Hittegolven, hersengolven

Veertig graden Celcius in Parijs, een nieuw record? Dat las ik donderdag. Parijs ligt, zoals ik decennia geleden ontdekte toen ik daar studeerde en de donkere winters doorbracht, qua breedtegraad verder naar het noorden (ongeveer 48,8°N) dan Nova Scotia (43,5°N – 47°N).

De hittegolf der hittegolven heeft de Europeanen in een staat van shock en paniek gebracht. Overal op het continent gelden “rode alarmfasen“. Aan de voet van de Alpen lopen de temperaturen op tot halverwege de 35 graden Celsius. De Zwitsers… hoe zal ik het zeggen?… weten niet goed wat ze moeten doen als het 35 graden is, schrijft Patrick Lawrence.

In Parijs keek een 44-jarige computertechnicus genaamd Stéphane Guillaume onlangs toe hoe zijn twee kinderen zwommen in het Canal Saint-Martin, een waterweg op de rechteroever die in het begin van de 19e eeuw werd aangelegd voor het verkeer van binnenvaartschepen. Zwemmen in het kanaal is verboden, maar de flics kijken er op dit moment de andere kant op.

“Het wordt elk jaar erger,” merkte Guillaume op tegen een verslaggever van de New York Times. “Het is heel zorgwekkend, want we zitten al aan de grens van wat nog draaglijk is.”

Dit is de realiteit, en laten we dat vermoeiende ‘nieuwe normaal’ maar overslaan, een verraderlijke uitdrukking die de commerciële media promoten om te suggereren dat niemand iets kan doen aan alle rampen die de mensheid in de 21e eeuw treffen. De Fransen, de Spanjaarden, de Grieken, alle volkeren rond de Middellandse Zee: dit, het onleefbare, is wat de rest van ons te wachten staat.

Voorlopig geen sport- of muziekfestivals meer, zo heeft de Franse regering aangekondigd. Ziekenhuizen bevinden zich in noodtoestand. Niet meer buiten drinken — niet meer gezellig naar je vin blanc staren terwijl het zonlicht het glas doet glinsteren.

Oké, de autoriteiten moeten laten zien dat ze iets doen; we moeten allemaal offers brengen. Het doet me denken aan Gerald Ford tijdens de oliecrisis van halverwege de jaren zeventig, toen de Amerikaanse president op televisie verscheen en de mensen vertelde dat ze ervoor moesten zorgen dat de keukendeur niet open bleef staan als ze ’s avonds de kat naar buiten lieten.

Vervolgens las ik dat tijdens de recente top van de Groep van 7 in Évian-les-Bains, waar zeven ministers van Milieu aanwezig waren, alle discussies over de klimaatcrisis opzettelijk van de agenda werden gehouden om onenigheid te voorkomen – met name om ervoor te zorgen dat de Amerikaanse delegatie niet zou opstaan en weg zou lopen.

Waar is de ernst op hoog niveau gebleven?

Vervolgens las ik dat een conferentie over extreme hitte, die deel uitmaakte van de London Climate Action Week van 20 tot 28 juni, werd afgelast omdat het gebouw waar deze zou plaatsvinden te warm was. Ja, inderdaad. Precies wat we nodig hebben.

Deze Climate Action Weeks, die hier en daar op verschillende continenten worden gehouden, zijn een merkwaardig verschijnsel. Bedrijfsleiders, ngo’s, beleidsdeskundigen – allerlei soorten mensen zijn erbij. Maar ‘C.A.W.’s’ zijn per definitie gedecentraliseerd. Niemand met macht – geen vastberaden president of minister die bereid is wetten aan te nemen of een nieuwe nationale of internationale koers uit te stippelen – lijkt er ooit heen te gaan.

De gedachten dwalen af. Die van mij naar twee plaatsen.

Legers van vernietiging & Paul Valéry

Eerst ging mijn gedachte uit naar de wereldwijde uitgaven aan wapens. Voor dit soort zaken kun je het beste terecht bij het Stockholm International Peace Research Institute. De nieuwste versie van de Arms Transfers Database van S.I.P.R.I., gepubliceerd in maart, laat zien dat de wereldwijde wapenverkoop vorig jaar een recordhoogte bereikte. De top 100 van fabrikanten van moordmachines rapporteerde een omzet van 670 miljard dollar – opnieuw een record.

Het verband tussen wapenverkoop en het milieu staat buiten kijf. Legers zijn veruit de grootste vernietigers van onze natuurlijke omgeving ter wereld. En dan is er nog het geval – uniek, maar misschien toch niet zo uniek – van Israël.

De onophoudelijke bombardementen in Gaza komen neer op een veelvoud van wat de Verenigde Staten op Hiroshima en Nagasaki hebben gegooid. Verarmd uranium, witte fosfor, en nu in Libanon en Syrië dodelijke bestrijdingsmiddelen die 20 tot 30 keer zo giftig zijn als het land zelf…

Het zionistische regime koestert, daar ben ik zeker van, een freudiaanse doodswens die zijn gedrag min of meer bepaalt. Maar dat lijkt ook het geval te zijn bij degenen die de Verenigde Staten besturen, wil ik hieraan toevoegen.

Voor zover ik de cijfers kan doorgronden – en daar zit veel wartaal in – besteedt de G-7 ongeveer een kwart van die 670 miljard dollar aan klimaatprojecten – altijd met het oog op het bevorderen van het marktkapitalisme in de oude stijl van de Wereldbank en het IMF – en ongeveer hetzelfde percentage aan subsidies voor de winning van fossiele brandstoffen.

Er zijn enkele knappe koppen die zich serieus inzetten voor de klimaatkwestie — ik wil op dit punt niet afwijzend overkomen. Maar qua aantal en, laten we zeggen, totale hersencellen, als ik het zo mag uitdrukken, zijn degenen die de klimaatcrisis aanpakken niet te vergelijken met de machthebbers die deze crisis negeren, verergeren of beide.

En zo dwalen mijn gedachten af naar die tweede plaats, terwijl ik lees over de wanhopige hitte in Europa en de toewijding van de westerse mogendheden en hun barbaarse bondgenoot in West-Azië aan militaire technologieën die geen welzijn opleveren, noch oplossingen voor de gemeenschappelijke problemen van de mensheid — niets anders dan dood, lijden en laatkapitalistische winsten.

Paul Valéry, 1871–1945, was een modernistische dichter en essayist, korte tijd ambtenaar bij het Franse Ministerie van Oorlog en lange tijd privésecretaris van het hoofd van Havas, dat later Agence France–Presse werd. Ik schreef enkele jaren geleden op deze plek al eens over Valéry. Dat stuk is hier te vinden.

Valéry begreep de enorme gevolgen van de Eerste Wereldoorlog. Met opmerkelijke vooruitziendheid begreep hij dat Europa, door deze oorlog tegen zichzelf te voeren, zijn plaats in de wereldorde had verloren en — hoe vooruitziend is dit? — “een kleine kaap van het Aziatische continent“ was geworden. Degenen die nadenken over een nieuwe wereldorde, halen deze man nu pas in.

Als ik Valéry lees, heb ik niet de indruk dat hij veel spijt had van deze wereldhistorische wending. Nee, een van de vele dingen waar hij spijt van had, zoals hij in een van zijn essays schreef, was wat de Grote Oorlog had aangericht aan de geest en het gemoed van de Europeanen.

Hoeveel knappe koppen wijdden zich niet aan het bouwen van een betere wereld, vroeg hij, maar in plaats daarvan aan “het vinden van een manier om prikkeldraad te verwijderen, onderzeeërs te misleiden of de vlucht van vliegtuigen te verlammen“. En verderop in hetzelfde essay. De cursivering is van Valéry:

“Er was ongetwijfeld veel wetenschap nodig om zoveel mensen te doden… maar morele kwaliteiten waren evenzeer nodig. Kennis en plicht: moeten we jullie ook wantrouwen?“

Valéry’s vraag was retorisch: het waren de verdraaiingen van de Europese opvattingen over moraliteit, verantwoordelijkheid en het beste gebruik van kennis die hij het meest betreurde toen hij in 1919, vlak na de wapenstilstand, De crisis van de geest publiceerde.

We mogen dit niet verkeerd interpreteren wanneer we lezen over mensen die bij temperaturen van meer dan 38° Celcius in het Canal Saint-Martin springen, en over de heersende collectieve terughoudendheid om de oorzaak hiervan onder ogen te zien, en over de niet-aflatende vastberadenheid van het Westen om oorlogen te voeren en over de unieke toewijding van de zionisten aan terreur en vernietiging, niet alleen van levens maar ook van menselijke leefomgevingen.

Dit zijn allemaal uitingen van de crisis van de geest die het hele Westen teistert. Europa is er niet in geslaagd de crisis op te lossen waarover Paul Valéry schreef, zoals twintig jaar na het verschijnen van zijn essay duidelijk werd. Het oplossen van onze eigen crisis is de enige hoop die ons nog rest.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Hittegolf boven Europa: de echte oorzaak is de omega-blokkade – niet CO₂

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: