De voormalige Oekraïense minister van Defensie zegt inmiddels openlijk dat zijn land de oorlog langzaam aan het verliezen is. Kiev heeft een tekort aan soldaten en raketafweersystemen, terwijl Rusland zijn troepen, raketten en drones gemakkelijker kan vervangen. Tegelijkertijd vreet de oorlog in Iran de Amerikaanse wapenvoorraden op – enkele maanden voor een winter waarin Moskou waarschijnlijk opnieuw de Oekraïense energievoorziening zal aanvallen.
Mychajlo Fedorov stond tot voor enkele dagen geleden zelf aan het hoofd van het Oekraïense ministerie van Defensie. Na zijn ontslag sprak hij uit wat in Kiev lange tijd niemand in het openbaar wilde zeggen: Oekraïne verliest de oorlog momenteel „geleidelijk, langzaam“. Zonder ingrijpende veranderingen blijven er slechts enkele maanden over om het tij nog te keren. Al in januari legde Fedorov het Oekraïense parlement verwoestende cijfers voor. Ongeveer 200.000 soldaten waren gedeserteerd of zonder toestemming afwezig bij hun eenheden; ongeveer twee miljoen mannen onttrokken zich aan de mobilisatie. Daarbij kwamen nog bevoorradingstekorten, een uit de hand gelopen militaire bureaucratie en leiderschapsstructuren die Fedorov zelf als achterhaald bestempelde, schrijft Heinz Steiner.
Met geld kunnen wapens worden gekocht, mits deze ergens worden geproduceerd. Ontbrekende soldaten kunnen daarmee niet worden vervangen. Kiev kan de mobilisatie verscherpen, de dienstplichtige leeftijd verlagen of mannen nog agressiever van de straat halen – maar daarmee ontstaan nog geen ervaren infanteristen, geniesoldaten of luchtverdedigingsspecialisten. Elke gesneuvelde en elke deserteur laat een leemte achter die opleiding, ervaring en tijd kost. Van alle drie heeft Oekraïne steeds minder.
Rusland kan de uitputting langer opvangen
Ook Rusland verliest veel soldaten. Moskou beschikt echter over een veel grotere bevolking, betaalt hoge aanmeldingspremies en kan de rekrutering uitbreiden via regio’s, vrijwilligersprogramma’s en verdere mobilisaties. Zelenskyj beweert dat het Kremlin na de Russische parlementsverkiezingen in september van plan is nog eens 300.000 mannen te mobiliseren. Rusland heeft dit aantal tot nu toe echter niet bevestigd. Mocht de mobilisatie doorgaan, dan zouden de nieuwe troepen tijdens de winter worden opgeleid en komend voorjaar kunnen worden ingezet – wanneer de Oekraïense reserves nog verder zijn geslonken. Moskou heeft daarvoor geen spectaculaire doorbraak nodig en hoeft niet op Kiev te marcheren. Rusland hoeft Oekraïne alleen maar te dwingen meer soldaten, munitie en westerse wapensystemen te verbruiken dan Kiev kan vervangen. Een paar extra veroverde dorpen zien er op de kaart misschien onbeduidend uit. Als daarvoor Oekraïense reserves worden ingezet in tegenaanvallen met zware verliezen, hebben ze vanuit Russisch perspectief hun doel allang bereikt.
Maar daarin ligt voor Moskou het voordeel van een uitputtingsoorlog. Rusland kan hoge eigen verliezen incasseren, zolang de verliezen aan Oekraïense zijde de tegenstander nog verder verzwakken. Het gaat daarbij niet om willekeurige territoriale veroveringen, maar om de vraag welke partij na nog een oorlogsjaar nog over voldoende soldaten, raketten en munitie beschikt. Momenteel verschuift deze balans in het voordeel van Rusland.
Kiev raakt door zijn afweerraketten heen
Volodymyr Zelenskyj gaf begin augustus toe dat Oekraïne tot nu toe slechts ongeveer een derde van het aantal afweerraketten van vorig jaar heeft ontvangen. Bij een grotere Russische aanval met 28 raketten kon de Oekraïense luchtverdediging volgens hem geen enkele daarvan neerschieten. Tegelijkertijd breidt Moskou zijn productie verder uit. Oekraïense instanties verwachten dat Rusland in de toekomst tot 1.300 ballistische raketten per jaar zou kunnen produceren. Juist tegen ballistische raketten is Kiev aangewezen op Amerikaanse Patriot-systemen. Europa kan miljarden overmaken en nieuwe artilleriemunitie bestellen, maar produceert bij lange na niet genoeg van de benodigde afweerraketten.
In de eerste helft van 2026 was ongeveer 30 procent van de hulp aan Oekraïne die Europese landen bij wapenbedrijven hadden ingekocht, van Amerikaanse makelij. Bij het NAVO-initiatief PURL was zelfs meer dan 90 procent van de geleverde wapens afkomstig uit Amerikaanse voorraden.
Deze voorraden worden inmiddels elders verbruikt. Amerikaanse en NAVO-vertegenwoordigers noemden de Patriot-voorraden van de VS in Europa tegenover persbureau Associated Press “meer dan kritiek“. Ongeveer 65 procent van de Amerikaanse Patriot-voorraad zou zijn verbruikt als gevolg van de oorlog tegen Iran, die al zes maanden duurt. Het Pentagon spreekt de bewering van een kritiek tekort tegen. Maar elke raket die Amerikaanse bases of bondgenoten in het Midden-Oosten beschermt, ontbreekt in Oekraïne. Zelenskyj schrijft de ineenstorting van de leveringen zelf vooral toe aan de oorlogen in het Midden-Oosten. Hij vermoedt bovendien dat Washington het tekort zou kunnen gebruiken om Kiev bij toekomstige vredesbesprekingen tot concessies te dwingen. Over een van de belangrijkste militaire capaciteiten van Oekraïne beslist dus niet Kiev, maar Washington – en voor de Verenigde Staten is Oekraïne allang niet meer het enige oorlogstoneel.
De oorlog tegen Iran helpt Moskou op twee manieren
De oorlog tegen Iran ontneemt Oekraïne niet alleen zijn onderscheppingsraketten. Hij dwingt Washington ook om zijn aandacht, vliegtuigen, schepen, munitie en verkenningscapaciteiten naar het Midden-Oosten te verleggen. Tegelijkertijd blijft China de belangrijkste strategische tegenstander van de Verenigde Staten. Oekraïne concurreert daarmee om Amerikaanse middelen, terwijl Europa nog steeds niet in staat is om de cruciale tekorten zelf op te vullen. Rusland wint door deze verschuiving tijd en politieke speelruimte. Moskou onderhoudt nauwe banden met Iran en kan zijn steun aan Teheran als pressiemiddel inzetten bij gesprekken met Washington. Dat betekent niet noodzakelijkerwijs een open ruil volgens het patroon “Oekraïne tegen Iran“. Maar zelfs beperkte Russische concessies in het Midden-Oosten zouden voor de VS belangrijker kunnen worden dan een nieuwe Oekraïense poging om enkele kilometers frontlijn te heroveren.
De onaangekondigde reis van CIA-directeur John Ratcliffe naar Moskou illustreert deze nieuwe situatie. Naast de oorlog in Oekraïne werd ook de Russische steun aan Iran besproken. Trump bagatelliseerde berichten dat Ratcliffe Moskou vooral had moeten waarschuwen voor een aanval op de NAVO. Volgens Reuters kwamen dergelijke zorgen weliswaar ter sprake, maar stond ook Iran op de agenda. Het was het eerste bekende bezoek van een CIA-directeur aan Rusland sinds de reis van William Burns naar Moskou in 2021. John Ratcliffe vloog niet naar Moskou omdat Washington plotseling plezier zou hebben gekregen in diplomatieke beleefdheidsbezoeken. De Verenigde Staten en Rusland hebben onderwerpen te bespreken waarbij Oekraïne slechts een onderdeel is van een veel grotere kwestie.
De winter treft een verzwakt Oekraïne
Kyrylo Budanov rekent niet meer op een einde van de oorlog vóór de winter. De Oekraïense leiding verwacht nieuwe Russische aanvallen op elektriciteitscentrales, transformatorstations, verwarmingssystemen en andere onderdelen van de energievoorziening. Moskou beschikt hiervoor over grote hoeveelheden drones, kruisraketten en ballistische raketten – terwijl Kiev zijn resterende verdedigingssystemen over steeds meer potentiële doelen moet verdelen. Rusland kan zijn aanvalsdoelen voortdurend wisselen. De ene nacht raken de drones havens en graansilo’s, de volgende nacht transformatorstations, spoorlijnen of wapenfabrieken. Kiev moet hierop reageren en zijn schaarse luchtverdedigingssystemen verplaatsen tussen de hoofdstad, de Zwarte Zeehavens, militaire installaties en industriële centra. Wat Odessa beschermt, kan niet tegelijkertijd Charkov verdedigen.
De gevolgen zijn voelbaar in de hele Oekraïense economie. Nadat Russische aanvallen de grote havens aan de Zwarte Zee hadden lamgelegd, verschoof het graanvervoer zich weer meer naar de Donau-route. Eind augustus lagen er tijdelijk tot wel 70 schepen voor anker voor het Sulina-kanaal. Tussen 1 en 21 augustus exporteerde Oekraïne slechts 539.000 ton graan; in dezelfde periode vorig jaar was dat nog 1,73 miljoen ton. Beschadigde havens zorgen voor overbelasting van de Donau en het spoorwegnet. Aanvallen op de stroomvoorziening maken vervolgens transport, productie en reparaties duurder. Dalende exporten slaan nog meer gaten in de staatsbegroting. Moskou hoeft Oekraïne niet met één vernietigende slag uit te schakelen. Het volstaat om steeds nieuwe schade aan te richten, die Kiev alleen nog maar provisorisch kan verhelpen met westers geld.
Washington schuift de verantwoordelijkheid door naar Europa
Terwijl Kiev hoopt op meer Amerikaanse wapens, bereidt het Pentagon de Europeanen voor op minder steun. Elbridge Colby verklaarde op 27 augustus aan de NAVO-landen dat Europa steeds meer zelf het voortouw moet nemen bij zijn conventionele defensie. Tegelijkertijd heroverweegt het Pentagon de stationering van ongeveer 80.000 Amerikaanse soldaten in Europa. Begin november moeten er verschillende opties voor minister van Defensie Pete Hegseth op tafel liggen. Europa kan zijn defensie-uitgaven verhogen, nieuwe munitiefabrieken bouwen en meer bestellingen plaatsen. De Amerikaanse capaciteiten op het gebied van raketafweer, verkenning, logistiek en langeafstandswapensystemen kunnen echter niet binnen enkele maanden worden vervangen.
Juist nu, nu Kiev meer Amerikaanse hulp nodig zou hebben, wil Washington zijn krachten concentreren op het Midden-Oosten en de Indo-Pacifische regio. Voor Rusland kan de internationale situatie nauwelijks gunstiger zijn. De Amerikaanse wapenvoorraden raken leeg door de oorlog in Iran, Washington eist meer eigen verantwoordelijkheid van Europa en voert tegelijkertijd rechtstreekse gesprekken met Moskou. Daardoor verliest Kiev weliswaar niet automatisch alle westerse steun. Maar de tijden waarin Oekraïne vrijwel onverdeelde aandacht en voorrang bij de toegang tot Amerikaanse voorraden genoot, zijn voorbij.
Oekraïense aanvallen veranderen de machtsverhoudingen niet
Kiev kan Rusland nog steeds hard raken. De aanvallen op Russische raffinaderijen drukten de benzineproductie eind augustus tijdelijk terug tot ongeveer 70 procent van de binnenlandse behoefte. Moskou moest extra hoeveelheden importeren en zijn brandstofvoorziening herschikken. Ook de Russische economie stagneert. De Sberbank verwacht voor 2026 slechts 0,4 procent groei. De oorlog slokt enorme bedragen op, de brandstofproblemen jagen de prijzen op en een aanzienlijk deel van de economische output hangt inmiddels af van overheidsopdrachten voor defensiematerieel. Deze aanvallen maken de oorlog duurder voor Moskou, maar hebben tot nu toe geen afbreuk gedaan aan het vermogen van Rusland om deze voort te zetten. Het land beschikt over een eigen energie- en defensie-industrie, territoriale diepte, grotere personeelsreserves en een lopende productie van raketten, drones en munitie. Een beschadigde raffinaderij kan worden gerepareerd. Ontbrekende Oekraïense soldaten, Patriot-afweerraketten of Amerikaanse inlichtingen zijn aanzienlijk moeilijker te vervangen.
Daarin ligt momenteel de sterkste troef van Moskou: Rusland heeft geen snelle overwinning nodig. Het Kremlin hoeft de oorlog alleen maar langer te kunnen financieren, bewapenen en van soldaten voorzien dan Oekraïne en zijn bondgenoten. Hoe langer de uitputtingsslag duurt, hoe sterker de tijd tegen Kiev werkt. Brussel reageert hierop met verdere leningen.
De EU stelt Oekraïne voor 2026 en 2027 opnieuw 90 miljard euro ter beschikking, waarvan ongeveer 60 miljard voor defensie en 30 miljard voor de staatsbegroting, terwijl de Europese belastingbetalers nu al de rentebetalingen daarvoor voor hun rekening nemen. Kiev hoeft pas terug te betalen als Rusland herstelbetalingen doet. Deze constructie gaat er dus nog steeds van uit dat Moskou uiteindelijk verliest en betaalt.
Maar juist dit resultaat lijkt zich, gezien de huidige stand van zaken, niet af te tekenen. Oekraïne verliest soldaten, krijgt steeds minder raketafweersystemen en gaat weer een zware winter tegemoet. De oorlog in Iran legt beslag op Amerikaanse wapens, Washington verschuift zijn prioriteiten en Moskou kan de militaire uitputting langer het hoofd bieden. Europa blijft miljarden inzetten op een overwinning van Oekraïne. De militaire en internationale situatie speelt Rusland momenteel echter in de kaart – en de tijd dringt voor Kiev.
Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.
Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.
Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram
