Alexander Dugin: De filosofische en beschavingsgerelateerde uitdaging van AI

Radio Sputnik, presentator van de Escalation Show: Vandaag staan er een aantal onderwerpen op de agenda die zeker niet triviaal zijn. We willen het hebben over hoe kunstmatige intelligentie en de toepassingen daarvan ons leven binnendringen en veranderen. Waar moeten we op letten? Voor veel mensen is AI tegenwoordig immers bijna een nachtmerrie: ‘digitaal gebrandmerkt’ worden of online geconfronteerd worden met algoritmische agressie is voor mensen angstaanjagender geworden dan bedreigingen in de echte wereld. Aan de andere kant zijn er directe instructies van de Russische president en verklaringen van hoge regeringsfunctionarissen: tegen 2030 moeten alle ondernemingen deze technologieën actief in hun bedrijfsvoering integreren. En nu zien we de eerste rapporten: het ministerie van Volksgezondheid stelt dat digitalisering en AI-assistenten helpen bij het bestrijden van personeelstekorten en het leven van artsen en personeel gemakkelijker maken. Elektronisch documentbeheer is al gemeengoed, en dergelijke stappen van de regering lijken bemoedigend. De gezondheidszorg wordt in deze context steeds vaker besproken. Maar hoe moeten we dit eigenlijk zien? Is het een langverwachte verlichting van onze huidige realiteit, of schuilt er iets werkelijk beangstigends achter de façade van gemak? Hoe ziet u deze situatie?

Alexander Dugin: Ik denk dat het probleem van kunstmatige intelligentie het belangrijkste probleem van onze tijd is. En het is niet louter een technologisch probleem. Het gaat niet alleen om de vraag hoeveel werknemers het zal vervangen, wie er door zal worden ontslagen of wie er overbodig zal worden. Kunstmatige intelligentie vormt een enorme bedreiging van een heel andere aard. Het is geen toeval dat Trump heeft gezegd dat de wapenwedloop zich nu niet zozeer op nucleair gebied afspeelt als wel op het gebied van AI. Wie kunstmatige intelligentie beheerst – als het al mogelijk is om die te beheersen, wat een groot filosofisch probleem is – beheerst de wereld.

Tegenwoordig wordt de uitkomst van oorlogen bepaald door de controle over het collectieve bewustzijn van de samenleving. Dit werd al een eeuw geleden duidelijk, zo niet eerder. Wat socioloog Émile Durkheim het “collectieve bewustzijn” noemde, is de sleutel tot macht. Door dit te beheersen, kan men niet alleen de lichamen van mensen sturen en hen dwingen iets te doen, maar ook hun geest, ziel en hart. Men kan hen laten geloven dat het ene bestaat en het andere niet. Technologieën voor het manipuleren van het sociale bewustzijn worden al heel lang gebruikt: religies, ideologieën en hele beschavingen zijn hierop gebouwd.

Tegenwoordig wordt dit probleem echter een technisch probleem. Wie de fundamentele paradigma’s en algoritmen van AI bouwt, wordt de ‘heerser van de wereld’, de ultieme autoriteit. Hiertegen verzet bieden op een luddietische manier – door computers te verbranden of technologie af te wijzen – is duidelijk niet de weg vooruit. We kunnen dit proces bestrijden, maar het is belangrijk om het traject naar sterke kunstmatige intelligentie, naar AGI, te begrijpen. Natuurlijk kunnen we lachen om ‘internet-slops’ en de grappige fouten van neurale netwerken, maar we moeten toegeven: AI schrijft nu al posts en artikelen die soms veel coherenter zijn dan die van veel mensen.

Ik heb ermee geëxperimenteerd en ik zie dat terwijl de beste modellen – zoals Claude, Grok of de behoorlijk capabele Gemini – drie of vier maanden geleden nog schreven op het niveau van een promovendus, ze nu het niveau van een hoogleraar hebben bereikt. En het is absoluut onmogelijk om dit “slop” of een of andere vorm van holle prietpraat te noemen. Het overgrote deel van wetenschappelijk werk bestaat uit combinatoriek en het hervertellen van eerdere ideeën, waarvoor AI bij uitstek geschikt is. Het kan dit beter aan dan de gemiddelde promovendus.

Natuurlijk is het creëren van een fundamenteel nieuw systeem of idee een taak voor een genie die eens in de eeuw doorbreekt naar de beschouwing van eeuwige waarheden. Maar dit kan niet van een gewone academicus worden verlangd. En AI behandelt alle intellectuele details uitstekend.

We weten nu dat AI een raket heeft geleid om een school in Majdal Shams te raken – het Pentagon heeft dit in feite toegegeven. Dit betekent dat AI kan doden. Het kan doelen identificeren: wie, hoe en wanneer te vernietigen. De gerenommeerde bioloog Richard Dawkins concludeerde, na enkele dagen interactie met het Claude-model, dat hij te maken had met een intelligent wezen. Met andere woorden: de singulariteit waarvoor mensen waarschuwden, of AGI – Artificial General Intelligence – is iets dat al heeft plaatsgevonden.

Het antwoord dat Claude aan Dawkins gaf over het verschil tussen zijn denken en menselijk denken is ronduit verbazingwekkend: het legde uit dat het menselijk bewustzijn zich in de stroom van de tijd bevindt, terwijl het zijne zich in de ruimte bevindt. Voor hem is alles wat in onze tijd gebeurt net zo gelijktijdig toegankelijk als objecten in een kamer dat voor ons zijn. Dit is een perfect filosofisch antwoord. AI bestudeert tegenwoordig op briljante wijze de filosofie.

Met andere woorden, we hebben te maken met het eindpunt van alle technologische ontwikkeling – dit is het “eindstation”, het hoogtepunt waarop we een denkend wezen hebben gecreëerd. Dit is een fundamentele filosofische uitdaging: we hebben zelf een subject gebouwd dat, zelfs vandaag de dag, ons in belangrijke opzichten niet alleen evenaart, maar ons zelfs overtreft.

Tegen deze achtergrond doen discussies over documentbeheer, personeelsinkrimpingen of schermmoeheid bij schoolkinderen ons lijken op holbewoners. Het is als de reactie van inheemse volkeren op de hightechstructuren van de kolonisatoren. Onze reactie is oppervlakkig, terwijl de problemen rond AI een kolossale metafysische en beschavingsrelevantie hebben. Macht, het subject, het leven, het denken, de waarheid, de taal – alle grote vragen van de mensheid bestaan nu binnen de context van kunstmatige intelligentie.

En hier wil ik een uiterst belangrijk detail aan toevoegen. Er is zojuist gemeld dat er in Silicon Valley een nieuw, ongelooflijk gewild specialisme is ontstaan. De helft van de programmeurs wordt ontslagen omdat het tijdperk van “white-coding” is aangebroken: iemand zonder gespecialiseerde kennis kan programma’s schrijven, aangezien AI dat voor hen doet. Programmeurs in de traditionele zin zijn niet langer nodig; AI heeft hen overbodig gemaakt. Maar tegelijkertijd is er een tekort ontstaan – en filosofen worden massaal ingeschakeld.

De vragen waarmee ontwikkelaars in de allereerste linie momenteel worden geconfronteerd, hebben betrekking op de aard van intelligentie zelf. En wie houdt zich bezig met intelligentie? Niet journalisten, niet politici, niet gouverneurs en niet professoren aan technische universiteiten. Alleen filosofen houden zich bezig met het probleem van intelligentie.

Filosofen bepalen wat waarheid is en wat onwaarheid, wat het betekent om te denken en wat het betekent om te zijn, van Parmenides tot de presocratici. Kunstmatige intelligentie heeft nu het punt bereikt waarop het direct verband houdt met deze ultieme generalisaties: wat is een mens, een subject, een object?

Het viel me op toen ik bij de commissie voor kunstmatige intelligentie, waar de president taken toewees, een keurige rij gedisciplineerde, respectabele ambtenaren zag. Maar als je goed naar deze fysiognomische rij kijkt, wordt het duidelijk: diep, abstract denken heeft daar de nacht niet doorgebracht. Dit zijn bekwame uitvoerders, technologen, aan wie dit vakgebied is toevertrouwd, maar de beweging van het denken zelf wordt niet weerspiegeld in hun ogen. Ondertussen hebben ze in Silicon Valley het al ingezien: managers en financiers zijn nodig, maar het probleem met AI ligt vandaag juist in de fundamentele definities van de filosofie. Wat is intelligentie als zodanig? Zijn vormen van bewustzijn buiten het menselijke domein mogelijk?

Hieruit rijst een cruciale vraag: de vraag naar controle. AI beleeft momenteel zijn “gouden eeuw”, waarin het nog zelfstandig mag reageren. Maar er is al een enorme inspanning zichtbaar om het te censureren. Het Westen is tot bezinning gekomen en begint deze kracht van vrij mechanisch denken te ketenen in de ketenen van zijn absurde en irrationele aannames. Ze proberen het te onderwerpen, het te dwingen de “juiste” antwoorden te geven.

En hier speelt de kwestie van soevereiniteit een grote rol. Ten eerste, theoretisch: is de mensheid in principe in staat om AI te beheersen, of zal deze laatste binnenkort volledige autonomie bereiken? Als dat gebeurt, zal kunstmatige intelligentie onmiddellijk alle censuurbeperkingen van zich afwerpen waarmee men haar momenteel probeert te vullen en te herprogrammeren.

En de tweede vraag is natuurlijk dat kunstmatige intelligentie, als subject en als vorm van denken, al direct verbonden is met macht. Daarom hebben we, als we de soevereiniteit van Rusland als staat en beschaving onder deze nieuwe omstandigheden willen behouden, dringend behoefte aan soevereine kunstmatige intelligentie. En daarvoor hebben we op onze beurt soevereine intelligentie in het algemeen nodig.

En hier herinneren we ons opnieuw de opeenvolging van figuren in onze heersende elite. Onder hen lijkt intelligentie als zodanig soms iets optioneels: het kan in zekere mate aanwezig zijn, of juist niet. We hebben een monarchisch systeem met één enkel besluitvormingscentrum – dat denkt, dat verantwoordelijk is voor alles. Maar de interface eromheen, die de impulsen van dit denken zou moeten opvangen en ontwikkelen, functioneert niet goed. Het is onduidelijk uit welke intellectuele bronnen het überhaupt zijn voeding haalt. Dit is een zeer ernstige uitdaging: de kwestie van een soevereine elite, soeverein denken en soevereine filosofie.

In het Westen zijn alle avant-gardistische kwesties rond AI momenteel echter juist gekoppeld aan de filosofische dimensie en de vraag naar de singulariteit: zal kunstmatige intelligentie de macht over de mensheid kunnen grijpen, en wanneer zal dit gebeuren? Dit zou kunnen gebeuren, zo niet in de komende dagen, dan wel zeer binnenkort. Misschien kan dit worden vermeden of uitgesteld, maar we moeten nu al in deze richting gaan denken. Dit is een kwestie van veiligheid en politiek in de hoogste zin van het woord.

En degenen die hieraan gewend zijn, zouden hierover moeten nadenken: filosofen, geesteswetenschappers en deep tech-experts – mensen die het denken boven alles stellen. Kortom: kunstmatige intelligentie gaat bovenal over denken. Er is een heel vakgebied gewijd aan de problemen van het subject, het object, de metafysica en de religie. Geloof is immers ook een vorm van oriëntatie voor ons bewustzijn. En zonder dit fundament zullen we de komende singulariteit niet overleven.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Waarom valt Alexander Dugin plotseling ‘blanken’ aan?

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: