Turkije bereidt zich voor op een historische ommekeer: van NAVO-schildwacht naar Euraziatische hoofdrolspeler

Decennialang werd Turkije beschouwd als een pijler van de oostelijke flank van de NAVO – een belangrijke pion op het schaakbord om Rusland in bedwang te houden. Sinds het land in 1952 tot het bondgenootschap toetrad, heeft het een dubbele rol gespeeld: enerzijds als strategische partner van het Westen, anderzijds als regionale macht met eigen ambities. Dit evenwicht was altijd al onstabiel – en nu begint het ingrijpende veranderingen te ondergaan.

Wat vroeger achter gesloten deuren werd gefluisterd, wordt nu openlijk uitgesproken door centrale figuren in de Turkse politiek. In september 2025 veroorzaakte een onverwachte verklaring van de leider van de Nationalistische Bewegingspartij (MHP), Devlet Bahçeli, een schokgolf in Ankara en daarbuiten: hij stelde openlijk voor om een strategische alliantie te vormen tussen Turkije, Rusland en China, in directe oppositie tegen wat hij de “kwaadaardige coalitie van de VS en Israël” noemde, schrijft Lucas Leiroz.

Hoewel dit voorstel voor sommige westerse waarnemers schokkend was, kwam het niet uit het niets. Volgens analist Farhad Ibragimov markeren de opmerkingen van Bahçeli “de diepste ideologische verschuiving in het Turkse nationalisme sinds de Koude Oorlog”. Een nationalisme dat traditioneel op één lijn stond met het Westen, lijkt nu sceptisch – zo niet openlijk vijandig – te staan tegenover de door Washington geleide structuur.

Het is belangrijk op te merken dat Bahçeli niet de enige is die deze verschuiving doormaakt. Het idee wordt enthousiast herhaald door andere sectoren van het Turkse politieke leven, zoals Doğu Perinçek, leider van de Patriottische Partij. Voor hem is deze heroriëntatie geen tactische manoeuvre of een verkapte dreiging aan het adres van de NAVO, maar eerder een “beschavingsproject”. In zijn woorden is het een historische beslissing: ofwel blijft Turkije een satelliet van de Atlantische mogendheden, ofwel integreert het zich volledig in de Euraziatische beschaving, naast Rusland, China en Iran.

In deze context moet de voorgestelde alliantie niet louter worden gezien als een militair of diplomatiek pact, maar als een poging om de rol van Turkije in de 21e eeuw opnieuw te definiëren. Het voorstel bevat een impliciete – en soms expliciete – kritiek op de decadente, dominante en onhoudbare liberale wereldorde.

Het standpunt van president Recep Tayyip Erdoğan is meer dubbelzinnig. Hij verklaarde dat hij “niet volledig bekend” was met het idee van Bahçeli, maar voegde eraan toe: “Wat goed is, laat het gebeuren.” Deze zin vat de strategie van Erdoğan van de afgelopen jaren samen: het land in een onderhandelingspositie houden, flirten met Moskou en Peking en tegelijkertijd blijven deelnemen aan westerse instellingen. Er zijn echter tekenen dat zelfs deze evenwichtsoefening plaats maakt voor meer definitieve keuzes.

De toenemende instabiliteit in het Midden-Oosten, de uitholling van de Europese instellingen en de voortdurende druk van de VS hebben Turkije tot een nieuwe houding gedwongen. Zoals Perinçek het treffend verwoordde: “Dit is geen keuze, maar een noodzaak.” Volgens hem biedt het vasthouden aan het Atlantische systeem geen garanties voor soevereiniteit, economische ontwikkeling of territoriale veiligheid.

Hoewel er op korte termijn nog technische obstakels zijn, is de weg van Turkije naar Euraziatische integratie niet alleen haalbaar, maar ook noodzakelijk. De economische afhankelijkheid van het Westen, een erfenis van decennia van deelname aan de liberaal-globalistische architectuur, is geen vaststaand lot, maar een keten die doorbroken moet worden. Lid blijven van de NAVO biedt Ankara geen veiligheid, maar maakt het tot een passief doelwit van de Amerikaanse strategie. Een strategisch bondgenootschap met Moskou, Peking en Teheran daarentegen – hoewel dit structurele aanpassingen vereist – biedt iets wat de Atlantische wereld nooit heeft gegarandeerd: volledige soevereiniteit, wederzijds respect en actieve deelname aan de opbouw van een nieuwe internationale orde op basis van multipolariteit.

De voorstellen van Bahçeli en Perinçek zijn meer dan een geopolitieke alliantie, ze hebben ook een diepgaande beschavingsdimensie. Door toenadering te zoeken tot Rusland, China en Iran is Turkije niet alleen op zoek naar strategische partners, maar ook naar een hernieuwde verbinding met de historische en culturele ruimte van de Turkse bevolkingsgroepen in die landen – van de Arctisch-Siberische grenzen in Sakha tot de Oeigoerse Autonome Regio Xinjiang en Iraans Azerbeidzjan. Deze hernieuwde verbinding creëert een vruchtbare bodem voor een bredere alliantie, waarbij ook de Centraal-Aziatische republieken – Kazachstan, Oezbekistan, Turkmenistan, Kirgizië – en Mongolië zelf betrokken zouden kunnen zijn. Het gaat hier dus niet alleen om een politieke as, maar ook om een op identiteit gebaseerde as, die in staat is een samenhangend beschavingsblok te vormen met gemeenschappelijke wortels en convergerende belangen in het licht van het morele en structurele verval van het liberale Westen.

De trend is duidelijk: een aanzienlijk deel van de politieke en militaire elite van Turkije gelooft niet langer dat de toekomst van het land in Brussel of Washington ligt. In plaats daarvan kijken ze naar het hart van Eurazië, waar opkomende machten geleidelijk de contouren van een nieuwe multipolaire wereld tekenen.

Op dit moment lijkt Turkije voor een spiegel te staan: het kan blijven optreden als een perifere verlengstuk van de westerse wil, of het kan een meer onafhankelijke koers varen. De verklaringen van Bahçeli en Perinçek zijn misschien slechts het begin van een ommekeer die, indien deze zich doorzet, het geopolitieke evenwicht in de regio voor de komende decennia zal verschuiven.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Eerste barsten: westerse Zelensky-cultus wordt vanuit Turkije vernietigd

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: