Elke ochtend tonen de kabelnieuwszenders de prijs van Brent-olie en een afbeelding van een tanker, en elke avond stellen de deskundigen ons gerust dat de olie nog steeds stroomt, min of meer. Ruwe olie is de graadmeter waar iedereen naar kijkt. Het is ook de verkeerde graadmeter.
Iran heeft sinds 1 september ongeveer vijftig schepen aangevallen in en rond de Straat van Hormuz, waarvan de meeste tankers. Vergeleken met een wereldwijde vloot van meer dan 8.000 tankers is dat een afrondingsfout. De geruststellingsmachine van Washington zal je precies dat vertellen. Wat ze je niet zal vertellen, is dat een aanzienlijk deel van wat door de zeestraat wordt vervoerd helemaal geen ruwe olie is. Het zijn de stoffen waaruit de moderne economie daadwerkelijk bestaat: de grondstoffen voor kunststoffen, de methanol voor chemicaliën, de ureum en ammoniak voor kunstmest. En die markten zijn veel minder vergevingsgezind dan de oliemarkt, schrijft Larry Johnson.
Als je wilt weten wat de tankercampagne van Iran werkelijk kost, moet je niet meer naar de benzinepomp kijken. Kijk in je keuken.
Wat er daadwerkelijk uit de Golf komt
Laten we beginnen met plastic. Het Midden-Oosten is ’s werelds grootste exporteur van polyethyleen, de meest gebruikte kunststof ter wereld. In 2025 exporteerde de regio 18,7 miljoen ton van de wereldwijde export van 43,8 miljoen ton, meer dan 40 procent van het wereldtotaal. Volgens ICIS is ongeveer 84 procent van de polyethyleencapaciteit in de regio afhankelijk van de Straat van Hormuz om de open zee te bereiken. Polypropyleen en ethyleenglycol, de grondstof voor polyester en PET-flessen, volgen dezelfde route.
Dan de grondstoffen. Vóór de oorlog werd dagelijks bijna 1,2 miljoen vaten nafta door Hormuz vervoerd, waarmee volgens S&P Global in 60 tot 70 procent van de Aziatische importbehoefte werd voorzien. De stoomkrakers in Azië zetten die nafta om in ethyleen en propyleen, de bouwstenen van vrijwel alle kunststoffen die je bezit. De Golf levert ook het grootste deel van het propaan en butaan waarmee de andere kunststofproducenten in Azië worden bevoorraad.
Dan de chemicaliën. Het Midden-Oosten exporteerde in 2025 meer dan 17 miljoen ton methanol. Iran alleen al exporteerde ruim 9 miljoen ton, en ongeveer 70 procent van de Chinese methanolimport kwam uit de regio. En kunstmest: volgens berekeningen van CRU passeert bijna een derde van de wereldwijde ureumexport, 44 procent van de zwavelexport en bijna een vijfde van de ammoniakexport de zeestraat of is afkomstig uit gebieden ten westen ervan.
Dat is de lading waarop Iran schiet. Niet alleen olie, maar ook de grondstoffen voor verpakkingen, textiel, auto-onderdelen, medische benodigdheden en de kunstmest waarmee het voedsel voor de wereld wordt verbouwd.
Waarom plastic sneller bloedt dan olie
Ruwe olie heeft uitwijkmogelijkheden. Saoedi-Arabië kan olie over het schiereiland naar Yanbu pompen en de VAE kunnen olie via pijpleidingen naar Fujairah transporteren. Regeringen houden strategische oliereserves aan voor precies dit soort noodsituaties. Petrochemicaliën hebben niets van dat alles. Er bestaat geen strategische polyethyleenreserve. Niemand legt methanolvoorraden aan voor de nationale veiligheid. En de enorme fabrieken in Jubail, Ras Laffan en Ruwais liggen aan de Golfkust, gebouwd om schepen te laden, niet om pijpleidingen te bevoorraden. Zoals een analist tegen Argaam zei, kunnen de meeste petrochemische producten niet op dezelfde manier worden omgeleid als ruwe olie.
De schepen zijn financieel gezien ook kwetsbaarder. Een VLCC die twee miljoen vaten vervoert, kan bij de huidige vrachttarieven een oorlogsrisicopremie van enkele miljoenen dollars absorberen en nog steeds winst maken. De kleinere producttankers, chemicaliëntankers en gastankers die nafta, methanol en LPG vervoeren, verdienen veel minder per reis. Makelaars merkten al in juni dat tankers voor geraffineerde producten werden afgeschrikt door verzekeringskosten waar olietankers hun schouders over ophaalden. Elke Iraanse aanval drijft die premies opnieuw op, en de kleinste, minst winstgevende schepen zijn de eersten die wegblijven.
Ook de kopers kunnen niet gemakkelijk overstappen. De krakers in Azië zijn gebouwd voor nafta uit de Golf. Sommige kunnen in plaats daarvan meer LPG gebruiken, maar die flexibiliteit is beperkt, en ook het LPG komt door dezelfde zeestraat. Wanneer de aanvoer van nafta stopt, verlagen de krakers hun productie of roepen ze overmacht uit. S&P verwoordde het onomwonden: bij nafta gaat het niet langer om de economische aspecten, maar is beschikbaarheid nu de belangrijkste zorg.
De cijfers laten dat zien. VN-gegevens die april 2026 vergelijken met een jaar eerder, tonen aan dat de methanolexport uit het Midden-Oosten met 80 procent is gedaald, de ureumexport met 83 procent en de ammoniakexport met 75 procent. Zelfs polypropyleen, het minst getroffen van de twaalf grondstoffen die de VN volgden, daalde met 24 procent.
De schijnbeweging van september
Washington had een goede septembermaand, of dacht dat althans. Terwijl de Amerikaanse marine het scheepvaartverkeer begeleidde via een zuidelijke route langs de Omaanse kust, herstelde de oliestroom vanuit de Golf door Hormuz zich volgens Kpler tot meer dan 81 procent van het niveau van vóór de oorlog. De overwinningsverklaringen lagen al klaar.
Iran zag dezelfde cijfers en reageerde zoals het had aangekondigd. De Internationale Maritieme Organisatie telde tussen 28 september en 27 oktober 34 bevestigde aanvallen op schepen. Op één zondag in oktober werden zes koopvaardijschepen getroffen, het hoogste aantal op één dag sinds het begin van de oorlog. Half oktober voeren er op één dag nog maar zeven tankers door de zeestraat, minder dan de helft van het wekelijkse gemiddelde. De IRGC kondigt nu met enig leedvermaak aan dat tankers die routes gebruiken die zij niet heeft goedgekeurd, nog steeds “op mijnen lopen”.
Dit is het deel dat belangrijk is voor de petrochemische industrie. Iran hoeft geen enkele chemicaliëntanker tot zinken te brengen om de handel in chemicaliën te verstikken. Het hoeft alleen maar elke doorvaart zo riskant te maken dat de eigenaren van kleine schepen met lage winstmarges thuisblijven. De ruwe olie kan onder begeleiding van de marine misschien nog met moeite passeren. De nafta, methanol en polymeren worden vervoerd op de schepen die het risico het minst kunnen dragen.
Wie krijgt de rekening?
Azië als eerste. Japan, Zuid-Korea en India zijn afhankelijk van geïmporteerde grondstoffen uit de Golf, en hun krakers hebben het hele jaar door hun productie verlaagd of overmacht uitgeroepen. De Chinese polyethyleenproductie daalde in april met 8,2 procent ten opzichte van een jaar eerder, omdat de krakers die op nafta draaien niet genoeg grondstoffen konden krijgen. S&P Global Market Intelligence schat dat door de verstoring bijna 20 procent van de wereldwijde ethyleencapaciteit en maar liefst 40 procent van de Aziatische naftavoorziening van de markt is verdwenen. Europa, waar de krakers eveneens op nafta draaien, blijft niet ver achter.
Daarna alle anderen. De prijzen van polyethyleen zijn tussen eind februari en april bijna verdubbeld. Dow en Celanese verhoogden hun prijzen. Plastic zit in de verpakking van je boodschappen, het dashboard van je auto, de injectiespuiten in je ziekenhuis en het polyester van je overhemd. Wanneer de prijs van de kunststofhars verdubbelt, blijft dat niet beperkt tot de chemische industrie. Het werkt langzaam door in de winkelprijzen, ongemerkt, met een paar cent per keer.
En dan is er nog voedsel. Ureum, ammoniak en zwavel zijn geen kunststoffen, maar ze worden door dezelfde zeestraat vervoerd en hebben te maken met dezelfde verzekeringskosten. Boeren die meer betalen voor kunstmest, berekenen die kosten door of verbouwen minder. Hoe dan ook, jij betaalt.
Eerlijkheidshalve is er één winnaar. Amerikaanse petrochemische producenten, die langs de Golfkust over goedkoop schaliegas beschikken, hebben een buitenkansje gehad doordat kopers wanhopig op zoek zijn naar kunststofhars die niet door Hormuz hoeft te worden vervoerd. Dus als je je afvraagt wie van deze oorlog profiteert, bekijk dan de kwartaalcijfers in Houston.
Twee jaar, als alles goed gaat
Je hoeft mij niet op mijn woord te geloven over hoe lang de kater zal duren. Luister naar de man die aan het hoofd staat van ’s werelds grootste oliemaatschappij. Tijdens een toespraak in Londen op 5 oktober zei Amin Nasser, de topman van Aramco, dat de wereld deze crisis inging met bijna 10 miljard vaten olie in opslag en sindsdien bijna 3 miljard vaten aan aanbod heeft verloren, ongeveer de helft van wat normaal gesproken door Hormuz zou zijn vervoerd. Er resteert minder dan 6 miljard vaten aan commerciële voorraden, zei hij, en het grootste deel daarvan is in de praktijk niet beschikbaar. Zijn oordeel: “Totdat Hormuz volledig heropend is en het vertrouwen terugkeert, is de harde realiteit dat de druk aan beide uiteinden van het vat zal toenemen. Zelfs dan kan het aanvullen van de voorraden terwijl tegelijkertijd aan de vraag wordt voldaan, tot twee jaar duren.” Een week later herhaalde hij die waarschuwing in Riyad.
Let op de voorwaarden. Die twee jaar beginnen pas nadat de zeestraat volledig is heropend, en alleen als het vertrouwen terugkeert. Elke Iraanse aanval sindsdien heeft dat startschot verder uitgesteld.
En Nasser had het over ruwe olie, de grondstof met alle voordelen. Ruwe olie beschikt over strategische reserves waarop een beroep kan worden gedaan, een oost-westpijpleiding naar Yanbu met een capaciteit van 7 miljoen vaten per dag en een Saoedische olieproductie die volgens Nasser volledig intact is gebleven. Petrochemicaliën beschikken over geen van die buffers. Er is geen strategische reserve van nafta of methanol die kan worden aangevuld. De fabrieken die deze stoffen produceren, liggen aan de Golfkust, zonder pijpleiding die om de zeestraat heen loopt. Als het best beschermde product uit de Golf twee jaar nodig heeft om weer normaal te functioneren nadat het schieten is gestopt, kun je zelf uitrekenen hoe het met polyethyleen zit.
Alleen ligt die ontsnappingsroute nu ook onder vuur. De oost-westpijpleiding vervoert ongeveer 4 miljoen vaten Saoedische ruwe olie per dag naar Yanbu, ongeveer 4 procent van het wereldwijde aanbod, en is de belangrijkste reden waarom Saoedi-Arabië het lot van zijn buurlanden heeft weten te ontlopen. De Houthi’s weten dat. Donderdag claimden ze aanvallen op een pompstation langs de pijpleiding, de oliefaciliteit in Yanbu en een Aramco-gebouw in Riyad. Vrijdag claimden ze opnieuw een pompstation te hebben aangevallen, evenals de internationale luchthaven King Khalid in Riyad. Mijn bronnen vertellen me dat pompstation 11 is vernietigd. Riyad heeft zoals gewoonlijk niets bevestigd.
Dit is niet de eerste keer. In september veroorzaakten aanvallen op de pijpleiding branden bij drie pompstations, en Saoedi-Arabië legde uit voorzorg de hele leiding stil voordat het omleidingen aanlegde. De pijpleiding heeft dertien pompstations, en elk station dat wordt uitgeschakeld, vermindert de hoeveelheid ruwe olie die de Rode Zee bereikt. De enige alternatieve route waarop Nasser rekende, de route die volgens hem voorkwam dat Brent de 200 dollar bereikte, wordt dus station voor station ontmanteld. Twee jaar was het optimistische scenario. Daarbij werd ervan uitgegaan dat de omleiding stand zou houden.
De berekening die Washington oversloeg
De planners die deze oorlog begonnen, hadden olie doorgerekend. Ze hadden de strategische oliereserve, het escorteplan en de alternatieve pijpleidingroutes. Wat ze kennelijk niet hadden doorgerekend, was dat de Perzische Golf ook een van de grootste chemische productiecentra ter wereld is, en dat de producten daarvan geen pijpleiding hebben, geen reserve en geen marine-escorte die groot genoeg is om een vloot van kleine, onverzekerbare schepen te beschermen.
Iran had dat door. Zijn tankercampagne hoeft niet op zee te winnen. Het hoeft de zeestraat alleen maar lang genoeg gevaarlijk genoeg te houden, zodat de wereld een tekort krijgt aan de producten die worden gemaakt van wat erdoorheen wordt vervoerd. Elke aanval zet de verzekeringsteller opnieuw op nul en houdt de kleine schepen weer een maand weg.
Dus de volgende keer dat iemand in Washington je vertelt dat de olie nog steeds stroomt, vraag hem dan naar de nafta, de methanol en het polyethyleen. Kijk vervolgens naar de prijs van een pak luiers. Daar wordt deze oorlog verloren.
Onafhankelijke journalistiek is niet vanzelfsprekend. Zeker niet in een wereld waarin grote belangen steeds meer bepalen wat u wel en niet te horen krijgt. Frontnieuws weigert zich daaraan te onderwerpen. Geen adverteerders, geen sponsors, geen verborgen agenda’s. Alleen onze lezers maken het mogelijk dat wij onafhankelijk kunnen blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.
Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.
Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram
de Boer die 15 jaar geleden ooit eens zei dat de margarine’s én hun doosje allemaal aardolie zijn…als antwoord op waarom Goede Boter eten Zoooveel gezonder is…(Ps..die Boer leeft in Loenhout..bij Wuustwezel..en heeft een erg groot bedrijf…de Kempen in België dus…) Pps FANTASTISCH ARTIKEL…FN..
er gaat niks boven echte boter
Je boodschappentas gaat door Hormuz? is dat zo, of heeft Rockefeller met zijn petro industrie, hier meer mee maken , waarom hebben we kunststoffen nodig, of kunstmest, alles waar kunst voorstaat hebben we niet nodig, Rockefeller had dit nodig om zijn imperium te vergroten, zoals de medicijnen, die van olie gemaakt zijn, alles voor ons welzijn bevind zich in de natuur, waarom mochten boeren 100 jaar terug geen hennep meer verbouwen, omdat er enorm veel van gemaakt kan worden, papier kleding etc etc zelfs een auto kan op hennep olie rijden, net zo als vrije energie, mocht 150 terug ook niet meer, iemand moest geld gaan verdienen, aan het instaleren van een gasmeter, waarom hebben we dit toegelaten.