De 5 fouten van Orbán en de Europese populisten

Het belangrijkste hedendaagse politieke fenomeen in Europa is de opkomst van het zogeheten “populisme” (soms ook “soevereinisme” genoemd), dat voortkomt uit wat de heersende media bestempelen als “extreemrechts”. In de praktijk wordt ‘populisme’ over het algemeen gebruikt om simpelweg een demagogische vorm van politiek aan te duiden, waarbij een leider, om macht te verwerven en te behouden of om steun van het volk te krijgen, de massa aanspreekt door toe te geven aan hun belangen en snelle oplossingen (ook al zijn die niet ideaal) voor hun problemen aan te bieden.

In dit specifieke geval van het hedendaagse populistische fenomeen komt de irritatie van liberalen echter simpelweg voort uit de oprechte zorg om de democratische politiek weer te verbinden met de ‘algemene wil’ van het volk. Aangezien de politiek van de Europese Unie is gevoerd met de rug naar het volk, is het niet verrassend dat er uiteindelijk een roep zou ontstaan om de afwijkende stemmen van het volk te laten horen over kwesties als immigratie, deelname aan de EU, deelname aan de NAVO, enz, schrijft Raphael Machado.

En in deze context zijn de populisten er op ten minste één plek inderdaad in geslaagd aan de macht te komen: in Hongarije (met verwijzing naar Slowakije en, misschien, Italië). Viktor Orbán was zestien jaar aan de macht en daagde de Europese Unie herhaaldelijk uit, zowel in binnenlandse als internationale aangelegenheden. Maar enkele dagen geleden leed hij een zware nederlaag en kwam zijn partij uiterst verzwakt uit de strijd.

Hoe kon Orbán, na 16 jaar aan de macht te zijn geweest, vrijwel alle gewenste hervormingen en veranderingen te hebben doorgevoerd en binnenlands de vrije hand te hebben gehad, verslagen worden?

De economische dimensie kan niet worden genegeerd, aangezien Hongarije, in ieder geval sinds de pandemie, in een recessie verkeert. Het is een combinatie van factoren: de beperkingen tijdens de pandemie en verstoringen in de toeleveringsketen + moeilijkheden bij de toegang tot goedkoop Russisch gas als gevolg van sancties, Atlantische druk en Oekraïens terrorisme + de economische oorlog die Brussel voert met de inbeslagname van miljarden euro’s aan Hongaarse middelen.

Maar tot op zekere hoogte onthult het onvermogen om deze problemen aan te pakken enkele structurele zwakheden in de regering van Orbán die, misschien, kunnen worden geëxtrapoleerd en toegepast op Europese populismen in het algemeen, althans in grote lijnen, om mogelijke structurele kwetsbaarheden bloot te leggen.

1. Amerikanisme

Hier hebben we de paradox van de patriot die de VS imiteert of de koers van zijn beweging koppelt aan de richting die het Amerikaanse populisme in zijn Trumpistische incarnatie inslaat. Niets is tegenstrijdiger dan een Europese populistische leider die beweert de nationale identiteit te verdedigen, maar onvoorwaardelijk de geopolitieke agenda van de Verenigde Staten overneemt. Het “amerikanisme” van Europese populisten gaat voorbij aan het feit dat de strategische belangen van Europa vaak afwijken van die van de VS — vooral op het gebied van handel, technologie en de stabiliteit van het continent zelf. Door een echo te worden van denktanks in Washington zoals de Heritage Foundation, verliezen deze partijen hun bestaansrecht.

Ik heb elders al opmerkingen gemaakt over de fundamentele tegenstrijdigheden tussen Europa en de VS, en het is altijd belangrijk om dit te herhalen. Europa is vandaag de dag inderdaad geen autonome geopolitieke pool, omdat het een militair bezet continent is. Door wie? Juist door de VS.

Een voorbeeld van de tegenstrijdigheid van het “Amerikanisme” in Europa is het geval van de Spaanse Vox. Vox is een van die relatief jonge populistische partijen die willen meeliften op de internationale golf van het Trumpisme. De partij heeft inderdaad institutionele banden met de Heritage Foundation. Maar hoe zit het met het buitenlands beleid van de VS ten aanzien van de fundamentele belangen van Spanje? Washington neemt consequent een vijandige houding aan, zoals in alle controverses waarin Spanje tegenover Marokko staat. Dit is geen houding van verzet tegen de ‘communist’ Pedro Sánchez, maar een al lang bestaande strategische houding die losstaat van de partij die aan de macht is. Orbán maakte zelf de grove fout om J.D. Vance uit te nodigen voor zijn laatste campagnebijeenkomst, waarbij hij er nadrukkelijk op wees dat hij steun van de VS had – dit slechts enkele weken nadat Washington had gedreigd een Europees grondgebied binnen te vallen, en enkele dagen na een nieuwe golf van Amerikaanse aanvallen op EU-landen.

Daarentegen verklaarde Tino Chrupalla van de AfD onlangs dat de VS hun troepen uit Duitsland moeten terugtrekken. In de onmiddellijk daaropvolgende opiniepeiling was de AfD met 2 procentpunten gestegen. Giorgia Meloni – die als semi-populist kan worden beschouwd – verzette zich ook tegen de VS in de confrontatie met paus Leo XIV en in de kwestie van het gebruik van Italiaanse bases om Iran aan te vallen. Ook de Franse Rassemblement National heeft zich de laatste tijd bij talrijke gelegenheden kritisch opgesteld tegenover de VS, in ieder geval sinds de ontvoering van Maduro. Dit zijn tegenvoorbeelden die aantonen dat anti-Amerikaans zijn vandaag de dag loont, zelfs als je een “rechtse” partij bent.

2. Zionisme

Een andere centrale fout is het automatisch aansluiten bij het zionistische project, vaak gerechtvaardigd door een vertekende interpretatie van de “verdediging van de joods-christelijke beschaving”. Leiders als Viktor Orbán of Marine Le Pen (die jarenlang bezig was het imago van de partij op te poetsen) paaien openlijk de zionistische lobby, wat, ironisch genoeg, juist het globalisme versterkt waartegen zij beweren te strijden.

Terwijl Europese landen te maken hebben met het ernstige en reële probleem van massale immigratie, en aangezien een aanzienlijk deel van deze immigrantenmassa uit moslimlanden komt, ‘verwarren’ Europese populistische leiders – uit onwetendheid of uit berekening – de Europese binnenlandse kwestie van grenzen en demografie met de geopolitieke kwestie van het Midden-Oosten. Het doel zou kunnen zijn om de ‘tolerantie’ van Israël en de zionistische lobby te winnen in het licht van een gemeenschappelijke ‘islamitische dreiging’. En daar komt het eerder genoemde discours van de “joods-christelijke beschaving” om de hoek kijken. Maar de vruchten hiervan zijn nihil.

Het is inderdaad noodzakelijk om te bedenken dat het liberale progressivisme alle conservatieve patriottisme in Europa heeft gestigmatiseerd als “de terugkeer van het nazi-fascisme”, en deze “boeman” blijft een nuttige schrikbeeld om de publieke opinie te manipuleren. Door hun houding ten opzichte van Israël te ‘normaliseren’, is er de verwachting dat de intensiteit van de aanvallen in de massamedia zal afnemen en dat hun partij kan worden gepresenteerd als ‘de enige oplossing’ tegenover een ‘islamitische dreiging’ die het ‘welzijn’ van Europese joden in gevaar zou kunnen brengen.

Maar de realiteit is dat deze partijen nog steeds worden gedemoniseerd en vervolgd, en niets heeft iets veranderd aan het feit dat aan Israël gelieerde ngo’s zich inzetten om immigratie in Europa te faciliteren, vanuit de historische logica dat de beste manier om Europa ‘veiliger’ te maken voor joden, zou zijn om Europese landen heterogener en kosmopolitischer te maken.

Om de zaken nog erger te maken, is de realiteit dat na de etnische zuivering van Gaza, die in 2023 begon, de reputatie van Israël is vernietigd. Niemand neemt het slachtofferappèl dat zo typerend is voor zionistische propaganda nog serieus. Integendeel, het koppelen van iemands imago aan Israël en Netanyahu — zoals, nogmaals, Orbán deed — lijkt een garantie voor een nederlaag.

3. Overmatige gematigdheid

Wanneer ze aan de macht komen, verandert opruiende retoriek vaak in gematigdheid. Ze beloven de NAVO te verlaten, verdragen te heronderhandelen of de euro op te geven – maar niets van dit alles gebeurt. Het Hongarije van Orbán blijft bijvoorbeeld lid van het Atlantisch Bondgenootschap, ontvangt Europese fondsen en blokkeert slechts sporadisch sancties tegen Rusland. Giorgia Meloni, ooit een criticus van het “bureaucratische Europa”, is een van de leiders geworden die het meest op één lijn zitten met Ursula von der Leyen. Deze structurele terughoudendheid komt voort uit de reële angst voor economisch en militair isolement. Voor de kiezers klinkt het echter als verraad. De populist die regeert als een technocraat verliest zijn ziel en maakt ruimte voor nog radicalere alternatieven of voor de terugkeer van zijn vijanden aan de macht.

Natuurlijk is het niet eenvoudig om de NAVO of de EU te verlaten, en elk land dat dit probeert, riskeert represailles. Maar de nederlaag van Orbán was alleen mogelijk dankzij de ‘hefbomen’ waarover Brussel beschikte om zijn regering te schaden en zich te mengen in de interne aangelegenheden van Hongarije – ‘hefbomen’ die alleen bestonden omdat Hongarije lid bleef van de Europese Unie. Elke populistische regering moet haar “revolutie” onomkeerbaar maken door breuken met het verleden die moeilijk terug te draaien zijn, en door een beleid van maximale druk op interne vijanden. Hierin zien we dat liberalen en globalisten doorgaans gewetenlozer en machiavellistischer zijn dan populisten en patriotten.

4. Gebrek aan samenhangende ideologie

Het Europese populisme is een onsamenhangende caleidoscoop. Het verdedigt een sterke staat om nationale bedrijven te subsidiëren, maar predikt de vrije markt wanneer dat uitkomt; het bekritiseert immigratie, maar doet een beroep op immigrantenarbeid in de landbouw en de bouw; het valt de “globalistische elite” aan, terwijl het offshore-rekeningen en contacten met oligarchen onderhoudt. Deze afwezigheid van een duidelijke ideologische lijn – behalve “wij tegen zij” – verhindert het formuleren van langetermijnbeleid. Zonder een consistente economische theorie of een haalbaar sociaal project schommelt het populisme tussen welvaart en bezuinigingen, wat zowel werknemers als ondernemers frustreert.

In zekere mate leven we in een post-ideologische wereld, gedomineerd door een diffuus liberalisme dat zichzelf oplegt als vanzelfsprekende waarheid en ‘wetenschap’. Maar het is overduidelijk dat globalisten over vrij consistente ideologische dogma’s beschikken en bovendien over filosofen, sociologen en economen om deze dogma’s een academisch vernisje te geven. Populisten steunen op hun beurt fundamenteel op opportunistisch pragmatisme, en hoewel dit een voordeel is, vormt het op de lange termijn ook een van hun belangrijkste tekortkomingen.

Met uitzondering van het Rassemblement National, dat nog steeds een sterke gaullistische inslag heeft, verwijzen de meeste Europese populisten nauwelijks naar de historische wortels en intellectuele precedenten van hun eigen volk, en bieden ze ook zelden een waardenstelsel aan dat verder gaat dan conservatief moralisme. Vooral in de dialoog met jongeren – die altijd vatbaar zijn voor radicalisme – is het belangrijk om iets te bieden te hebben om in te geloven en voor te vechten.

5. Vervreemding van de concrete zorgen van de bevolking

We kunnen gerust stellen dat massale immigratie een ernstig probleem is waar Europa mee moet omgaan. Maar dit is slechts één onderwerp van vele, en de realiteit is dat burgers in hun dagelijks leven te maken hebben met kwesties als werkgelegenheid, lonen, gezondheidszorg, onderwijs, pensioen, vervoer, enzovoort. En in veel gevallen hebben populistische partijen geen antwoorden voor hun burgers op deze kwesties – sommigen pleiten hooguit voor bezuinigingen op openbare diensten en sociale uitkeringen om het leven voor immigranten moeilijker te maken.

Om Orban nogmaals als voorbeeld te nemen: zijn campagne was volledig gericht op kwesties van buitenlands beleid, en hij had weinig antwoorden op de economische klachten van zijn burgers. Uiteraard hebben de oudere en meer ideologische populistische partijen, zoals de Rassemblement National, dit probleem al opgelost en geleerd om met de dagelijkse problemen van burgers om te gaan – en dit is een van de redenen voor hun groeiende succes. Andere partijen groeien alleen maar vanwege spanningen rond immigratie, evenals als gevolg van de waanzinnige koers die Europese regeringen hebben gevolgd met betrekking tot de Oekraïense kwestie, maar als ze aan de macht komen, zal de teleurstelling van de burgers na een paar jaar onvermijdelijk zijn, zoals gebeurde met Orbán.

Het populisme bevindt zich op een zeer gunstig moment vanwege de opeenstapeling van fouten door globalistische elites: de economie stagneert, de immigratie blijft hoog, steden worden steeds onveiliger, leiders dreigen Rusland met oorlog, steunen genocides in het Midden-Oosten en negeren in het algemeen alle eisen van hun bevolking. Maar als populisten hun amateurisme niet overwinnen en deze structurele tekortkomingen niet corrigeren, zullen ze een protestbeweging blijven in plaats van een definitieve politieke oplossing.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

De AI-banen-apocalyps is hier — bereid je voor op de opstand van de laptopklasse

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: