De petrodollar stort officieel in nu de Straat van Hormuz ondanks het vermeende ‘staakt-het-vuren’ gesloten blijft voor de VS en Israël

Twee jaar geleden heeft Saoedi-Arabië stilletjes de ‘petrodollar’-deal met Amerika opgezegd die de wereldeconomie 50 jaar lang in stand hield. Toen brak er oorlog uit in Iran

Fragmenten:

De goudstandaard mag dan in het begin van de jaren 70 zijn afgeschaft, maar iets anders nam de komende 50 jaar stilletjes zijn plaats in: olie. Het zogenaamde ‘petrodollarsysteem’ werd gedurende het grootste deel van deze periode niet goed begrepen, maar een geheime deal tussen Henry Kissinger en Saoedi-Arabië zorgde ervoor dat de dollar de dominante reservevaluta zou blijven.

Het uitbreken van de oorlog in Iran legt echter de achilleshiel van Amerika bloot, nu China de ‘petroyuan’ positioneert als de voor de hand liggende opvolger, en als klap op de vuurpijl hebben de Saoedi’s de petrodollar twee jaar geleden stilletjes de nek omgedraaid.

De oorlog van de VS en Israël tegen Iran heeft de kracht van de ‘petrodollar’ in de schijnwerpers gezet, die de hoeksteen vormt van de Amerikaanse dominantie over de wereldhandel, maar economen waarschuwen dat de valuta-architectuur al jaren aan de randen aan het afbrokkelen is.

Analisten voorspellen dat de jaren 2020 de grootste verandering in de relatie van de wereld met de dollar sinds 1974 zullen markeren, en elke dag dat de oorlog met Iran voortduurt, worden de scheuren in het oude systeem steeds groter.

Kissingers geheime reis

In 1974 sloot de VS een overeenkomst met Saoedi-Arabië, waarin het Golfstaatje ermee instemde om olie uitsluitend in Amerikaanse dollars te verkopen. In ruil daarvoor zou de VS militaire hulp en veiligheid bieden. De VS, toen onder president Richard Nixon, wilde de wereldwijde vraag naar de Amerikaanse dollar veiligstellen na het einde van de goudstandaard in 1971. In de nasleep van de oliecrisis van 1973 waren de VS gemotiveerd om hun eigen olievoorzieningsketen te versterken.

Omdat olie zo fundamenteel was en is voor bijna elke industrie, werd de “petrodollar” alomtegenwoordig en werd de dollar de hoeksteen van de wereldeconomie: olierijke landen hadden een plek nodig om hun groeiende reserves aan dollars in onder te brengen en wendden zich tot Amerikaanse staatsobligaties. Landen die olie kochten, deden dat in dollars.

Het aanhoudende conflict in de Golf heeft echter de zwakte van de petrodollar opnieuw blootgelegd. Na de eerste Amerikaanse-Israëlische aanval sloot Iran in feite de Straat van Hormuz af, waar 20% van de wereldwijde olievoorziening doorheen wordt verhandeld. Experts uit de sector hebben gezegd dat sommige schepen in staat zijn om door de bottleneck te varen door in Chinese yuan te betalen.

Volgens economen zijn de Golfstaten al jaren vóór het huidige conflict stilletjes bezig geweest met het diversifiëren van hun handelspartners, waarbij ze olie verhandelen buiten de Amerikaanse dollar om en daarmee per definitie het principe van de petrodollar als exclusieve valuta voor de oliehandel tenietdoen.

Michael Harris, analist bij EBC Financial Group, schreef maandag in een notitie dat het aandeel van de dollar in de wereldwijde deviezenreserves het laagste niveau in 25 jaar heeft bereikt, gedaald van 71% in 1999 tot ongeveer 57% vandaag.

Volgens Fadhel Kaboub, universitair hoofddocent economie aan de Denison University en voorzitter van het Global Institute for Sustainable Prosperity, heeft China zich gepositioneerd om te profiteren van eventuele scheurtjes in het vertrouwen in de petrodollar. China verbruikt ongeveer 15 tot 16,6 miljoen vaten olie per dag, wat neerkomt op ongeveer 15 tot 16% van het totale wereldwijde olieverbruik.

China volgt het Amerikaanse draaiboek uit de tijd dat de petrodollar voor het eerst werd geconsolideerd, door aan bondgenoten in de Golf te laten weten dat het in staat is een “veiligheidsparaplu” en een alternatieve valuta te bieden in tijden van geopolitieke spanning.

Economen van Deutsche Bank waarschuwden dat de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran de banden met China zouden blijven versterken, waardoor de yuan ten koste van de dollar zou stijgen.

Meer in het algemeen, aldus Wight, hebben de hernieuwde aandacht voor de petroyuan en de aanhoudende dreigementen van president Donald Trump om de aanvallen op Iran te verdubbelen, andere landen duidelijk gemaakt dat er gevallen zijn waarin de petrodollar misschien niet de meest geprefereerde valuta is.

Hoewel volgens een rapport van Deutsche Bank meer dan 90% van de grensoverschrijdende handel in Amerika via de petrodollar verloopt, daalt dat aandeel tot ongeveer 70% van de handelsfacturering in Azië-Pacific en tot ongeveer 20% in Europa.

“Dat zal op zich niet leiden tot het instorten van het hele systeem,” zei Wight.

“Maar ik denk dat de toenemende agressiviteit van de Verenigde Staten op meerdere gebieden – zowel wat betreft sancties als wat betreft oorlogsvoering – ervoor heeft gezorgd dat meer landen zich afvragen: ‘Willen we volledig gebonden of afhankelijk zijn van de dollar als het om wat voor reden dan ook misgaat?’” Volledig artikel.

Fragmenten:

Een wankel staakt-het-vuren tussen de VS en Iran zorgde woensdag voor een scherpe daling van de futures op ruwe olie en verlegde de aandacht naar het waarschijnlijk trage proces van heropening van de Straat van Hormuz, waarvan de sluiting honderden schepen, waaronder enorme olietankers, heeft gestrand.

Hernieuwde aanvallen lijken echter een rem te zetten op die heropening.

Het Iraanse persbureau Fars News meldde op X dat de doorgang van olietankers door de Straat van Hormuz was stilgelegd “na de Israëlische aanvallen op Libanon”.

Het kantoor van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu verklaarde dinsdagavond laat dat de wapenstilstandsovereenkomst geen betrekking had op Libanon.

Eerder op woensdag werd de Oost-West-pijpleiding van Saoedi-Arabië, die naarmate het conflict voortduurde was uitgegroeid tot een vluchtweg voor Saoedische importen, naar verluidt geraakt door een drone.Volgens de website Marine Traffic en moederbedrijf Kpler wachten zo’n 426 olietankers, 34 schepen met kookgas en 19 schepen met vloeibaar aardgas op doorgang door de zeestraat.

Fragmenten:

Ibrahim Rezaei, woordvoerder van de Commissie voor Nationale Veiligheid en Buitenlands Beleid van het Iraanse parlement, zei in een bericht op X:

“Als reactie op de brute Israëlische agressie tegen Libanon moet het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz onmiddellijk worden stopgezet en moet een krachtige, beslissende aanval worden uitgevoerd om verdere aanvallen door de Israëlische entiteit te voorkomen.”

De Iraanse functionaris bracht hulde aan het Libanese volk en verklaarde dat “we hen geen seconde alleen mogen laten.”

Rezaei benadrukte de noodzaak van duidelijkheid over de voorwaarden van de strijd en verwierp de scheiding van de slagvelden in Iran en Libanon, waarbij hij verklaarde: “Ofwel is er een staakt-het-vuren op alle fronten, ofwel is er op geen enkel front een staakt-het-vuren.”