We zitten vast in de escalatieval – en dit is waarom het ons alles kan kosten

De huidige oorlog in Iran is een schoolvoorbeeld van hoe tactisch succes tot een strategische ramp leidt. De veronderstelling dat precisieluchtmacht politieke uitkomsten kan beïnvloeden is een gevaarlijke illusie — een die ons oorlogen heeft gekost, van Kosovo tot Vietnam. Professor Robert Pape van de Universiteit van Chicago, wiens werk ik op de voet heb gevolgd, waarschuwt dat deze val nu het hele Midden-Oosten opslokt. Dit is waarom het ertoe doet: we lopen als slaapwandelaars een catastrofe tegemoet die de portemonnee en veiligheid van elke Amerikaan zal raken.

In mijn verslaggeving over dit conflict heb ik hetzelfde patroon zien herhalen: een leider gelooft dat een paar chirurgische aanvallen een regime ten val zullen brengen, om vervolgens te ontdekken dat de vijand op onverwachte manieren terugslaat. De Kosovo-campagne van 1999, die Pape analyseerde, zag hoe de beperkte luchtaanvallen van Bill Clinton een verwoestende vluchtelingencrisis veroorzaakten in plaats van Milosevic ten val te brengen ^[2]. Vandaag is president Trump in dezelfde valkuil getrapt. Hij dacht dat het bombarderen van het Iraanse leiderschap het conflict snel zou beëindigen, maar in plaats daarvan nam Iran wraak door de Straat van Hormuz af te sluiten en 15–17 procent van de wereldwijde olie van de markt te halen. Dit is geen vergissing; het is een structureel falen van de strategie dat zich herhaalt omdat beleidsmakers weigeren te leren van de geschiedenis, schrijft Mike Adams.

Wat is de escalatieval? — Tactische overwinningen, strategische verliezen

De val begint wanneer we geloven dat we een regime tot onderwerping kunnen bombarderen – een fout die zich sinds de Golfoorlog heeft herhaald. Zoals Pape in ons recente interview (zie BrightVideos.com) uitlegde: “Lange tijd hebben we een algemene veronderstelling gehad… dat we niet alleen doelen overal ter wereld kunnen raken, maar ook politieke uitkomsten overal ter wereld kunnen beïnvloeden, en dat is simpelweg een vergissing”. Deze manier van denken leidde ons in een moeras in Vietnam, waar de VS meer dan 80 procent van de doelen vernietigde, maar toch de oorlog verloor. De belangrijkste les: het vernietigen van doelen is niet hetzelfde als het behalen van een politieke overwinning; we verwarren tactiek met strategie.

Naar mijn mening laten de huidige aanvallen op Iran zien dat de vijand terugslaat op manieren die het conflict veel verder escaleren dan aanvankelijk verwacht. Pape’s onderzoek naar blokkades en economische sancties laat een voorspelbaar patroon zien: wanneer je 15–17 procent van de wereldwijde olievoorziening wegneemt, treden er in fasen tekorten op – eerst prijsstijgingen, dan afname van de voorraden, en vervolgens een reële economische krimp. Dit speelt zich op dit moment af, precies volgens het schema dat hij maanden voordat de bombardementen begonnen had uitgestippeld. Het publiek en de media richten zich vaak op elk tactisch succes – een vernietigde raketbasis, een gedode commandant – terwijl ze de strategische ramp negeren die zich op de wereldwijde energiemarkten voltrekt.

De economische tijdbom – 1 augustus en de olie-crash

In ons recente interview waarschuwde Pape dat tegen 1 augustus de wereldwijde olievoorraden grotendeels uitgeput zullen zijn – dat is een harde deadline voor een ernstige economische krimp. Het enige land dat goed beschermd is tegen deze schok is China, dat de afgelopen jaren strategische reserves heeft opgebouwd. Voor de rest van de wereld raakt de buffer bijna op. (Rusland is een uitzondering omdat het zelf een overvloed aan olie produceert, en de Verenigde Staten, hoewel ze veel olie produceren, nog steeds meer dan 6 miljoen vaten per dag moeten importeren omdat de olie die de VS produceert niet van dezelfde kwaliteit is als de olie die nodig is om aan de brandstofvraag te voldoen.)

Het publiek onderschat schromelijk de vertraging tussen een akkoord en daadwerkelijk herstel. Zelfs als de Straat van Hormuz morgen weer opengaat, benadrukt Pape dat “het maanden zal duren voordat de olieproductie, als die eenmaal weer op gang is, ook maar enigszins in de buurt komt van wat het vóór de oorlog was”. Er is een maandenlange voorraadpijplijn die weer moet worden gevuld. Tankers zitten vast, raffinaderijen moeten weer opstarten en de wereldwijde verzekeringssector heeft al permanente risicopremies ingecalculeerd die de transportkosten hoog zullen houden. Dit is geen tijdelijke dip; het is een structurele breuk in het mondiale energiesysteem die jaren zal duren om te herstellen, als dat al ooit gebeurt.

De nieuwe troef van Iran – Waarom de olieprijzen niet naar normaal zullen terugkeren

Iran heeft geleerd dat hoge olieprijzen zijn positie versterken en de schatkist vullen – en het heeft geen reden om de prijzen te laten dalen naar 60 dollar per vat. Pape stelt dat “Iran voor een lange periode zeer tevreden zal zijn met 90, 95 of 100 dollar per vat olie”, omdat het zichzelf nu als de overwinnaar in dit conflict beschouwt. Elke dag dat de olieprijs boven de 90 dollar blijft, haalt Iran enorme inkomsten binnen om zijn leger weer op te bouwen en zijn bondgenoten te financieren, terwijl de VS politieke en economische schade lijdt doordat zijn handelspartners te maken hebben met strenge energiebeperkingen.

Fysieke schade aan de energie-infrastructuur – pijpleidingen, putten, waterconing – betekent dat de productieniveaus van voor de oorlog wellicht nooit meer terugkeren. Pape wijst erop dat waterconing, waarbij zeewater in uitgeputte oliereservoirs sijpelt, de productie van een put permanent met 30 procent of meer kan verminderen. We zagen dit gebeuren in Iran na de revolutie van 1979; de olie-export van het land is nooit meer teruggekeerd naar het niveau van voor de revolutie. Hetzelfde gebeurt nu. Voeg daar de vernietiging van gasvervloeiingsinstallaties in Qatar aan toe, waarvan de wederopbouw drie tot vijf jaar zal duren, en je hebt een permanente vermindering van de wereldwijde energievoorziening die geen enkele overeenkomst snel kan verhelpen. Ik geloof dat we onszelf voor de gek houden als we denken dat olie ooit weer zo goedkoop en overvloedig zal zijn als in 2025.

De dronerevolutie – Hoe goedkope wapens alles hebben veranderd

De decentralisatie van precisiewapens, met name drones, heeft enorme macht gegeven aan zwakke staten zoals Iran. Pape legt uit dat “zwakke landen ontdekken dat ze niet alle infrastructuur nodig hebben die bij precisie hoort… ze krijgen misschien niet 100 procent van de waarde, maar ze kunnen ongeveer 85 procent van de waarde krijgen tegen veel lagere kosten” . Een drone van 10.000 dollar met een lading van 5 tot 10 pond kan nu ’s werelds meest vitale zeeroutes bedreigen. Dit is een fundamentele verschuiving die het hele fundament van de Amerikaanse militaire dominantie ondermijnt.

Goedkope drones geven Iran nu een asymmetrisch vermogen om tankers en marineschepen te bedreigen. Iran is een dronfabriek voor Rusland geworden, en het leger heeft een reeks goedkope precisiewapens ontwikkeld die zorgvuldig op doelen zijn afgestemd. Dit is geen tijdelijke trend. Zoals Pape opmerkte, kunnen zelfs miljardairs als Jennifer Pritzker dronfabrieken in Oekraïne financieren zonder tussenkomst van de overheid. De geest is uit de fles. De VS kunnen de zeeën niet langer alleen met vliegdekschepen domineren. We worden geconfronteerd met een wereld waarin elke staatsactor de toegang tot strategische knelpunten kan ontzeggen, en de Straat van Hormuz zal nooit open zijn totdat Iran dat wil – een realiteit die ik al maanden van de daken schreeuw.

Conclusie: De splitsing in de weg – De nederlaag accepteren of binnenvallen?

We staan voor een harde keuze: een ‘vrede’ die macht afstaat aan Iran, of een grondoorlog die nog catastrofaler zou zijn. Pape noemt dit de splitsing in de weg: “Krijgen we een akkoord dat Iran in wezen toestaat om in de loop van de tijd machtiger te worden… of proberen we te voorkomen dat Iran machtiger wordt, in welk geval we daarvoor militair geweld moeten gebruiken?”. President Trump doet nu naar verluidt concessies aan Iran omdat hij de politieke gevolgen ziet van een ‘nederlaag’ op zijn naam. Hij is al teruggekomen op standpunten waarvan hij zwoer dat hij ze nooit zou veranderen, zoals de eis dat Iran zijn verrijkt uranium verscheept.

Ik ben van mening dat we een eerlijk nationaal gesprek moeten voeren over wat er werkelijk mogelijk is – en de ongemakkelijke realiteit onder ogen moeten zien dat we deze ronde al verloren hebben. De enige militaire optie die nog overblijft is een grondinvasie, wat een catastrofe zou zijn voor Amerikaanse soldaten en de regio. Pape waarschuwt dat zelfs het terugdringen van Iran tot 50 mijl van de Straat een “militaire operatie van de eerste orde” zou vereisen. Ondertussen zit China aan de zijlijn, bouwt het energie-infrastructuur en lacht het om de futiliteit van de macht van het Amerikaanse leger.

De escalatieval is om ons heen gesloten, en de prijs zal alles zijn: onze economie, onze veiligheid en onze nationale trots.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Pepe Escobar: De helse escalatiemachine

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: