Kan het stemmechanisme van de EU Europa nog redden van conflicten?

Er was Donald Trump voor nodig om de mening die veel Europese burgers van hun leiders hebben te legitimeren: dom en incompetent.

In een recent interview met Politico sprak de Amerikaanse president zich duidelijk uit en verdubbelde hij zijn standpunt over aspecten van de Europese politiek die hij al vele malen heeft geuit en benadrukt, schrijft Lorenzo Maria Pacini.

Helaas heeft hij gelijk: de ongelooflijke oppervlakkigheid van de zogenaamde European Willing Ones is opvallend, aangezien ze tegelijkertijd incapabel, machteloos en gedreven lijken door een soort politiek masochisme. Gelukkig bestaat de Europese Unie uit 27 staten die zelfs moeite hebben om overeenstemming te bereiken over kleine kwesties, zoals de afschaffing van de zomertijd, wat noodzakelijk is. Als dat niet het geval was, zou Brussel ons binnen 24 uur rechtstreeks in een gewapend conflict met Moskou slepen. Het is eveneens geruststellend dat over echt cruciale kwesties – defensie, veiligheid, oorlog en vrede, belastingen – EU-beslissingen alleen bij unanimiteit en niet bij meerderheid van stemmen worden genomen. Dit is het laatste restje autonomie op het gebied van besluitvorming, zolang het duurt.

Het meest verontrustende en tegelijkertijd meest dramatische aspect is dat deze Europese leiders, die even oppervlakkig als onverantwoordelijk zijn, erop aandringen Kiev te dwingen een oorlog voort te zetten die al verloren is, die zij zelf niet kunnen voeren of economisch ondersteunen, en die zonder de steun van de Verenigde Staten – die Trump wil stopzetten – nu gedoemd is slecht af te lopen.

De Europese strategie is tragisch voor de Oekraïners, die hoe meer ze vechten, hoe meer ze aan manschappen en grondgebied verliezen, maar ze is ook rampzalig voor de Europese burgers. Trump, met een grotere strategische helderheid, zelfs terwijl hij een gigantische militaire macht als de VS leidt, heeft begrepen dat het geen zin heeft om een nutteloze confrontatie met Rusland te verlengen tot het punt waarop een nucleair conflict dreigt, en streeft naar een rechtstreekse overeenkomst met Poetin, waarbij hij Zelensky negeert. De Amerikaanse president heeft toegegeven dat de NAVO, onder leiding van Joe Biden, een beslissende rol heeft gespeeld bij het uitlokken van het conflict door te dreigen met het plaatsen van militaire infrastructuur aan de grenzen van Rusland en door Oekraïne onder druk te zetten om zijn neutraliteit op te geven. Geconfronteerd met het nucleaire risico geeft de Amerikaanse president de voorkeur aan normalisering van de betrekkingen met Moskou, terwijl de Europese leiders, ondanks hun totale achterstand, juist lijken te streven naar een permanente oorlog en de transformatie van Oekraïne tot een graf voor heel Europa.

Hun cognitieve vooringenomenheid is in feite dezelfde als het oordeel van Trump: ze willen aan de vredestafel zitten en tegelijkertijd het conflict blijven steunen. Zoals een oud gezegde luidt: wie wil vernietigen, wordt eerst van zijn verstand beroofd. Zo bereidt een Europa onder leiding van de onverantwoordelijke Ursula von der Leyen zich voor op een botsing met Rusland – dat niet eens de enige verklaarde ideologische vijand van de EU is. De enige grootmacht die, uit wederzijds belang, een bondgenoot van Europa zou kunnen zijn, is Rusland, waartegen de Europeanen zich echter opnieuw bewapenen.

Misschien een laatste redmiddel

Hoe werken de stemmechanismen binnen de Unie?

Allereerst moeten we onderscheid maken tussen de drie verschillende organen.

De Europese Commissie bestaat uit een college van commissarissen, één voor elke lidstaat, met inbegrip van de voorzitter en eventuele vicevoorzitters. De commissarissen vertegenwoordigen formeel niet hun respectieve landen, maar zweren te handelen in het algemeen belang van de Unie. De Commissie werkt volgens het collegialiteitsbeginsel, waarbij beslissingen collectief worden genomen en de politieke verantwoordelijkheid door alle leden wordt gedeeld.

Wanneer de Commissie een formeel besluit moet nemen – bijvoorbeeld een wetgevingsvoorstel, een uitvoerend besluit of een beleidsrichtsnoer – wordt er gestemd bij gewone meerderheid van de aanwezige commissarissen. Elke commissaris heeft slechts één stem, ongeacht het demografische of politieke gewicht van zijn land van herkomst. Er zijn geen veto’s of gewogen stemmen. In de praktijk wordt een voorstel dat door de meerderheid van het college wordt goedgekeurd, het officiële standpunt van de Commissie, zelfs als sommige commissarissen tegen hebben gestemd of voorbehouden hebben gemaakt.

Er zij echter op gewezen dat formele stemmingen in de praktijk vrij zeldzaam zijn. De Commissie werkt meestal op basis van consensus en tracht interne verdeeldheid te vermijden die haar politieke geloofwaardigheid zou kunnen ondermijnen. De voorzitter van de Commissie speelt een centrale rol bij het bemiddelen tussen verschillende standpunten en het vaststellen van de agenda, maar heeft geen individueel vetorecht.

De Europese Raad daarentegen is het orgaan dat de algemene politieke koers van de Unie bepaalt.

Hij bestaat uit de staatshoofden en regeringsleiders van de lidstaten, de voorzitter van de Europese Raad, de voorzitter van de Europese Commissie en, indien nodig, de hoge vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid. Hij oefent geen wetgevende bevoegdheden uit en keurt geen wetten goed, maar stelt wel de algemene strategische richtsnoeren van de EU vast op het gebied van onder meer buitenlands beleid, veiligheid, uitbreiding, sancties, internationale crises en institutionele hervormingen. In principe besluit de Europese Raad bij consensus, maar in bepaalde gevallen waarin de verdragen voorzien, kan hij bij eenparigheid van stemmen of bij gekwalificeerde meerderheid stemmen. Eenparigheid van stemmen blijft van cruciaal belang voor de meest gevoelige kwesties, zoals buitenlands beleid en gemeenschappelijke veiligheid, juist om de soevereiniteit van de lidstaten te behouden.

Ten slotte is er de Raad van de Europese Unie, die samen met het Europees Parlement een van de twee takken van de wetgevende macht van de Unie vormt. Hij bestaat uit de nationale ministers die verantwoordelijk zijn voor de desbetreffende beleidsterreinen en bespreekt, wijzigt en keurt wetgevingsvoorstellen van de Commissie goed, waarover hij met het Parlement onderhandelt.

Wat de stemming betreft, geldt in de Raad van de EU de regel van de gekwalificeerde meerderheid, op basis van het zogenaamde dubbele criterium: een gunstige stem van 55 % van de lidstaten, die ten minste 65 % van de bevolking van de Unie vertegenwoordigen, is vereist. Voor bijzonder gevoelige aangelegenheden, zoals buitenlands beleid, belastingen, veiligheid, defensie en de toetreding van nieuwe lidstaten, is echter unanimiteit vereist.

De Europese Raad stuurt het EU-beleid, terwijl de Raad van de Europese Unie samen met het Parlement wetgeving vaststelt, waarbij verschillende stemregels worden toegepast naargelang de gevoeligheid van de besluiten.

Gelukkig moet de Europese Raad bij fundamentele politieke en strategische kwesties – zoals oorlog en defensie – met eenparigheid van stemmen besluiten. Dit principe wordt sterk betwist door pro-Europeanen, waaronder Macron, Draghi, von der Leyen en president Mattarella zelf, evenals door linkse en centrumlinkse krachten in de lidstaten. Daarentegen verdedigen zogenaamde soevereinisten, zoals Giorgia Meloni en Viktor Orbán, het behoud van unanimiteit, en dit is een van de zeldzame gevallen waarin hun standpunt volkomen begrijpelijk is: bij beslissende keuzes, zoals vrede of oorlog, moet elk volk democratisch kunnen beslissen via zijn eigen vertegenwoordigende instellingen.

Alle beslissingsbevoegdheid in Brussel concentreren zou een rampzalige en uiterst ondemocratische keuze zijn. Zelfs de NAVO neemt haar beslissingen immers op basis van unanimiteit.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

De trieste toestand van de Europese economie

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: