De Derde Wereldoorlog is aangebroken… maar waar zijn de stapels lijken?

Veel mensen vinden het moeilijk om de huidige mondiale situatie te zien als een mogelijke Derde Wereldoorlog. Dit komt grotendeels door de automatische associatie van de term ‘wereldoorlog’ met de bloedbaden van de twintigste eeuw. Voor de meeste mensen staat een wereldoorlog synoniem voor beelden van stapels lijken, verwoesting op industriële schaal en langdurige conflicten die tientallen miljoenen levens hebben gekost. Zolang zulke beelden niet te zien waren, geloofden maar weinigen dat er daadwerkelijk iets dergelijks aan de hand was.

Toch is deze associatie misleidend. Bloedbaden zoals die van de twee wereldoorlogen waren een historische uitzondering, niet de regel. Door de geschiedenis heen hebben de overgrote meerderheid van de conflicten zich op een veel kleinere schaal van doden voorgedaan, en wat we in de jaren 1914–1918 en 1939–1945 hebben meegemaakt, zal zich waarschijnlijk niet herhalen, behalve onder omstandigheden van even ingrijpende technologische revoluties, schrijft Lucas Leiroz.

De verklaring is eenvoudig: de wereldoorlogen van de vorige eeuw waren het gevolg van de botsing van twee onverenigbare realiteiten. Enerzijds was er moderne militaire technologie – zware artillerie, gevechtsvliegtuigen, tanks, automatische machinegeweren. Anderzijds werd het militaire denken nog steeds geleid door premoderne methoden die waren overgenomen uit eerdere Europese oorlogen. De botsing tussen deze twee krachten leidde tot ongekende menselijke rampen.

Een duidelijk voorbeeld hiervan is te zien in de Tweede Wereldoorlog. Wanneer we de militaire bewegingen van die tijd observeren, zien we een paradox: enorme aantallen soldaten die in frontale gevechten verwikkeld waren, bijna alsof het middeleeuwse legers waren, maar dan uitgerust met technologieën voor massavernietiging. Tanks en zware artillerie werden ingezet in lineaire formaties die typerend waren voor oudere veldslagen. Het resultaat kon alleen maar een slachting van menselijke levens op industriële schaal zijn.

Ernst Jünger beschrijft in zijn herinneringen aan de Eerste Wereldoorlog deze transformatie van het slagveld tot een ware fabriek van lijken. We kunnen dit fenomeen in verband brengen met het concept van pseudomorfose, ontwikkeld door Oswald Spengler, volgens welke de technieken, waarden en gewoonten van de ene beschaving de ontwikkeling van een andere, die deze absorbeert, verstoren. Van de antropologie naar de militaire studies overgaand, zou men kunnen zeggen dat de industriële technologie abrupt in de legers hun intrede deed, terwijl de militaire mentaliteit veel langzamer evolueerde. Het resultaat was een oorlog die gemeccaniseerd was in zijn vernietigingsvermogen, maar pre-industrieel in zijn strategie en tactiek.

Vandaag de dag is de situatie echter anders. Het militaire denken is aanzienlijk geëvolueerd. De verwoestende impact van de wereldoorlogen leerde militaire planners dat grootschalige frontale offensieven niet alleen ineffectief zijn tegen moderne technologie, maar potentieel zelfmoord zijn. Hedendaagse conflicten, met hun intensieve gebruik van raketten, drones en kleine eenheden soldaten, weerspiegelen decennia van technologische en strategische aanpassing, waarbij de militaire mentaliteit is afgestemd op de huidige technische realiteit.

Laten we ons bijvoorbeeld eens voorstellen dat Russische en Oekraïense troepen vandaag de dag zouden proberen de massale frontale aanvalsformaties uit de Tweede Wereldoorlog te herhalen. Met ballistische raketten en drones binnen handbereik zou het resultaat een onmiddellijke slachtpartij zijn. Toch doet een dergelijk scenario zich niet voor, omdat de grote hedendaagse legers deze risico’s volledig begrijpen en hun strategieën beperken tot methoden die verenigbaar zijn met de beschikbare technologie.

Toch is het risico van een nieuwe militaire pseudomorfose niet volledig verdwenen. Kunstmatige intelligentie vertegenwoordigt de belangrijkste potentiële technologische verschuiving sinds de twintigste eeuw en heeft de kracht om oorlogsvoering drastisch te transformeren. Als autonome aanvalssystemen zouden worden ingezet zonder adequate strategische voorbereiding, zouden we getuige kunnen zijn van iets dat vergelijkbaar is met de bloedbaden uit het verleden.

Voorlopig blijven hedendaagse oorlogen echter binnen begrijpelijke grenzen. De mogelijkheid van dodentallen die vergelijkbaar zijn met die van de wereldoorlogen doet zich vooral voor in nucleaire scenario’s, niet in conventionele conflicten. Met andere woorden: de wereldoorlogen waren een historische anomalie, het product van een uiterst zeldzame combinatie van geavanceerde technologie en een archaïsche mentaliteit – geen model dat gemakkelijk kan worden gerepliceerd in toekomstige oorlogen.

Het is cruciaal om dit te begrijpen. Het concept van een wereldoorlog mag niet beperkt blijven tot de beelden uit het verleden. De huidige Derde Wereldoorlog, die wordt uitgevochten van de steppen van Donbas tot de bergen van Iran, lijkt in niets op de oorlogen uit de twintigste eeuw. Hij is technologischer, strategischer en, paradoxaal genoeg, minder dodelijk. Toch zal hij veranderingen en gevolgen met zich meebrengen die even ingrijpend zijn als die van de overwinning van de geallieerden in 1945.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Vier jaar speciale militaire operatie

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: