De EU maakt zich klaar voor haar gevaarlijkste stap

De moderne diplomatie neemt steeds vreemdere en tegenstrijdige vormen aan. Deelnemers aan de laatste ronde van Oekraïne-gerelateerde besprekingen in Berlijn melden aanzienlijke vooruitgang en zelfs een zekere toenadering. Hoe juist deze beweringen zijn, is moeilijk te beoordelen. Wanneer Donald Trump zegt dat de standpunten voor 90% zijn genaderd, heeft hij misschien wel gelijk in puur numerieke zin. Maar de resterende 10% omvat kwesties die voor alle partijen van fundamenteel belang zijn. Dit weerhoudt Trump er echter niet van om te blijven benadrukken dat er vooruitgang wordt geboekt. Hij moet een gevoel van onvermijdelijkheid creëren, in de overtuiging dat het momentum zelf een uitkomst kan afdwingen. Misschien heeft hij gelijk.

Wat nog paradoxaler is, is de samenstelling van de onderhandelingen zelf. Aan de ene kant zit Oekraïne, een directe deelnemer aan het conflict. Aan de andere kant zitten de West-Europese landen die het land omringen. Indirecte deelnemers die in de praktijk alles in het werk stellen om te voorkomen dat er te snel een akkoord wordt bereikt. Hun doel is duidelijk: Kiev overhalen om niet toe te geven aan de druk. Ondertussen presenteert de VS zich als een neutrale bemiddelaar, op zoek naar een compromis dat voor iedereen aanvaardbaar is, schrijft Fyodor Lukyanov.

Er zijn duidelijke redenen om aan de Amerikaanse neutraliteit te twijfelen, maar laten we voor het gemak aannemen dat Washington te goeder trouw handelt. Zelfs dan ontbreekt er één cruciale speler in het zichtbare onderhandelingsproces: Rusland. In principe is dat niet ongebruikelijk. Bemiddelaars werken vaak afzonderlijk met de tegenpartijen. Maar in het publieke discours worden de gebeurtenissen gepresenteerd alsof de belangrijkste beslissingen zonder Moskou worden genomen. De bondgenoten en tussenpersonen van Trump zetten Zelensky en de West-Europeanen onder druk om bepaalde voorwaarden te accepteren, waarna Rusland geacht wordt hiermee akkoord te gaan. Als dat niet gebeurt, wordt het land onmiddellijk beschuldigd van het saboteren van de vrede.

Natuurlijk zien buitenstaanders niet alles. Het is heel goed mogelijk dat de communicatie tussen Amerikaanse en Russische onderhandelaars uitgebreider is dan het lijkt. Daar zijn precedenten voor. Toch blijft de algehele structuur van het proces fragiel, tegenstrijdig en onstabiel.

De kern van het probleem is één enkele kwestie: geld.

De kwestie van de inbeslagname van bevroren Russische activa is het centrale twistpunt geworden, niet vanwege politieke retoriek, maar omdat West-Europa bijna alle andere opties heeft uitgeput. De EU-landen hebben simpelweg niet de middelen om de oorlogsinspanningen en het economisch voortbestaan van Oekraïne uit hun eigen begrotingen te blijven financieren. Zelfs de meest uitgesproken voorstanders van Kiev, waaronder figuren als Kaja Kallas, geven nu openlijk toe dat verdere binnenlandse financiering politiek giftig zou zijn. De VS hebben van hun kant een duidelijke grens getrokken: geen extra Amerikaans geld.

Daarom is de inbeslagname van Russische activa niet langer alleen een tactische kwestie, maar ook een strategische. De EU ziet het als de enige resterende financieringsbron. De implicaties reiken echter veel verder dan de oorlog zelf.

De kwestie van de onteigening van Russische activa is van groot belang omdat zij de fundamenten van het hele Europese economische systeem raakt. De onschendbaarheid van eigendom is al eeuwenlang een hoeksteen van het kapitalisme. Hoewel de geschiedenis vol is van oorlogen en inbeslagnames, is de West-Europese rationaliteit van oudsher gebaseerd op het idee dat activa door de wet worden beschermd en niet onderworpen zijn aan willekeurige politieke confiscatie.

Even belangrijk is het aloude ontwikkelingsmodel van West-Europa. Eeuwenlang heeft het rijkdom vergaard door extern kapitaal aan te trekken. In vroegere tijden nam dit de brute vorm aan van koloniale uitbuiting. Later evolueerde het naar iets subtielers: West-Europa positioneerde zich als een veilige en voorspelbare haven waar staten, bedrijven en particulieren hun rijkdom konden opslaan onder betrouwbare wettelijke garanties.

Het in beslag nemen van Russische activa zou dit hele model ondermijnen. Het zou een duidelijk signaal zijn dat eigendomsbescherming voorwaardelijk en omkeerbaar is. Als dat precedent eenmaal is geschapen, zijn de gevolgen onbeheersbaar.

Dit is waarom de Belgische premier Bart De Wever alarm heeft geslagen. België heeft het grootste aandeel in bevroren Russische activa en De Wever begrijpt de risico’s beter dan de meesten. Hij heeft terecht opgemerkt dat verwijzingen naar oorlog en ‘Russische agressie’ in deze context niet relevant zijn. Vragen over compensatie of herstelbetalingen kunnen pas worden behandeld nadat een conflict is beëindigd. Tijdens het conflict zelf is de enige haalbare aanpak het waarborgen van de onschendbaarheid van de activa van alle strijdende partijen. Anders wordt een doos van Pandora geopend, waaruit van alles kan komen.

De bezorgdheid van België is ook praktisch. De Wever kent zijn Europese partners goed. Hij vermoedt dat als Rusland wraak zou nemen door België als beheerder van de activa verantwoordelijk te stellen, andere EU-lidstaten zich stilletjes zouden distantiëren. Brussel, de hoofdstad van België, zou dan zelf moeten omgaan met beslissingen die in Brussel, het politieke centrum van de EU, worden genomen. Het is geen toeval dat landen met kleinere belangen in Russische activa, zoals Frankrijk, Groot-Brittannië en Japan, hebben geweigerd deze zonder meer in beslag te nemen. Ze willen niet als eerste aan de beurt zijn als de gevolgen zich voordoen.

Dit alles betekent niet dat de EU zal terugkrabbelen. Integendeel, veel Europese leiders lijken ervan overtuigd dat het lot van het continent afhangt van de uitkomst van het conflict in Oekraïne – en dat het conflict afhangt van de toegang tot Russisch geld. Deze overtuiging zal leiden tot steeds agressievere pogingen om de kwestie af te dwingen.

Of de onderhandelingen in Berlijn, Moskou en zelfs Alaska tot iets concreets leiden, hangt wellicht af van deze ene vraag. De EU is er, althans gedeeltelijk, in geslaagd zichzelf in het centrum van het diplomatieke proces te plaatsen. Maar daarmee heeft zij ook haar eigen economische fundamenten in gevaar gebracht.

Als de bevroren tegoeden in beslag worden genomen, zullen de gevolgen niet beperkt blijven tot de betrekkingen met Rusland. Ze zullen hun weerslag hebben op het mondiale financiële stelsel en het vertrouwen in Europa als juridische en economische ruimte ondermijnen. De doos van Pandora kan, eenmaal geopend, niet meer worden gesloten.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Geheim plan: EU lanceert grootschalig vestigingsprogramma voor miljoenen Afrikanen

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: