Waarom het Russische leger zo langzaam vordert

Dat Oekraïne de oorlog aan het verliezen is, is duidelijk. Zelfs Der Spiegel meldde in augustus dat het personeelstekort van het Oekraïense leger zo acuut is dat de Oekraïense posities aan het front “inmiddels meer op bubbels dan op een linie lijken” en dat de Russische soldaten daarom niet door de Oekraïense linies breken, maar er “doorheen wandelen”.

De vraag rijst dan waarom het Russische leger niet sneller oprukt. Dat wil ik hier uitleggen, want de oorlog is sterk veranderd, waardoor snelle opmarsen of blitzkriegen voorlopig onmogelijk zijn, schrijft Thomas Röper.

Een blik op de geschiedenis

Om dit te begrijpen, helpt een blik op de geschiedenis, want het is al vaker voorgekomen dat nieuwe technologieën de manier van oorlogvoeren volledig hebben veranderd.

Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog werden militaire operaties nog gepland zoals in de 19e eeuw. Men plande met cavalerie-aanvallen en dergelijke. Maar de uitvinding van het machinegeweer maakte de oorlogsstrategen al snel duidelijk dat die tijden voorbij waren, omdat één of twee machinegeweerstellingen elke aanval in open veld konden neerschieten.

Het resultaat was loopgravenoorlog, waarbij beide partijen zich ingroeven en zich met antipersoonsmijnen, prikkeldraad en machinegeweerposities tegen aanvallen van de vijand beschermden. Doorbraken aan het front waren onmogelijk geworden en er ontstond een stellingenoorlog en een materiaalstrijd, die drie jaar duurde en pas eindigde met de ontwikkeling van nieuwe technologieën.

Tanks die goed genoeg gepantserd waren om onbeschadigd door de mijnenvelden te komen en die eenvoudig door het prikkeldraad heen konden breken en daarbij zelf met machinegeweren de nu vrijwel onbeschermde tegenstanders konden neerschieten, veranderden de oorlogsvoering. Daar kwam nog bij dat de luchtvaart nu zo ver ontwikkeld was dat er bommenwerpers konden worden gebouwd die de artillerie in het achterland van de vijand zeer effectief konden aanvallen.

Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog keek de wereld met ongeloof en verbazing naar de Duitse blitzkriegen. De Duitse tanks waren superieur aan die van de tegenstanders en konden frontlinies doorbreken en vele kilometers het achterland van de vijand binnendringen om daar de logistiek te vernietigen, zodat het front in elkaar stortte.

De reactie hierop was betere tanks van de tegenstanders en de ontwikkeling van Panzerfäuste, waarmee ook de infanterie weer een gevaar voor de tanks vormde. Daarmee kwam een einde aan de blitzkriegen en volgde een periode waarin beide partijen hun oorlogsvoering steeds weer moesten aanpassen. Waar eerst alleen de tanks door de vijandelijke linies braken, moest men daarna leren tanks en infanterie in combinatie in te zetten, enzovoort. De manier van oorlog voeren veranderde in de loop van de oorlog meerdere keren omdat er nieuwe technologieën opkwamen.

De oorlog in Oekraïne

Tegenwoordig zijn drones de nieuwe technologie die de oorlogsvoering volledig heeft veranderd. In 2022 werden drones vooral gebruikt voor verkenningsdoeleinden. Dat waren normale drones die overal te koop zijn en ik herinner me nog mijn eerste reizen naar Donetsk, waar in de zomer van 2022 elke afvalcontainer vol lag met de verpakkingen van in de handel verkrijgbare FPV-drones. Soldaten gebruikten ze in de straatgevechten om uit te vinden waar vijandelijke soldaten zich schuilhielden. Veel meer konden ze toen nog niet.

In de zomer van 2023 kon ik als oorlogsverslaggever bij Avdejewka de eerste frontlinie bezoeken, die slechts 80 meter van de Oekraïense linies verwijderd was. Ja, dat was niet zonder gevaar, maar je moest wel pech hebben om precies op dat moment onder artillerievuur te komen en ‘toevallig’ geraakt te worden.

In 2024, slechts een jaar later, was dat plotseling heel anders. De drones waren nu zo ver ontwikkeld dat ze al 20 tot 30 kilometer vanaf het front gericht auto’s en groepen soldaten konden aanvallen. Dat heb ik in de zomer van 2024 tijdens mijn reis naar Koersk meegemaakt en dat was ook de reden waarom ik tijdens mijn bezoek aan het gebied Zaporozje in de zomer van 2024 plotseling niet eens meer in de buurt van het front mocht komen, waar ik een jaar eerder ook de Russische verdedigingslinies had bezocht.

De drones hebben alles veranderd

Vandaag is het nog extremer. Boven het front vliegen bijna ononderbroken tien keer zoveel drones als er soldaten in de stellingen zijn. En ze vallen niet alleen groepen soldaten aan, maar jagen zelfs op individuele soldaten. Er zijn nu geen frontgreppels meer, maar de soldaten graven zich in ondergrondse stellingen in om zich niet aan de oppervlakte te vertonen. De frontlinies van de Russen en Oekraïners liggen nu niet meer enkele tientallen meters van elkaar verwijderd, maar vaak meerdere kilometers.

Soldaten vechten tegenwoordig niet meer in grotere eenheden, maar meestal in groepjes van twee of drie man, die uiterst voorzichtig te werk moeten gaan, omdat er boven het front voor elk van hen tien vijandelijke drones cirkelen.

Het gevaarlijkste is vandaag de dag echter vaak niet het verblijf in de frontlinies, maar de weg ernaartoe. Soldaten aan het front worden regelmatig vervangen om te kunnen herstellen, dit wordt rotatie genoemd. Maar voor de nieuwe soldaten is de weg naar de stellingen gevaarlijker dan het verblijf in de stellingen, en hetzelfde geldt voor de terugweg van de stellingen naar het achterland. Ik heb nog steeds contact met soldaten aan het front en als ze nu over verliezen vertellen, zijn die meestal ontstaan tijdens de rotatie, omdat de drones ook ’s nachts alles zien en elke soldaat aanvallen die ze ontdekken.

Onder deze omstandigheden, waarin soldaten en tanks nauwelijks kunnen oprukken zonder voortdurend door drones te worden aangevallen alsof ze op een presenteerblaadje liggen, is een snelle opmars onmogelijk geworden. Daarom zijn de als gering bestempelde gebiedswinst die de Russen dit jaar hebben geboekt, in feite allesbehalve gering, als je weet hoe de oorlog vandaag de dag wordt gevoerd.

Dood land

Om op te rukken wordt het front letterlijk omgeploegd. Elke meter wordt met artillerie beschoten, en wel zo intensief dat de grond tot zes meter diep wordt “omgeploegd”, omdat de ondergrondse stellingen zich op ongeveer die diepte bevinden. Als het front bij deze oorlogsvoering een gebied overspoelt, staat er achteraf niet alleen geen enkel huis meer, er is daar helemaal niets meer, zelfs geen bunkers, heb ik van mijn kennissen in het oorlogsgebied gehoord.

De verwoestingen aan het front overtreffen alles wat we kennen van beelden uit de Tweede Wereldoorlog.

De verdere ontwikkeling

De drones worden steeds verder ontwikkeld, waarbij er vaak maandelijks nieuwe technische doorbraken zijn. Tegen elektronische storingsmiddelen zijn er nu drones die kilometerslange glasvezelkabels achter zich aan slepen, zodat ze niet via radio maar via draad worden bestuurd. Er zijn “draag-drones” die kleine FPV-drones ver in het achterland van de vijand brengen, daar loslaten en op “jacht” sturen naar soldaten en voertuigen. De draag-drones fungeren daarbij ook als signaalversterkers, zodat de kleine drones ook op afstanden kunnen worden bestuurd die buiten het bereik van hun eigen radiosignaal liggen.

Er worden inmiddels onderscheppingsdrones ingezet, die tot taak hebben vijandelijke drones te bestrijden. Alleen zo kunnen drones worden bestreden die vanwege de glasvezelkabel niet met elektronische oorlogsvoering kunnen worden bestreden.

Net zoals de vliegtuigen, die aan het begin van de Eerste Wereldoorlog nog gammele houten kisten waren en zich binnen enkele jaren ontwikkelden tot echte jachtvliegtuigen en bommenwerpers, worden drones vandaag de dag in een onvoorstelbaar tempo verder ontwikkeld. De ene keer heeft de ene partij een technologisch voordeel, dan weer de andere. Dat wisselt vaak binnen enkele weken, zo snel gaan de technische ontwikkelingen.

Ook AI wordt ingezet. Drones hebben geleerd om eigen soldaten te onderscheiden van vijandelijke soldaten en deze zelfstandig aan te vallen. Dit staat nog in de kinderschoenen, maar ontwikkelt zich eveneens razendsnel.

Een technische doorbraak zoals die in de Eerste Wereldoorlog door de tanks werd bewerkstelligd, is momenteel niet te verwachten. Daarom zullen in de moderne oorlogvoering van de nabije toekomst geen snelle gebiedswinst meer mogelijk zijn.

Daarom lijkt de oorlog in Oekraïne nu weer op de Eerste Wereldoorlog, waarin beide partijen zich zo goed mogelijk hebben ingegraven omdat het te gevaarlijk was om zich in open terrein te vertonen.

Het is te verwachten dat de dodelijke stroken achter de frontlinies, die momenteel 20 tot 30 kilometer breed zijn en waar elke auto en elke soldaat op elk moment het doelwit van drones kan worden, nog breder zullen worden. Beide partijen proberen het actieradius van de drones te vergroten en de dodelijke strook uit te breiden om de tegenstander te dwingen zijn bevoorradingsposities en rustzones voor gedemobiliseerde soldaten steeds verder van het front te plaatsen en zo de bevoorrading van het front te bemoeilijken.

Wat drones betreft, heeft Oekraïne in ieder geval kwantitatief een voorsprong, omdat het de steun van de westerse landen aan zijn kant heeft. Het beschikt over meer drones dan het Russische leger. Dat is weliswaar niet doorslaggevend voor de oorlog, maar het is ook een reden waarom de Russische opmars zo traag verloopt, hoewel Oekraïne inferieur is aan Rusland wat betreft artillerie en personeelssterkte.

Aangezien Oekraïne bijna al zijn drones zelf produceert, maar daarvoor de onderdelen uit het Westen krijgt geleverd, zijn de Oekraïense dronefabrieken een van de belangrijkste doelen voor het Russische leger. Zodra de Russische verkenningsdienst de locatie van zo’n fabriek ontdekt, wordt deze gebombardeerd, maar dat heeft geen onmiddellijk effect, omdat de opslagplaatsen van Oekraïne vol staan met drones en productieverliezen tot nu toe kunnen worden gecompenseerd.

Materiaalstrijd

Net als in de Eerste Wereldoorlog woedt er dus in feite een materiaalstrijd, waarin Rusland tot nu toe echter de overhand heeft, want hoewel het Westen economisch sterker wordt geacht dan Rusland, lijdt het meer onder de materiaalstrijd dan Rusland. De EU en haar lidstaten lenen momenteel bijna een biljoen euro per jaar om de oorlog te financieren. Alleen al Frankrijk en Duitsland zijn momenteel van plan om jaarlijks ongeveer 300 miljard euro aan nieuwe schulden aan te gaan.

Rusland daarentegen heeft tot nu toe geen nieuwe schulden nodig, omdat het nog steeds over staatsfondsen beschikt die de begrotingstekorten kunnen compenseren.

Terwijl de EU-landen schulden maken en bezuinigen op de sociale zekerheid, worden de sociale programma’s in Rusland zonder bezuinigingen voortgezet. De enige maatregel die Rusland nu moet nemen om de kosten van de oorlog te blijven dekken, is een verhoging van de btw.

Rusland heeft het voordeel dat het rijk is aan grondstoffen, terwijl de EU nog geen antwoord heeft gevonden op de vraag waar ze alle grondstoffen vandaan wil halen die ze nodig heeft voor haar geplande bewapening. En hoe lang de EU nog grondstoffen op de wereldmarkten kan kopen als de euro door de schuldencrisis in Frankrijk en binnenkort ook in andere EU-lidstaten aan vertrouwen (en daarmee aan waarde) verliest, weet niemand echt te zeggen. De door de EU gefocuste roof van de in Europa geblokkeerde Russische activa zou dit proces nog kunnen versnellen.

Welke rol speelt China?

Dat China de export van zeldzame aardmetalen nu praktisch heeft stopgezet, is ook een zware klap voor het Westen, want zonder deze grondstoffen is de productie van moderne wapens onmogelijk, wat overigens ook geldt voor drones en hun elektromotoren. Of de beslissing van China echt alleen een reactie is op de handelsoorlog van Trump tegen China, of dat er meer achter zit, is speculatie.

Maar gezien het oorlogsgevaar in Azië als gevolg van het conflict rond Taiwan, zou de Chinese stap ook een poging kunnen zijn om het door de VS geleide Westen militair te verzwakken door de wapenindustrie te laten stagneren als gevolg van het tekort aan zeldzame aardmetalen. Ook voor computerchips en vooral voor de ontwikkeling van AI, die militair steeds belangrijker wordt, vormt China’s feitelijke exportstop van zeldzame aardmetalen een echt probleem.

En wie weet? Misschien is de Chinese maatregel ook een poging om Rusland te steunen door de westerse wapenproductie te verzwakken?

Er zijn veel vragen en op veel daarvan zullen we misschien pas over een paar jaar antwoord krijgen.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Systeemmedia viert ‘killer badge’ voor ‘moedige’ neerhaling van piepschuimdrone boven Polen

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: