Als de Straat van Hormuz zoveel olie doorlaat, waarom plundert Trump dan de dieseltanks van Europa?

Donald Trump wil u graag laten weten dat de Straat van Hormuz er geweldig voor staat. Mogelijk beter dan ooit tevoren. Op 27 september vertelde hij verslaggevers dat “we afgelopen nacht een recordhoeveelheid olie uit de Straat van Hormuz hebben gehaald, meer dan we er vóór de oorlog uithaalden.” Drie dagen later kwam hij terug met een nog groter getal: “We hebben de afgelopen paar dagen meer olie uit de Straat van Hormuz gehaald dan op enig moment in de geschiedenis.” Volgens zijn versie stroomt de olie uit de Golf in hoeveelheden die de sjahs zouden doen blozen.

Dus hier is een vraag voor het Witte Huis. Als de olie stroomt als nooit tevoren, waarom heeft de president van de Verenigde Staten deze week dan zijn naaste bondgenoten bedreigd met een dieselembargo tenzij ze hun noodvoorraden zouden leeghalen? schrijft Larry Johnson.

Dat is geen retorische overdrijving. Dat is wat er is gebeurd. Donderdag vertelde Trump verslaggevers dat zijn regering Europese landen “mogelijk” zal vragen hun dieselvoorraden vrij te geven, kort nadat minister van Financiën Scott Bessent Europa had opgeroepen zijn reserves “onmiddellijk” aan te spreken. Washington was al land voor land langsgegaan en had gewaarschuwd dat regeringen die weigerden, geconfronteerd konden worden met een verbod op Amerikaanse dieselexport. Vrijdag had de G7 ermee ingestemd om over een periode van vier maanden 100 miljoen vaten vrij te geven, met een vervroegde vrijgave van diesel in de eerste 20 dagen. Trump kondigde aan dat Europa ermee had ingestemd “een enorme hoeveelheid van hun ruim voorradige dieselolie” vrij te geven. Missie volbracht, alweer.

Een record dat geen record is

Het probleem met een record is dat uiteindelijk iemand het controleert. Trumps eigen minister van Energie, Chris Wright, prikte op 26 september de ballon van die opschepperij door. Hij zei dat er een dag was geweest “waarop meer dan 20 miljoen vaten olie, meer dan vóór het conflict, door de zeestraat stroomden”, en voegde daar vervolgens het ongemakkelijke deel aan toe: “Het voortschrijdend gemiddelde bedraagt vandaag bijna 13 miljoen vaten per dag.” Vóór de oorlog ging ongeveer 20 miljoen vaten per dag door Hormuz. Dertien miljoen is volgens schattingen uit de sector ongeveer 77% van normaal, geen record, en dat is op basis van de cijfers van de regering zelf.

Wright heeft hier eerder ervaring mee. Begin september beweerde hij dat er op één dag “meer dan 17 miljoen vaten” door de zeestraat waren gegaan, en analysebedrijven die het tankerverkeer volgen, weerlegden hem prompt. De truc is eenvoudig: kies je beste dag, noem het een record en hoop dat niemand naar de andere 29 dagen van de maand vraagt. Energieanalist Karl W. Miller heeft precies voor dit soort goocheltrucs gewaarschuwd: één enkele dag met een groot scheepvaartvolume kan geen bewijs vormen voor een aanhoudend exportniveau. Een persbijeenkomst kan dat evenmin.

Er is een tweede probleem dat de president nooit noemt. Zelfs als elk van die vaten ruwe olie echt zou zijn, is ruwe olie geen diesel. Millers onderzoek toont aan dat de export van geraffineerde producten uit de Golf zich veel langzamer herstelt dan de export van ruwe olie. De productexport via Hormuz, exclusief LPG, bedroeg naar verluidt medio september ongeveer 1 miljoen vaten per dag, tegenover ongeveer 4 miljoen vóór de oorlog. Het Internationaal Energieagentschap schat de netto-dieselexport uit het Midden-Oosten in augustus op 390.000 vaten per dag, iets meer dan een kwart van het niveau van vóór de oorlog. Je kunt een vrachtwagen niet op een persbericht laten rijden, en ook niet op Saoedische ruwe olie totdat iemand die raffineert.

De rekensom van Europa

Om te begrijpen waarom Washington Europa in de tang heeft, moet je beginnen met hoeveel diesel Europa verbruikt. De Europese dieselvraag bedraagt doorgaans ongeveer 5 miljoen vaten per dag. Diesel drijft de vrachtwagens aan die zijn goederen vervoeren, de tractoren die zijn gewassen planten en, nu de winter nadert, de verwarmingsinstallaties die miljoenen woningen verwarmen. Europese raffinaderijen kunnen niet in de volledige vraag voorzien. Op volle capaciteit zouden EU-raffinaderijen ongeveer 4,5 tot 5 miljoen vaten diesel en gasolie per dag kunnen produceren, en ze draaien al bijna op hun maximum. Het tekort wordt aangevuld met import, die normaal gesproken 10% tot 15% van de vraag dekt, maar wel de prijs voor de hele markt bepaalt. Volgens Kpler bedraagt de dieselimport van de EU van buiten het blok dit jaar ongeveer 580.000 vaten per dag. Groot-Brittannië is veel kwetsbaarder: het importeert meer dan de helft van de diesel die het gebruikt.

Die import kwam vroeger uit Rusland en de Golf. Rusland is weg: Europa stelde in 2023 een embargo in op Russische diesel, en Oekraïense drones hebben Russische raffinaderijen sindsdien in een positie gebracht waarin ze sowieso niet veel kunnen exporteren. De Golf is verlamd. Dan blijven de Verenigde Staten over. Sinds maart heeft Amerika meer dan de helft van de Europese import geleverd, waaronder meer dan twee derde in augustus en september.

Dat is de hefboom. De laatste 10-15% van Europa’s diesel, het deel dat elke prijs aan elke pomp van Lissabon tot Warschau bepaalt, komt nu grotendeels op Amerikaanse tankers aan. Wanneer het Witte Huis dreigt met een exportverbod, bedreigt het geen marginale leverancier. Het bedreigt de marge zelf.

Volg de diesel

Als de Golf werkelijk weer volledig operationeel zou zijn, zou dit allemaal niet nodig zijn. Europa zou zijn diesel daar kopen, zoals het vóór de oorlog deed. In plaats daarvan draaien Amerikaanse raffinaderijen bijna op hun limiet, bereikten de voorraden aan de oostkust deze zomer recorddieptepunten en klaagt Bessent nu dat “Amerikaanse boeren, vrachtwagenchauffeurs en bedrijven niet alleen de last van een wereldwijd dieseltekort zouden moeten dragen.”

Een wereldwijd dieseltekort. Let op die woorden. Ze komen van dezelfde regering die zegt dat de zeestraat er “uiterst goed voor staat”. Ofwel stroomt de olie in recordhoeveelheden en is er geen tekort, ofwel is er een tekort omdat de olie niet stroomt. De regering verkoopt beide verhalen tegelijkertijd en hoopt dat haar klanten de bonnetjes niet met elkaar vergelijken.

Een brug naar nergens

Verdedigers van het vrijgeven van de reserves zullen erop wijzen dat de Europese reserves aanzienlijk zijn. Dat zijn ze. EU-landen en Groot-Brittannië beschikten in juni over ongeveer 52 miljoen ton gasolie en diesel, waaronder bijna 38 miljoen ton noodreserves, ongeveer twee maanden Europees verbruik. Dat is voldoende om een verstoring te overbruggen. Het is niet voldoende om een structureel tekort te overbruggen, en een structureel tekort is waar Europa mee wordt geconfronteerd.

Millers werk maakt dit duidelijk. De schok in de Golf is een dubbele klap: raffinaderijen elders hebben de ruwe olie uit de Golf verloren waarvoor ze zijn gebouwd, en de eigen raffinaderijen van de Golf hebben een groot deel van hun vermogen verloren om afgewerkte brandstof te exporteren. Het herstellen van de zwaarst beschadigde installaties in de Golf kan tot vijf jaar duren, in een actief oorlogsgebied waar elke nieuwe aanval voltooide reparaties weer kan vernietigen. Het heropenen van de zeestraat heropent geen beschadigde raffinaderij. Het IEA komt op kortere termijn tot dezelfde conclusie: de dieselmarkten zullen de komende maanden met een tekort blijven kampen tenzij de vraag snel afneemt, en de seizoensgebonden stijging van de vraag naar middeldistillaten deze herfst verloopt twee keer zo snel als normaal.

Daartegenover is een reserve voor twee maanden geen buffer. Het is de laatste verdedigingslinie. Zoals een analist van Kpler het verwoordde: elke verdere vrijgave koopt alleen maar tijd, omdat het wereldwijde dieselaanbod nog steeds lager is dan de wereldwijde vraag. Gebruik die voorraad nu, en Europa gaat een meerjarig tekort in terwijl zijn verzekering al is verzilverd.

Een kwetsbaar systeem

Die kwetsbaarheid is niet theoretisch. Woensdag scheurde een hogedrukseparator in de coker-hydrotreaterinstallatie van de raffinaderij van Mangalore in Zuid-India, waarbij één werknemer om het leven kwam en ten minste acht anderen gewond raakten. De uitgevallen installatie was klein en de raffinaderij bleef draaien. Maar kijk waarom het gebeurde op het moment dat het gebeurde: India heeft zijn installaties boven hun normale bedrijfsniveau laten draaien om het brandstoftekort als gevolg van de oorlog met Iran te compenseren. Raffinaderijen overal ter wereld worden harder en langer belast dan waarvoor ze zijn ontworpen, en apparatuur die op die manier wordt gebruikt, begeeft het.

Elk vat dat uit Azië verdwijnt, maakt de markt krapper waarop Europa een beroep zou doen als de Amerikaanse leveringen zouden stoppen. India, de Golf, Rusland: één voor één vallen Europa’s alternatieven voor de Verenigde Staten weg. Daarom is de onderhandelingspositie van Europa zo zwak. Het onderhandelt niet met Washington. Het neemt bevelen aan.

Waarom die haast? Kijk naar de kalender. Trump probeert de brandstofprijzen omlaag te krijgen in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen van november. Hij temperde zelfs zijn enthousiasme voor het exportverbod waarmee hij dreigde, uit bezorgdheid over wat dat thuis met de benzineprijzen zou doen. De dreiging ging nooit werkelijk over het welzijn van Europa of de wereldmarkt. Het ging erom Europese vaten naar het Atlantische bekken te krijgen voordat Amerikaanse kiezers naar de stembus gaan, en om Amerika’s bondgenoten hun verzekeringspolis te laten aanspreken zodat het Witte Huis niet hoeft toe te geven dat zijn beleid heeft gefaald.

De tegenstrijdigheid

We hebben dus een president die zegt dat er meer olie dan ooit uit de Golf komt, en die tegelijkertijd dreigt Europa af te sluiten tenzij het zijn eigen noodvoorraden aanspreekt. Beide kunnen niet waar zijn. Als het eerste waar zou zijn, zou het tweede niet nodig zijn. Het ultimatum aan Europa is de eerlijkste verklaring die de regering in maanden over Hormuz heeft afgelegd. Het vertelt ons wat Wrights gemiddelden en de cijfers van het IEA ons al vertelden: de zeestraat is niet hersteld, de raffinaderijen in de Golf zijn niet terug en Washington weet dat.

Trump kan records blijven aankondigen. In Europa’s dieseltanks wordt de echte boekhouding bijgehouden.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Zo ziet een ‘perfect storm’ eruit: een wereldwijde meststofcrisis, een wereldwijde brandstofcrisis, een super-El Niño en de Derde Wereldoorlog – allemaal tegelijk

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: