naar het continent, noch zich daar serieus om bekommert.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Systeemmedia viert ‘killer badge’ voor ‘moedige’ neerhaling van piepschuimdrone boven Polen

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: