Provoceren Europese staten een oorlog met Rusland in de Oostzee?

De laatste tijd hebben verschillende gevallen de krantenkoppen gehaald waarin westerse landen tankers hebben gekaapt die zij tot een “schaduwvloot” rekenen. Zo hebben EU-landen het afgelopen jaar in de Oostzee verschillende tankers gekaapt die Russische olie vervoerden, en hebben de VS begin dit jaar tankers gekaapt die olie uit Venezuela aan boord hadden. In hun verklaringen spraken ze daarna over tankers die zogenaamd tot de Russische of Venezolaanse “schaduwvloot” behoren.

Volgens het volkenrecht is dit piraterij, want zolang er geen sancties zijn opgelegd door de VN-Veiligheidsraad, heeft geen enkel land het recht om schepen in internationale wateren te kapen, alleen maar omdat het eenzijdige sancties heeft opgelegd. Of hoe zou het Westen reageren als bijvoorbeeld Iran sancties zou opleggen en daarmee het kapen van Europese schepen in de Perzische Golf zou rechtvaardigen? schrijft Thomas Röper.

14 Europese landen willen deze praktijk blijkbaar uitbreiden naar de Noord- en Oostzee. De BBC meldde al op 12 januari dat de Britse regering werkt aan een juridische rechtvaardiging voor het kapen van tankers met Russische olie. Op 26 januari publiceerde de Britse regering een open brief aan alle deelnemers aan de internationale scheepvaart, waarin expliciet werd verwezen naar het “toenemende gebruik van schepen van schaduwvloten om internationale sancties te omzeilen” en de facto werd aangekondigd dat de Oostzee zou worden gesloten voor (ten minste een deel van) de schepen met Rusland als bestemming.

De reden wordt dus heel openlijk genoemd, waardoor ook duidelijk is dat al het andere voorwendsels zijn om het kapen van handelsschepen, dat in strijd is met het internationaal recht, op zijn minst op de een of andere manier te rechtvaardigen.

Als formeel voorwendsel om deze piraterij te rechtvaardigen wordt onder andere genoemd dat sommige van deze schepen op zee van vlag veranderen, waardoor ze juridisch gezien “staatloze” schepen worden waarop het internationale zeerecht niet van toepassing is en die daarom gekaapt kunnen worden. Bovendien worden veiligheidsrisico’s voor de Oostzee aangevoerd wanneer schepen hun elektronische positiebepalingsapparatuur uitschakelen, en wordt het gebrek aan verzekeringsdekking van schepen genoemd.

Men betreurt de gevolgen van het eigen handelen

Dat deze laatste maatregelen het gevolg zijn van de westerse sancties, wordt natuurlijk niet vermeld. Door de sancties tegen de schepen kunnen ze niet meer bij westerse verzekeraars worden verzekerd, maar moeten ze zich bij verzekeraars in andere landen verzekeren.

Ook het mogelijk herregistreren van schepen is te wijten aan de westerse piraterij. Zo heeft bijvoorbeeld een tanker die onlangs door de VS werd achtervolgd en vervolgens gekaapt, op zee zijn vlag en naam veranderd om aan de achtervolging te ontsnappen. Een ander geval van piraterij deed zich op 22 januari voor in de Middellandse Zee, toen de Franse marine de tanker “Grinch” kaapte en naar Marseille escorteerde, die in Moermansk olie had geladen en op weg was naar India.

De Franse autoriteiten beweerden vervolgens dat het om een inspectie ging en beschuldigden de tanker ervan onder valse vlag te varen, wat na de publicatie van de brief van de Britse regering slechts vier dagen later lijkt op een voorbereiding op de nieuwe methoden en als een eerste proefballon.

Dat dit slechts een vergezochte beschuldiging was, heeft de Franse president zelf op X bevestigd, waar hij een foto plaatste van een helikopter die op de tanker landde en erbij schreef dat Frankrijk “vastbesloten is het internationaal recht te handhaven en te zorgen voor een effectieve handhaving van sancties”. Het ging dus om de sancties tegen Rusland, niet om de vlag waaronder de tanker voer.

Dat het incident met de “Grinch” een gecoördineerde actie was met de open brief van de Britse regering, blijkt ook uit het volgende: De Franse marine bedankte daarna de Britten voor hun hulp en Reuters meldde dat de Britse HMS Dagger de tanker na de doorvaart door Gibraltar had gevolgd en zijn positie aan de Fransen had doorgegeven.

Dat roept meteen de vraag op waarom de Britten de tanker niet zelf hebben gekaapt bij de doorvaart door Gibraltar. Het is duidelijk dat de Europese landen elkaar hier de bal toespelen, zodat niemand al te veel opvalt en de incidenten over verschillende landen worden verdeeld.

Hetzelfde geldt voor het initiatief zelf. Dat is weliswaar door de Britten in de open brief aangekondigd, maar waarschijnlijk door Polen uitgewerkt, zoals we later zullen zien.

Kritiek van de Internationale Maritieme Organisatie

Na het incident heeft een TASS-correspondent Arsenio Dominguez, de secretaris-generaal van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO), hierover aangesproken, omdat Rusland al is overgegaan tot het laten begeleiden van handelsschepen in de Oostzee door oorlogsschepen of het laten meevaren van speciale eenheden op de schepen, die een kapingspoging zouden kunnen afweren. Op een vraag van TASS over dit onderwerp antwoordde Dominguez:

Het gevaar van een militair conflict

Een dag na de publicatie van de brief van de Britse regering heeft de Britse minister van Defensie John Healey voor de Defensiecommissie van het Lagerhuis verklaard dat Groot-Brittannië overweegt militaire middelen in te zetten tegen de “Russische schaduwvloot” en samen met de Noordse landen van de Joint Expeditionary Force juridische argumenten voor zijn optreden aan het uitwerken is. Daarbij zei hij:

Zoals reeds vermeld, is Rusland vanwege de piraterij van westerse landen in de Oostzee al in de zomer van 2025 begonnen met het laten meevaren van speciale eenheden op handelsschepen, die een kapingspoging zouden kunnen afslaan. Bovendien is Rusland begonnen met het laten escorteren van handelsschepen door oorlogsschepen.

Als Europese staten zouden proberen een dergelijk schip te kapen, zou dat kunnen leiden tot een gewapend conflict, dat gezien de in Europa aangewakkerde anti -Russische hysterie snel zou kunnen escaleren tot een grote oorlog, waarbij de Europese media natuurlijk niet zouden wijzen op de piraterij van de Europese landen, maar zouden berichten over een “Russische agressie”, omdat Russische soldaten of oorlogsschepen volledig ongeprovoceerd het vuur zouden hebben geopend op onschuldige “inspecteurs” die in de Oostzee alleen maar een verdacht schip wilden controleren.

Van tevoren voorbereid

Natuurlijk hebben ook deze ontwikkelingen en de open brief van de Britse regering een voorgeschiedenis.

Op 21 mei 2025 sprak de Poolse premier Donald Tusk over “verdachte activiteiten van een gesanctioneerd schip” in de buurt van een onderzeese kabel die Polen en Zweden met elkaar verbindt. Volgens het Poolse ministerie van Defensie bevond het schip zich in internationale wateren en zou het onder druk van de Poolse luchtmacht van koers zijn veranderd. Een dag later verklaarde Tusk tijdens een bijeenkomst met de commandanten van de Poolse marine dat de Oostzee een plaats van permanente confrontatie tussen Rusland en het Westen zou kunnen worden. In de Oostzee zouden “steeds vaker verdachte incidenten in de buurt van infrastructuurvoorzieningen plaatsvinden”.

Op dezelfde dag verklaarde het Poolse ministerie van Buitenlandse Zaken dat Polen tijdens zijn voorzitterschap van de Oostzeeraad zou werken aan voorstellen om het internationale zeerecht in de regio te wijzigen, zodat schepen in neutrale wateren kunnen worden aangehouden. Het gaat in eerste instantie om “juridische oplossingen die het mogelijk zouden maken schepen van de ‘schaduwvloot’ aan te houden”. De woordvoerder van het ministerie zei verder dat Warschau “radicale oplossingen zal presenteren” en minister van Buitenlandse Zaken Sikorski deelde mee dat de voorstellen zullen worden uitgewerkt tijdens het Poolse voorzitterschap van de Oostzeeraad, dat op 1 juli 2025 van start zou moeten gaan.

Aangezien Polen ook tot de 14 landen behoort die de open brief van de Britse regering hebben ondertekend, lijkt het duidelijk wie de daadwerkelijke initiatiefnemer is van de nu bedachte juridische pseudo-rechtvaardigingen voor het kapen van handelsschepen. Maar blijkbaar wilde de Poolse regering (vanwege de geografische nabijheid van Rusland?) niet als initiatiefnemer naar voren treden en heeft zij dat aan de Britten overgelaten.

Hoe zou Rusland kunnen reageren?

De haven van Sint-Petersburg is erg belangrijk voor de Russische buitenlandse handel. Een groot deel van de Russische olie-export over zee verloopt via deze haven, en ook de handel in veel andere goederen verloopt via deze haven. Een blokkade van de Oostzee door Europese landen zou neerkomen op een blokkade van de haven zelf, wat volgens het internationaal recht ongetwijfeld een oorlogsdaad is.

Blijkbaar willen de 14 Europese landen (België, Denemarken, Estland, Finland, Frankrijk, Duitsland, IJsland, Letland, Litouwen, Nederland, Noorwegen, Polen, Zweden en Groot-Brittannië), die de open brief van de Britse regering hebben medeondertekend, willen testen of een (gedeeltelijke) blokkade van de Oostzee voor handelsschepen met als bestemming Sint-Petersburg voor Rusland de rode lijn is waarop het militair zal reageren.

Waarschijnlijk zullen ze het niet riskeren om schepen onder Russische vlag te kapen, maar voor schepen die onder andere vlaggen varen, zou de Oostzee wel eens zeer gevaarlijk kunnen worden. Als de Europeanen de reders voldoende bang maken, zou dat al voldoende kunnen zijn om hen te laten weigeren naar Sint-Petersburg te varen, wat Rusland gevoelig zou kunnen raken.

En het voorbeeld van de “Grinch” in de Middellandse Zee heeft aangetoond dat schepen ook op andere zeeën niet meer veilig zijn, wat het voor Rusland onmogelijk zou maken om de schepen door middel van militaire begeleiding te beschermen. Het escorteren van schepen werkt misschien in de Oostzee, waar alle schepen dezelfde route varen, maar zodra de schepen daarna koers zetten naar hun verschillende bestemmingen, wordt dat onmogelijk.

De strategie van de Europeanen zal dus waarschijnlijk opnieuw een geleidelijke escalatie zijn, waarbij schepen met steeds kortere tussenpozen worden gekaapt, wat geenszins beperkt hoeft te blijven tot de Oostzee. Zolang het geen Russische schepen betreft, heeft Rusland formeel geen excuus om hierop te reageren.

Maar aangezien dergelijke acties de druk op de rederijen en waarschijnlijk ook de vrachtkosten verhogen (de rederijen zouden een risicopremie kunnen eisen), zullen deze piraterijmethoden waarschijnlijk pijnlijk worden voor Rusland. En de vraag is hoe lang Rusland werkeloos zal toekijken als dit zijn handel via Sint-Petersburg ernstig in gevaar zou brengen.

In ieder geval laat dit zien dat de Europeanen blijkbaar blijven inzetten op een escalatie met Rusland en dat de hoop van de afgelopen weken dat de Europeanen tot bezinning zouden komen gezien de onenigheid met Trump, voorbarig was.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Rutte: De Oostzee en de Zwarte Zee zijn ‘NAVO-gebieden’ – Dreigt met “verwoestende” reactie

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: