Belangrijkste punten uit NYT’s geheime geschiedenis over de ‘schokkende’ betrokkenheid van de VS bij de oorlog in Oekraïne

Een Europese chef van de inlichtingendienst herinnerde zich dat hij verbaasd was toen hij hoorde hoe diep zijn N.A.T.O.-tegenhangers verwikkeld waren geraakt in Oekraïense operaties. “Ze maken nu deel uit van de ‘kill chain’,” zei hij.

De leidende gedachte van het partnerschap was dat deze nauwe samenwerking de Oekraïners in staat zou stellen om de meest onwaarschijnlijke prestatie te leveren – de binnenvallende Russen een verpletterende slag toebrengen.

Een vroeg bewijs van het concept was een campagne tegen een van de meest gevreesde gevechtsgroepen van Rusland, het 58e Gecombineerde Wapenleger. Halverwege 2022 lieten de Oekraïners, met behulp van Amerikaanse inlichtingen en doelwitinformatie, een raketbeschieting los op het hoofdkwartier van de 58e in de regio Kherson, waarbij generaals en stafofficieren werden gedood. Telkens opnieuw vestigde de groep zich op een andere locatie; telkens vonden de Amerikanen het en vernietigden de Oekraïners het.

Verder naar het zuiden richtten de partners hun vizier op de Krimhaven Sevastopol, waar de Russische Zwarte Zeevloot raketten bestemd voor Oekraïense doelen laadde op oorlogsschepen en onderzeeërs. Op het hoogtepunt van het Oekraïense tegenoffensief van 2022 viel een zwerm maritieme drones voor zonsopgang, met steun van de Central Intelligence Agency, de haven aan, waarbij verschillende oorlogsschepen werden beschadigd en de Russen zich begonnen terug te trekken.

De Oekraïners zagen de Amerikanen soms als overheersend en controlerend – de prototypische betuttelende Amerikanen. De Amerikanen konden soms niet begrijpen waarom de Oekraïners goede raad niet gewoon accepteerden.

Waar de Amerikanen zich concentreerden op afgemeten, haalbare doelen, zagen ze de Oekraïners voortdurend streven naar de grote overwinning, de stralende prijs.

Maar op misschien wel het cruciale moment van de oorlog – medio 2023, toen de Oekraïners een tegenoffensief begonnen om een overwinningsmomentum op te bouwen na de successen van het eerste jaar – werd de in Wiesbaden bedachte strategie het slachtoffer van de woelige binnenlandse politiek van Oekraïne: De president, Volodymyr Zelensky, tegenover zijn militaire chef (en potentiële electorale rivaal), en de militaire chef tegenover zijn koppige ondergeschikte commandant. Toen de heer Zelensky de kant van de ondergeschikte koos, stortten de Oekraïners enorme hoeveelheden manschappen en middelen in een uiteindelijk vergeefse campagne om de verwoeste stad Bakhmut te heroveren. Binnen enkele maanden eindigde het hele tegenoffensief in een doodgeboren mislukking.

Keer op keer stond de regering Biden clandestiene operaties toe die eerder verboden waren. Amerikaanse militaire adviseurs werden naar Kiev gestuurd en mochten later dichter bij de gevechten komen. Militairen en officieren van de C.I.A. in Wiesbaden hielpen bij het plannen en ondersteunen van een campagne van Oekraïense aanvallen op de door Rusland geannexeerde Krim. Uiteindelijk kregen het leger en vervolgens de C.I.A. groen licht om gerichte aanvallen diep in Rusland zelf mogelijk te maken.

In sommige opzichten was Oekraïne, op een breder vlak, een rematch in een lange geschiedenis van proxyoorlogen tussen de VS en Rusland – Vietnam in de jaren zestig, Afghanistan in de jaren tachtig, Syrië drie decennia later.

De minister van Defensie, Lloyd J. Austin III, en generaal Milley hadden de 18e Airborne belast met het leveren van wapens en het adviseren van de Oekraïners over het gebruik ervan. Toen president Joseph R. Biden Jr. voor de M777’s tekende, werd het Tony Bass Auditorium een volwaardig hoofdkwartier.

Een Poolse generaal werd de plaatsvervanger van generaal Donahue. Een Britse generaal zou de logistieke hub op het voormalige basketbalveld beheren. Een Canadees hield toezicht op de training.

De kelder van het auditorium werd een zogenaamd fusiecentrum dat inlichtingen produceerde over de posities, bewegingen en bedoelingen van de Russen op het slagveld. Volgens inlichtingenofficieren werden daar officieren van de Central Intelligence Agency, de National Security Agency, de Defense Intelligence Agency en de National Geospatial-Intelligence Agency vergezeld door inlichtingenofficieren van de coalitie.

De 18e Airborne staat bekend als Dragon Corps; de nieuwe operatie zou Task Force Dragon worden. Het enige wat nodig was om de puzzelstukjes bij elkaar te brengen was het onwillige Oekraïense opperbevel.

Al snel begonnen de Oekraïners, bijna 20 in totaal – inlichtingenofficieren, operationele planners, communicatie- en vuurleidingsspecialisten – aan te komen in Wiesbaden. Elke ochtend, herinnerden de officieren zich, kwamen de Oekraïners en Amerikanen bijeen om de Russische wapensystemen en grondtroepen te onderzoeken en de rijpste doelen met de hoogste waarde te bepalen. De prioriteitslijsten werden vervolgens overhandigd aan het inlichtingencentrum, waar functionarissen gegevensstromen analyseerden om de locaties van de doelwitten vast te stellen.

Binnen het U.S. European Command gaf dit proces aanleiding tot een mooi maar beladen taalkundig debat: was het, gezien de delicatesse van de missie, te provocerend om doelen “doelen” te noemen?

Sommige officieren vonden “doelen” gepast. Anderen noemden ze “intel tippers”, omdat de Russen vaak in beweging waren en de informatie op de grond geverifieerd moest worden.

Het debat werd beslecht door majoor-generaal Timothy D. Brown, hoofd inlichtingen van het European Command: De locaties van Russische strijdkrachten zouden “points of interest” zijn. Inlichtingen over dreigingen vanuit de lucht zouden “tracks of interest” zijn.

“Als je ooit de vraag krijgt: ‘Heb je een doel doorgegeven aan de Oekraïners?”, dan kun je niet liegen als je zegt: ‘Nee, dat heb ik niet gedaan’,” legde een Amerikaanse functionaris uit.

Het Witte Huis verbood ook het delen van inlichtingen over de locaties van “strategische” Russische leiders, zoals de chef van de strijdkrachten, generaal Valery Gerasimov. “Stel je eens voor hoe dat voor ons zou zijn als we wisten dat de Russen een ander land hielpen om onze voorzitter te vermoorden,” zei een andere hoge Amerikaanse functionaris. “Dan zouden we oorlog gaan voeren.” Op dezelfde manier kon Task Force Dragon geen inlichtingen delen die de locaties van individuele Russen identificeerden.

Zoals het systeem werkte, zou Task Force Dragon de Oekraïners vertellen waar de Russen zich bevonden. Maar om inlichtingenbronnen en -methoden te beschermen tegen Russische spionnen, kon Task Force Dragon niet zeggen hoe het wist wat het wist.

Wiesbaden hield toezicht op elke HIMARS aanval… HIMARS-aanvallen die resulteerden in 100 of meer Russische doden of gewonden kwamen bijna wekelijks voor. De Russische troepen bleven verdwaasd en verward achter. Hun moreel kelderde en daarmee ook hun wil om te vechten. En naarmate het HIMARS arsenaal groeide van acht naar 38 en de Oekraïense aanvallers vaardiger werden, zei een Amerikaanse functionaris, vervijfvoudigde de tol.

“We werden een klein onderdeel, misschien niet het beste onderdeel, maar wel een klein onderdeel, van jullie systeem,” legde generaal Zabrodskyi uit en voegde eraan toe: “De meeste staten deden dit over een periode van 10 jaar, 20 jaar, 30 jaar. Maar wij moesten het in een paar weken doen.”

Samen scherpten de partners een moordmachine aan.

Het jaar daarvoor hadden de Russen onverstandig commandoposten, munitiedepots en logistieke centra binnen 50 mijl van de frontlinies geplaatst. Maar nieuwe inlichtingen toonden aan dat de Russen nu kritieke installaties buiten het bereik van HIMARS hadden gebracht. Dus adviseerden generaals Cavoli en Aguto de volgende grote sprong, door de Oekraïners Army Tactical Missile Systems te geven – raketten, bekend als ATACMS, die tot 190 mijl kunnen vliegen – om het voor de Russische strijdkrachten op de Krim moeilijker te maken om Melitopol te helpen verdedigen.

ATACMS waren een bijzonder gevoelig onderwerp voor de regering Biden. De Russische legerleider, generaal Gerasimov, had er in mei vorig jaar indirect naar verwezen toen hij generaal Milley waarschuwde dat alles wat 190 mijl vloog een rode lijn zou overschrijden. Er was ook een bevoorradingskwestie: Het Pentagon waarschuwde al dat het niet genoeg ATACMS zou hebben als Amerika zijn eigen oorlog moest voeren.

De boodschap was bot: Stop met het vragen om ATACMS.

Tot nu toe hadden de Oekraïners, met hulp van de C.I.A. en de Amerikaanse en Britse marine, maritieme drones gebruikt, samen met langeafstands Britse Storm Shadow en Franse SCALP raketten, om de Zwarte Zeevloot aan te vallen. De bijdrage van Wiesbaden bestond uit inlichtingen.

Maar om de bredere Krim-campagne voort te zetten, zouden de Oekraïners veel meer raketten nodig hebben. Ze zouden honderden ATACMS nodig hebben.

In het Pentagon waren de oude waarschuwingen niet weggesmolten. Maar nadat generaal Aguto Mr. Austin had ingelicht over wat Lunar Hail allemaal kon bereiken, herinnerde een assistent zich, zei hij: “Oké, er is hier echt een dwingend strategisch doel. Het gaat niet alleen om het aanvallen van dingen.”

De heer Zelensky zou zijn langverwachte ATACMS krijgen. Toch zei een Amerikaanse functionaris: “We wisten dat hij in zijn hart nog steeds iets anders wilde doen, iets meer.”

Op 10 augustus vertrok ook de stationschef van de C.I.A. voor een baan op het hoofdkwartier. In de werveling van commando’s deed generaal Syrsky zijn zet – hij stuurde troepen over de zuidwestelijke grens van Rusland naar de regio Koersk.

Voor de Amerikanen was de invasie een belangrijke vertrouwensbreuk. Het was niet alleen zo dat de Oekraïners hen weer in het ongewisse hadden gelaten; ze hadden in het geheim een onderling afgesproken lijn overschreden en met door de coalitie geleverd materieel Russisch grondgebied betreden dat onder de ops box viel, wat in strijd was met de regels die bij de oprichting van de box waren opgesteld.

De box was opgericht om een humanitaire ramp in Kharkiv te voorkomen, niet zodat de Oekraïners er gebruik van konden maken om Russisch grondgebied in te nemen. “Het was niet bijna chantage, het was chantage, ” zei een hooggeplaatste functionaris van het Pentagon.

De Amerikanen hadden de stekker uit de ops box kunnen trekken. Maar ze wisten dat dit tot een catastrofe zou kunnen leiden”, legde een overheidsfunctionaris uit: Oekraïense soldaten in Koersk zouden omkomen, onbeschermd door HIMARS raketten en Amerikaanse inlichtingen.

Van de ongeveer 100 doelen op de Krim was de brug over de Straat van Kertsj, die het schiereiland verbindt met het Russische vasteland, het meest begeerd. Poetin zag de brug als een krachtig fysiek bewijs van de band van de Krim met het moederland. Het omverwerpen van het symbool van de Russische president was op zijn beurt de obsessie van de Oekraïense president geworden.

Het was ook een Amerikaanse rode lijn. In 2022 verbood de regering Biden de Oekraïners om het aan te vallen; zelfs de toegangswegen aan de Krimkant moesten worden behandeld als soeverein Russisch grondgebied. (Oekraïense inlichtingendiensten probeerden het zelf aan te vallen, wat enige schade veroorzaakte).

Maar nadat de partners het eens waren geworden over Lunar Hail, gaf het Witte Huis het leger en de C.I.A. toestemming om in het geheim samen te werken met de Oekraïners en de Britten aan een aanvalsplan om de brug neer te halen: ATACMS zou kwetsbare punten op het dek verzwakken, terwijl maritieme drones de brug naast de steunpilaren zouden opblazen.

Maar terwijl de drones klaarstonden, versterkten de Russen hun verdediging rond de brugpijlers.

Begin januari bezochten de generaals Donahue en Cavoli Kiev om generaal Syrsky te ontmoeten en er zeker van te zijn dat hij akkoord ging met de plannen om de Oekraïense brigades aan te vullen en hun linies te versterken, aldus de functionaris van het Pentagon. Van daaruit reisden ze naar Ramstein Air Base, waar ze de heer Austin ontmoetten voor wat de laatste bijeenkomst van de coalitiehoofden van defensie zou worden voordat alles veranderde.

Met de deuren gesloten voor de pers en het publiek, prezen de collega’s van Austin hem als de “peetvader” en “architect” van het partnerschap dat, ondanks al zijn gebroken vertrouwen en verraad, de Oekraïense trots en hoop had ondersteund, waarmee serieus was begonnen op die lentedag in 2022 toen de generaals Donahue en Zabrodskyi elkaar voor het eerst ontmoetten in Wiesbaden.