Amerika’s gekozen oorlog tegen Iran is nu de Oorlog van Hormuz geworden

De Amerikaanse doelstellingen in de oorlog tegen Iran waren vanaf het begin onduidelijk; ze werden gedreven door de persoonlijke ambities van Donald Trump en de fantasieën van pro-Israëlische neoconservatieven. Nu is er echter een duidelijke agenda: voorkomen dat Iran de controle over de Straat van Hormuz krijgt.

In de Perzische Golf is opnieuw een staakt-het-vuren, dat nooit echt van de grond is gekomen, mislukt, en de laatste wending laat zien hoe de door de Verenigde Staten en Israël tegen Iran gelanceerde ‘oorlog naar keuze’ is veranderd.

Toen de VS en Israël Iran voor het eerst aanvielen, waren hun oorlogsdoelen niet duidelijk omschreven of gemakkelijk te doorgronden. Maar je zou kunnen zeggen dat de twee agressorstaten als een team optraden. Beide omstandigheden zijn nu omgekeerd, schrijft Mitchell Plitnick.

Voor Washington is de oorlog veranderd van misschien een oorlog om een regimewisseling of een oorlog over het denkbeeldige kernwapenprogramma van Iran in de Oorlog om de Straat van Hormuz. Maar zelfs nu de regering-Trump de vijandigheid opvoert, heeft zij geen duidelijke strategie om het simpele feit aan te pakken dat de Straat van Hormuz onder Iraanse controle staat vanwege het onveranderlijke feit van de ligging ervan.

De Oorlog om Hormuz

De Amerikaanse doelstellingen in deze oorlog waren vanaf het begin vaag en draaiden vooral om de persoonlijke ambities van de Amerikaanse president Donald Trump en de strategische fantasieën van neoconservatieven. Nu is er een duidelijkere agenda.

Toen het staakt-het-vuren, voor zover dat er was, van kracht werd en het noodlottige Memorandum van Overeenstemming werd opgesteld, weerspiegelden de bepalingen van beide de onuitgesproken erkenning door Washington dat Iran feitelijk de controle over de Straat van Hormuz had overgenomen.

Maar het is duidelijk dat noch de Verenigde Staten, noch hun bondgenoten in de Golfregio genoegen namen met die stand van zaken. Hoewel het huidige conflict wordt voorgesteld als voortkomend uit uiteenlopende interpretaties van de bewoordingen van het MOU, is de realiteit dat de VS – en in mindere mate Qatar en Saoedi-Arabië – zich al snel ongemakkelijk voelden bij het idee dat de Straat voor altijd door Iran zou worden gecontroleerd. De onderbreking van de onderhandelingen voorafgaand aan de laatste gevechtsronde versterkte die ongerustheid in Washington.

Paragraaf 5 van het MOU luidt: “Bij de ondertekening van dit MOU zal de Islamitische Republiek Iran zich naar beste vermogen inspannen om regelingen te treffen voor de veilige doorvaart van commerciële schepen, zonder kosten, gedurende uitsluitend 60 dagen, van de Perzische Golf naar de Zee van Oman, en vice versa…”

Het twistpunt is wat er wordt bedoeld met dat Iran “maatregelen zal treffen” en wat “veilige doorvaart” precies inhoudt. De Verenigde Staten interpreteren de paragraaf zo dat Iran alle mijnen en andere belemmeringen voor de scheepvaart zal verwijderen, maar dat verder al het verkeer zich vrij en zonder beperkingen door de Straat mag bewegen.

Iran interpreteert “maatregelen treffen” als dat het de doorvaart door de Straat zal toestaan, waarbij al het verkeer met Teheran moet worden gecoördineerd.

Om dit geschil te omzeilen, hebben verschillende schepen geprobeerd de Straat te passeren ter hoogte van de Omaanse kust. Hoewel Oman geen direct bezwaar maakte tegen dit idee, lijkt dat te zijn vanwege Amerikaanse druk, en het ondermijnt de inspanningen van Oman om strategische ambiguïteit tussen de VS en Iran te handhaven. Het maakt het voor Oman ook vrijwel onmogelijk om samen met Iran te werken aan een voorstel voor een permanent systeem voor doorvaart door de Straat.

De druppel die de emmer deed overlopen vond eerder deze week plaats toen drie schepen – varend onder respectievelijk de vlaggen van Qatar, Saoedi-Arabië en Liberia – werden beschoten toen ze probeerden de Straat te passeren. Dat leidde tot een veel krachtigere reactie van de VS dan bij eerdere incidenten en zorgde voor een nieuwe escalatie van de vergeldingsacties.

Wat deze escalatie bijzonder zorgwekkend maakt, is dat de Verenigde Staten, naast het bombarderen van Iran, de ontheffing hebben ingetrokken die Iran in staat stelde zijn olie weer tegen marktprijzen te verkopen – iets wat het land vanwege Amerikaanse sancties niet had kunnen doen.

Die vergunning was voor Iran miljarden dollars waard en vormde voor velen in Washington een van de belangrijkste punten van kritiek op het memorandum van overeenstemming (MOU).

Dat besluit brengt, nog meer dan de hernieuwde aanvallen op Iran, de fragiele diplomatie tussen de twee tegenstanders ernstig in gevaar. Door zo snel een einde te maken aan de mogelijkheid van Iran om vrijelijk olie op de open markt te verkopen, hebben de VS voor de Iraanse leiders opnieuw bevestigd dat zij zich niet aan hun afspraken zullen houden en dat zij bij elk geschil eenzijdig maatregelen zullen nemen om de Iraanse economie opnieuw lam te leggen.

Aan Amerikaanse zijde groeide duidelijk het besef dat men een fout had gemaakt door stilzwijgend de controle van Iran over de Straat te erkennen. Maar men heeft geen oplossing voor het simpele geografische feit dat Iran het verkeer door de smalle waterweg kan verstoren, zelfs met de meest beperkte militaire capaciteit.

Daar draait de oorlog nu om, aangezien de laatste fase werd ingeluid door de pogingen van de Verenigde Staten om manieren te vinden om het vermogen van Iran om het verkeer door de Straat te bedreigen te omzeilen, of op zijn minst te beperken. Voor Iran is dit nu een existentiële kwestie geworden; de macht die het uitoefent over de Straat is een veel effectiever afschrikmiddel dan welk wapen dan ook. Het moet die macht behouden.

Terwijl de Verenigde Staten spreken over de dreiging van tolheffingen – en dat is een zorg die veel landen delen, zelfs sommige bondgenoten van Iran – is het juist die afscherming waar Trump het meest bang voor is. Iran heeft het vermogen opgebouwd om ervoor te zorgen dat het niet opnieuw zal worden aangevallen.

Hun daad om de Straat te sluiten, in plaats van er alleen maar mee te dreigen, versterkt het afschrikkingsvermogen van Iran aanzienlijk. Alleen al de mogelijkheid hiertoe was voor Washington, ondanks zijn haat tegen de Islamitische Republiek, voldoende om af te zien van een aanval, totdat Benjamin Netanyahu Trump ervan wist te overtuigen dit wel te doen. Nu zal Trump, of welke toekomstige president dan ook, nog terughoudender zijn om de vrede of wapenstilstand te verbreken die aan het einde van deze roekeloze en bloedige aangelegenheid tot stand komt.

De klok tikt af naar de verkiezingsdag

Wat we op dit moment zien, is een wanhopige poging van de VS en hun bondgenoten in de Golf om een manier te vinden om de controle van Iran te beperken door scheepvaartroutes door de Straat te gebruiken die dicht langs de Oemaanse kant van de waterweg lopen. Iran zal dat duidelijk niet tolereren, wat voor de Qatari’s en Saoedi’s waarschijnlijk geen verrassing zal zijn geweest.

Maar noch de VS, noch Iran wil terugkeren naar de oorlog, althans niet meteen. Iran zou liever een weg vinden om de compensatie en de doorlopende veiligheidsafspraken te krijgen die het wil. Die zijn uiteengezet in het memorandum van overeenstemming (MOU), dat – ondanks Trumps verklaring dat het dood was – altijd weer nieuw leven kan worden ingeblazen.

De regering-Trump bevindt zich in een andere positie. Het grootste deel van de druk die Trump nu voelt, komt voort uit de naderende tussentijdse verkiezingen. Ook daarna zal hij zich nog zorgen maken, aangezien veel van zijn miljardair- en extreemrechtse landgenoten niet zitten te wachten op de wereldwijde recessie die een volledige terugkeer naar oorlog ongetwijfeld met zich mee zal brengen.

Maar die zorgen zullen minder urgent zijn voor een ‘lame duck’ Trump, die waarschijnlijk te maken zal krijgen met een verdeeld Congres.

Gezien het gebrek aan eenheid onder de Democraten – nu centristen en progressieven steeds strijdlustiger tegenover elkaar staan – en het feit dat er meer dan een paar Democraten zijn die net zo bereid zijn om een oorlog van Trump tegen Iran te steunen, zij het op een subtielere manier dan hun Republikeinse collega’s, zal een verdeeld Congres wellicht niet veel meer een belemmering vormen voor Trumps oorlog dan het Republikeinse Congres tot nu toe is geweest.

Maar hoewel er goede redenen zijn om aan te nemen dat de situatie na de tussentijdse verkiezingen ernstig zal verslechteren, is er geen garantie dat dit niet eerder zal gebeuren. De VS hebben grootschalige bombardementen uitgevoerd, maar de schade aan de Iraanse infrastructuur, met name de energie-infrastructuur, lijkt beperkt te zijn. Evenzo heeft Iran zich gericht op locaties met Amerikaanse banden in de Golfstaten, maar de aanvallen lijken zo te zijn afgestemd dat escalerende schade wordt vermeden.

Dat toont aan dat beide partijen proberen te voorkomen dat ze terugvallen in een grootschalige oorlog, en het is heel goed mogelijk dat de stap van de VS om de vergunning van Iran in te trekken – een maatregel die tot escalatie leidt – simpelweg weer een voorbeeld was van Trumps onwetendheid en impulsiviteit, en geen poging om terug te keren naar een totale oorlog.

Maar naarmate de wederzijdse aanvallen voortduren, is het risico op escalatie extreem hoog, en een terugkeer naar een totale oorlog zal veel grotere gevolgen hebben dan de vorige ronde.

Afgezien van de afsluiting van de Straat van Hormuz zal een hervatting van de vijandelijkheden Iran zeer waarschijnlijk ertoe aanzetten om druk uit te oefenen op zijn Jemenitische bondgenoot, Ansar Allah (de Houthi’s), om de scheepvaart in de Straat van Bab al-Mandab te verstoren, die de Rode Zee verbindt met de Golf van Aden en vervolgens met de Indische Oceaan. We hebben al gezien hoe schadelijk een verstoring van het scheepvaartverkeer daar kan zijn, en in combinatie met de afsluiting van de Straat van Hormuz zou dit verwoestende gevolgen hebben voor de wereldwijde scheepvaart.

Dat zou voor de VS wel eens voldoende kunnen zijn om de energie-infrastructuur van Iran aan te vallen, wat ongetwijfeld zou leiden tot vergeldingsmaatregelen tegen de energieproductie in de Arabische Golfstaten. Het zou veel langer duren om de schade aan de productie te herstellen dan de verstoring van het scheepvaartverkeer. De economische gevolgen voor de hele wereld, de bedreiging voor het transport van voedsel en andere basisbehoeften, zijn ontzagwekkend, en de gevolgen zouden het hardst worden gevoeld door de meest kwetsbaren ter wereld.

Er is een alternatief, en dat is al vastgelegd in het memorandum van overeenstemming (MOU). Door de enorme economische steun die het Iran belooft daadwerkelijk te verwezenlijken en door een rechtvaardige regeling uit te werken voor het beheer van de Straat van Hormuz – onder leiding van Iran en ten minste één Arabische Golfstaat – zou deze catastrofale toekomst kunnen worden afgewend.

Het is een systeem dat samenwerking tussen Iran en zijn buurlanden afdwingt, waardoor de spanningen in de hele regio worden verminderd en dat op termijn zelfs zou kunnen bijdragen aan het verlichten van conflicten in andere regio’s. Het zou op zijn minst ervoor zorgen dat de stroom van goederen en diensten via belangrijke mondiale waterwegen stabieler is dan nu het geval is.

Iran zou ongetwijfeld meteen op zo’n regeling ingaan, aangezien deze aan al hun zorgen tegemoetkomt. Het probleem is natuurlijk dat Trump dit als een nederlaag zou beschouwen. Hij zou van het tegendeel kunnen worden overtuigd – als hij kan worden overgehaald om iets zo overduidelijk stoms te doen als het beginnen van deze oorlog, kan hij van alles worden overtuigd.

Iemand zou Trump ervan moeten overtuigen dat dit zou kunnen leiden tot een akkoord over het nucleaire programma van Iran, een reële mogelijkheid aangezien de macht over de Straat de afschrikking is die Iran nodig heeft, en het land wellicht bereid zou zijn in te stemmen met het beperken van zijn nucleaire verrijking tot de normen voor laag niveau civiel gebruik. Wie hem daarvan zou kunnen overtuigen, is niet duidelijk.

Maar op dit moment stormt Trump juist de andere kant op, keert hij terug naar zijn gebruikelijke oorlogszuchtigheid en probeert hij zich met bombardementen uit de puinhoop te redden die hij zelf heeft veroorzaakt. Als hij tegen november niet van deze koers wordt afgebracht, kan het te laat zijn.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

De blokkade van de Straat van Hormuz bereikt de doelen van het WEF en Agenda 2030 – toeval?

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: