Willen de EU en Groot-Brittannië de NAVO vervangen door een EUTO?

Op militair-politiek gebied is er momenteel veel in beweging in Europa, en dan bedoel ik niet eens de massale bewapening die momenteel gaande is. De VS trekken zich duidelijk terug uit de NAVO en in Europa worden in allerijl nieuwe allianties gesmeed, met Groot-Brittannië als kern, dat uit de EU is gestapt en daardoor niet langer gedekt wordt door de collectieve verdediging die verankerd is in het Verdrag van Lissabon, het basisdocument van de EU. In artikel 42 is daarin een veel bindender wederzijdse verdediging overeengekomen dan in het NAVO-verdrag.

Overigens is de EU tijdens de laatste top begonnen met het uitwerken van mechanismen om dit artikel, dat tot nu toe alleen op papier bestond, tot leven te brengen, schrijft Thomas Röper.

Aangezien Groot-Brittannië sinds de Brexit is uitgesloten van de defensieverplichting van de EU, knutselt het nu zijn eigen allianties in elkaar, die het via een achterdeurtje weer verbinden met de rest van Europa. Dat is slim, want hierdoor brengt Londen zichzelf in een positie waarin het zelf kan beslissen hoe diep het bij een conflict met Rusland betrokken is, aangezien de verplichting tot gezamenlijk militair optreden uit het EU-Verdrag niet voor Londen geldt, maar het plaatst zichzelf wel onder de bescherming van de EU-lidstaten, waaraan het in ruil daarvoor zijn nucleaire bescherming kan aanbieden.

Al in 2014 werd de zogenaamde Joint Expeditionary Force (JEF) opgericht, een door Groot-Brittannië geleide multinationale expeditie- en snelle-reactiemacht, die de facto een militair blok vormt van Groot-Brittannië met de Noord-Europese staten. Oprichtende leden waren Denemarken, Estland, Letland, Litouwen, Nederland en Noorwegen. Finland en Zweden traden in 2017 toe tot de JEF, IJsland volgde in 2021, waardoor het totale aantal JEF-lidstaten op tien kwam.

Eind 2024 hebben Duitsland en Groot-Brittannië met de „Trinity House“-overeenkomst een uitgebreide defensieovereenkomst ondertekend, die in juli 2025 verder werd verdiept door het Kensington-vriendschapsverdrag. Deze overeenkomsten zijn, zoals te lezen is in de officiële verklaringen, uitdrukkelijk tegen Rusland gericht. En in de zomer van 2026 hebben Groot-Brittannië en Frankrijk een overeenkomst over de coördinatie van hun nucleaire strijdkrachten ondertekend.

Voor de mainstream media zijn deze militaire allianties op zijn best randnieuws, waarbij in Duitsland waarschijnlijk bijna niemand heeft gehoord van de eveneens tegen Rusland gerichte Joint Expeditionary Force. Evenzo spelen de huidige discussies over de mogelijke oprichting van een nieuwe militaire alliantie met betrokkenheid van de NAVO nauwelijks een rol in de Duitse media, waarover ik vorige week al heb bericht.

Nu heeft TASS er nog een artikel over gepubliceerd, dat ik heb vertaald omdat het de redenen voor deze overwegingen heel goed uitlegt.

Begin van de vertaling:

Zonder Trump, maar met Zelensky: willen de EU en Groot-Brittannië de NAVO vervangen door de EUTO?

Andrej Nizamutdinov over de vraag of Brussel, Londen en Kiev een militair bondgenootschap zonder Washington zullen oprichten.

Hoe duidelijker de verschillen tussen de regering van de Amerikaanse president Donald Trump en haar Europese partners aan het licht komen, hoe meer de EU-lidstaten en het bij hen aangesloten Groot-Brittannië neigen naar de vorming van een eigen bondgenootschap, dat tot doel heeft de confrontatie met Rusland te verscherpen door het conflict in Oekraïne te verlengen.

In feite gaat het om de vorming van een nieuw militair-politiek bondgenootschap in plaats van de North Atlantic Treaty Organization (NAVO), laten we het de Europees-Oekraïense Verdragsorganisatie (EUTO) noemen. Oekraïne zou in dit bondgenootschap de rol van belangrijkste militaire macht krijgen toebedeeld, of, in de woorden van EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, die van het “stalen stekelvarken“.

Groot-Brittannië als brein

Onlangs gebeurde er iets dat enkele maanden geleden nog ondenkbaar zou zijn geweest: Valerij Salushny, de voormalige opperbevelhebber van de Oekraïense strijdkrachten en huidige Oekraïense ambassadeur in Londen, beschuldigde de VS ervan het internationaal recht te hebben geschonden met hun aanval op Venezuela en de ontvoering van president Nicolás Maduro, evenals met de gezamenlijke operatie met Israël tegen Iran. “Hadden de VS daar het recht toe? Nauwelijks, en we constateren inderdaad dat de VS het internationaal recht hebben geschonden”, verklaarde de generaal, die zich heeft omgeschoold tot diplomaat, in een toespraak voor studenten van de Hogeschool voor Openbaar Bestuur in Kiev.

Belangrijk hierbij is niet alleen de inhoud van de uitspraak (die, eerlijk gezegd, uitzonderlijk was), maar ook de persoon Salushny. Volgens Oekraïense en Europese bronnen onderhield hij al tijdens zijn tijd als opperbevelhebber van de Oekraïense strijdkrachten nauwe banden met Britse regeringskringen en inlichtingendiensten. Deze banden werden intensiever en steviger na zijn verhuizing naar Londen. Het is logisch om aan te nemen dat Salushny slechts uitsprak wat zijn Britse beschermheren en adviseurs om de een of andere reden zelf niet openlijk wilden zeggen.

De Amerikaanse president heeft zich herhaaldelijk denigrerend uitgelaten over de elkaar afwisselende “overgangsregeringen” in Londen. En onlangs meldde Politico dat het Witte Huis had besloten een zwarte lijst op te stellen van NAVO-landen die hebben geweigerd de VS te steunen in de oorlog tegen Iran. Blijkbaar heeft Londen eindelijk ingezien dat het onder Trump niet meer kan rekenen op zijn vroegere ‘speciale band’ met Washington en heeft het nu besloten zich tot zijn Europese buren te wenden. Wel voorzichtig, zonder daarbij voor de publieke opinie serviesgoed kapot te slaan.

In feite heeft de Britse regering ook na de Brexit geprobeerd niet alles op één kaart te zetten en – de geografische nabijheid blijft immers bestaan – op verschillende gebieden nauwe banden met de Europeanen te onderhouden. Met name heeft Londen in mei 2025 een defensie- en veiligheidspartnerschap met Brussel gesloten.

Hoewel de Britten nooit mochten deelnemen aan het Europese defensiefonds SAFE (Security Action for Europe), omdat men het niet eens kon worden over de hoogte van de financiële bijdrage van Londen aan dit programma, sprak de Britse premier Keir Starmer in februari 2026 de hoop uit op een akkoord.

Ik zou niet zo ver willen gaan om het met zekerheid te zeggen, maar ik vermoed dat de huidige gesprekken over de vorming van een EUTO-alliantie worden georkestreerd door deskundigen van Chatham House en andere Britse denktanks. Dit lijkt veel te veel op de gebruikelijke werkwijze van Londen: de Europeanen aansporen tot escalatie van het conflict met Rusland en tegelijkertijd toegang krijgen tot de Europese wapenmarkt, terwijl men zelf ver verwijderd blijft van het verwachte oorlogstoneel.

De EU als achterland

Voorstanders van het idee van een nieuw bondgenootschap zijn er echter niet alleen in Londen. Zoals de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov tijdens zijn recente bezoek aan China opmerkte, wordt dit idee, behalve door de “Europese grootheden” in Washington, al actief gepromoot door de gepensioneerde generaal Keith Kellogg, die ooit speciaal gezant van de regering-Trump voor Oekraïne was. Kellogg bekleedt momenteel echter geen officiële functie en heeft geen toegang tot het Witte Huis, waardoor het naar mijn mening ongepast zou zijn om een betrokkenheid van de Amerikaanse regering bij de vorming van het nieuwe bondgenootschap te veronderstellen.

Maar juist deze “Europese grootheden” – dat wil zeggen Parijs, Berlijn, Brussel (meer bepaald de door Von der Leyen geleide Europese Commissie) en enkele kleinere hoofdsteden – zijn duidelijk betrokken bij de ontwikkeling van dit plan. Er moet echter worden opgemerkt dat zij hiervoor verschillende motieven kunnen hebben.

Zo streeft Ursula von der Leyen, die haar tweede ambtstermijn als voorzitter van de Europese Commissie doorloopt, consequent en onvermoeibaar naar het doel om zoveel mogelijk beleidsinstrumenten van de EU in haar handen te concentreren – inclusief natuurlijk ook de centrale kwestie van de financiering van de verschillende programma’s.

De Franse president Emmanuel Macron, wiens tweede (en laatste) ambtstermijn eveneens onstuitbaar ten einde loopt, probeert binnenlandse politieke mislukkingen te compenseren met activiteiten op het gebied van buitenlands beleid. Vandaar het voorstel om Europa onder de Franse nucleaire paraplu te plaatsen, en de initiatieven voor de “coalitie van bereidwilligen” en de inspanningen om Amerikaanse wapens op Europees en internationaal niveau te vervangen door Franse. Daarnaast wordt Macron ongetwijfeld gedreven door een persoonlijke wrok tegen Trump, die herhaaldelijk behoorlijk beledigende uitspraken over de Franse president heeft gedaan.

Bondskanselier Friedrich Merz heeft, gesteund door zijn landgenote von der Leyen, na enig nadenken en aarzelen koers gezet naar de wedergeboorte van het Duitse militarisme en is van plan de Bundeswehr uit te bouwen tot het grootste leger van Europa. Bovendien hoopt Merz kennelijk de Duitse economie door de versnelde uitbreiding van de wapenindustrie uit de crisis te leiden en tegelijkertijd de internationale positie van Duitsland te versterken.

Maar als men deze meningsverschillen en persoonlijke ambities buiten beschouwing laat, blijft er als resultaat een diepgewortelde haat tegen Rusland en een glasheldere russofobie over, gepaard met de onverzadigbare wens om Moskou een strategische nederlaag toe te brengen. En daarbij onbeperkte toegang te verkrijgen tot de rijkdommen van Rusland. Het is precies hetzelfde als tijdens de Napoleontische oorlogen of de invasie van Hitlers troepen.

In feite draait het bij alle plannen en programma’s van de EU van de afgelopen jaren precies hierom. De Europeanen zijn echter bang om een direct conflict met Rusland aan te gaan en geven er de voorkeur aan om via een proxy, namelijk Oekraïne, te handelen. Ze nemen graag de rol van ondersteunende achterhoede op zich, waarvoor de initiatieven om in Europese landen productiefaciliteiten voor drones voor de Oekraïense strijdkrachten op te zetten overigens ideaal passen.

Natuurlijk is Europa ook bereid Oekraïne te financieren, al was het maar om een einde aan het conflict met Rusland te voorkomen. Pas op 23 april keurden de staatshoofden en regeringsleiders van de EU, na vertragingen door de (inmiddels afgezette) Hongaarse regering onder Viktor Orbán, de renteloze lening van 90 miljard euro aan Kiev goed. Uiteraard hebben ze daarbij hun eigen belangen niet vergeten: twee derde van het ter beschikking gestelde bedrag (60 miljard euro), dat bestemd is voor de aankoop van “militaire capaciteiten” van Oekraïne, mag uitsluitend worden gebruikt voor wapenaankopen in EU-landen, de Europese Vrijhandelszone (IJsland, Liechtenstein en Noorwegen) en in landen van het SAFE-programma (eveneens alleen Europeanen).

Oekraïne als stoottroepen

De plannen van de Europeanen bevallen de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, wiens ambtstermijn al twee jaar is verstreken, prima. Hij weet natuurlijk heel goed dat hij slechts blijft “bestaan” zolang het conflict met Rusland voortduurt. Als dit conflict eindigt, wordt hij onmiddellijk ‘verscheurd’ en ‘opgegeten’ – zo niet door zijn landgenoten, dan wel door zijn buitenlandse beschermheren.

Toen definitief duidelijk werd dat Oekraïne niet tot de NAVO zou worden toegelaten, heeft Zelensky zelf de Europeanen voorgesteld om de Oekraïense strijdkrachten tot de belangrijkste stoottroepen van de Europeanen in de richting van Rusland te maken. Men kan dus stellen dat zijn bijdrage aan de ontwikkeling van het plan voor een “Europese defensiemacht” (EUTO) niet gering is.

Het grootste probleem van de gouverneur van Kiev is dat hij probeert de Europeanen een tweederangs product als eersteklas te verkopen. De Oekraïense strijdkrachten kampen met een acuut tekort aan personeel. Daarom probeert Zelensky met alle middelen de repatriëring van Oekraïense vluchtelingen uit Europa, voornamelijk mannen in de dienstplichtige leeftijd, te versnellen. En men moet zeggen dat deze inspanningen in Europa steeds meer bijval vinden. Dat bleek met name uit Zelensky’s recente bezoek aan Berlijn, waarna Merz zich openlijk uitsprak voor de repatriëring van Oekraïners.

Tijd winnen

Toch zijn er redenen om aan te nemen dat de formele oprichting van een zogenaamde EUTO uiteindelijk niet tot stand zal komen. De Europeanen praten erover om twee redenen. De ene is om te voorkomen dat Oekraïne zich uit de zaak terugtrekt – en toezeggingen over allianties zijn hier zeker nuttig. De andere is om tijd te winnen.

Ook hier spelen twee zaken een rol. Ten eerste hoopt Europa dat Trumps aanval op Iran zijn reputatie zozeer heeft geschaad dat zijn aanhangers bij de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen in november een nederlaag lijden, waarna het met de VS weer “business as usual” wordt. Ten tweede verwacht de EU de versnelde voorbereidingen voor een directe confrontatie met Rusland tegen 2030 af te ronden, en tot dan moet Oekraïne zorgen voor het in bedwang houden van Rusland. Dit plan heeft de chef van de Belgische generale staf, generaal Frédéric Vansina, met militaire directheid onthuld. “Dankzij het bloed van de Oekraïners, die ons deze tijd opkopen, hebben we nog een paar jaar”, verklaarde hij in een interview met de krant Soir.

Met andere woorden: de Brits-Europese-Oekraïense alliantie tegen Rusland bestaat de facto al. Waarom zou men dan nog verdere formele verplichtingen aangaan, zeker ten opzichte van Oekraïne? De NAVO heeft het land al de toetreding geweigerd, de EU heeft ook geen haast om het op te nemen, dus neemt men gewoon een EUTO.

Einde van de vertaling

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

De NAVO raakt verdeeld nu de VS aandringen op een blokkade van Iran, waardoor een wereld aan het licht komt die moe is van een oorlog die op bedrog is gebaseerd

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: