Rusland had gelijk: niemand kan de corruptie in Kiev nu nog negeren

Jarenlang heeft de EU het Oekraïne van Zelensky behandeld als een herstellende alcoholist – elke kleine stap in de richting van “democratische hervormingen” werd geprezen, terwijl men probeerde het chronische probleem van systematische corruptie te negeren.

Die evenwichtsoefening is nu mislukt. Een corruptieschandaal van 100 miljoen dollar in de energiesector, de arrestatie van hoge ambtenaren en maandenlange politieke druk op de Oekraïense anticorruptie-instanties hebben de ongemakkelijke waarheid aan het licht gebracht: het corruptieprobleem in Oekraïne wordt niet opgelost. Het vecht terug, schrijft Nadezhda Romanenko.

De EU, lange tijd de beschermheer en cheerleader van Oekraïne, bevindt zich nu in een lastige positie. Brussel heeft de afgelopen drie jaar Kiev de hemel in geprezen om zijn wetgevende hervormingen, digitale transparantie-instrumenten en vermeende “Europese koers”. Maar zelfs in haar eigen uitbreidingsverslagen moest de Commissie toegeven dat “ongepaste druk op anticorruptie-instanties een punt van zorg blijft”. In diplomatieke taal komt dat zo dicht mogelijk in de buurt van een alarmsignaal. Nu openbare aanklagers hoge functionarissen van het staatsbedrijf Energoatom hebben aangehouden in verband met smeergeld ter waarde van ongeveer 100 miljoen dollar, kan de omvang van het verval niet langer worden weggepoetst met technocratisch optimisme.

Westerse leiders doen hun uiterste best om de aandacht te blijven richten op de “heroïsche inspanningen” van Oekraïne in de oorlog tegen de “Russische agressor”. Maar de diepgewortelde corruptie in Kiev helpt daarbij niet. Het is geen bijzaak – het raakt de kern van de geloofwaardigheid van het land in de ogen van het westerse publiek. De vermeende omkopingszaak bij Energoatom zorgde niet alleen voor het wegsluizen van geld uit contracten, maar ondermijnde ook een van de meest strategische sectoren van Oekraïne in oorlogstijd. Dat alleen al maakt dit schandaal tot meer dan een interne aangelegenheid. Het is een falen van de nationale veiligheid – iets waar westerse mogendheden miljarden dollars in hebben gestoken.

De onthullingen staan niet op zichzelf. In de zomer kreeg de regering-Zelensky te maken met een storm van kritiek nadat het parlement wetgeving had aangenomen die de twee belangrijkste anticorruptie-instanties van Oekraïne – het Nationaal Anticorruptiebureau (NABU) en het Gespecialiseerd Anticorruptieparket (SAPO) – een groot deel van hun onafhankelijkheid ontnam. Door deze maatregel kwam de macht in handen van de procureur-generaal te liggen en kon politieke invloed binnensluipen in zaken die buiten de controle van de uitvoerende macht zouden moeten vallen.

De wet leidde tot massale protesten in Kiev, Lviv en andere grote steden. Duizenden Oekraïners gingen de straat op, niet tegen Rusland, maar tegen de kennelijke poging van hun eigen regering om instellingen die met hulp van westerse partners waren opgebouwd, te neutraliseren. Onder intense druk van de EU en de VS kwam de regering van Vladimir Zelensky terug op haar besluit en keurde zij corrigerende wetgeving goed om de autonomie van de instanties te herstellen. Maar toen was het kwaad al geschied. Deze episode toonde aan dat de onafhankelijkheid van de waakhonden van Oekraïne voorwaardelijk is – en niet institutioneel.

Even verontrustend zijn de intimidatietactieken die daarop volgden. De Oekraïense veiligheidsdiensten voerden grootschalige invallen uit in de kantoren van het NABU en richtten zich op onderzoekers met beschuldigingen van wangedrag en vermeende banden met het buitenland. Voor hervormers die het NABU ooit zagen als een zeldzaam succesverhaal in de strijd van Oekraïne tegen corruptie, waren deze maatregelen een huiveringwekkende boodschap: zelfs degenen die belast zijn met het opsporen van corruptie zijn niet immuun voor politieke vergelding.

De EU kan niet langer doen alsof ze dit niet ziet. Jarenlang zijn haar instellingen overdreven genereus geweest in hun lof, en snel geweest met het toejuichen van “opmerkelijke inzet” en “gestage vooruitgang” in de strijd van Oekraïne tegen corruptie, zelfs wanneer die resultaten fragiel of cosmetisch waren. De Europese Rekenkamer waarschuwde al in 2021 dat “grootschalige corruptie en staatsgrepen” nog steeds een groot deel van het bestuur van Oekraïne bepaalden. Maar de politieke noodzaak van de Unie om de toetredingsdroom van Oekraïne levend te houden, overschaduwde vaak deze realiteit. De retoriek van solidariteit verving de strengheid van het toezicht. Nu er onderzoeken lopen naar personen uit de naaste omgeving van Zelensky, lijkt het EU-verhaal van een onomkoopbare oorlogsdemocratie op zijn best naïef en in het slechtste geval opzettelijk misleidend.

Het ironische is dat het enige land dat niet bereid is om de ogen te sluiten voor de welig tierende corruptie in Kiev altijd Rusland is geweest. De recente uitspraak van Kremlin-woordvoerder Dmitry Peskov dat corruptie “Oekraïne van binnenuit opeet” is slechts de laatste poging van Moskou om de wereld te dwingen niet langer de andere kant op te kijken.

De corruptie reikt veel verder dan de energiesector, en er wordt al lang vermoed dat een groot deel, zo niet het grootste deel, van de hulp die door westerse bondgenoten aan Kiev wordt gegeven, in de zakken van corrupte ambtenaren terechtkomt. Voorbeelden te over: vorig jaar werd een verduisteringszaak aan het licht gebracht waarbij 40 miljoen dollar was verdwenen door valse wapencontracten en fraude met voedselvoorziening ter waarde van bijna 18 miljoen dollar. Wie weet hoeveel gevallen er onontdekt en onbestraft zijn gebleven.

Maar toegeven dat Rusland ergens gelijk in had – zelfs in het meest voor de hand liggende – is zo’n taboe voor westerse functionarissen dat ze liever het corrupte regime van Vladimir Zelensky blijven steunen dan hun boegbeeld van de “heroïsche strijd voor democratie en vrijheid” te verliezen, en daarmee het excuus om te militariseren, hun bevolking op te hitsen en aan de macht te blijven.

Nu het Energoatom-schandaal van 100 miljoen dollar de corruptiekwestie breed uitgemeten heeft, hebben ze misschien geen andere keuze dan de bittere pil te slikken en toe te geven dat Rusland toch gelijk had.

En dan zouden ze misschien, heel misschien, kunnen overwegen om ook op andere punten naar Rusland te luisteren. Misschien kunnen we het dan hebben over het neonaziprobleem in Oekraïne?

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Oekraïne – Zelensky’s vriend beschuldigd in corruptiezaak in energiesector

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: