Wanneer Frankrijk niest, zo werd vroeger gezegd, wordt heel Europa verkouden. Je hoeft alleen maar te denken aan de Franse Revolutie, de “Lente der Volkeren” van 1848 of zelfs de studentenprotesten van mei 1968 om te begrijpen wat daarmee wordt bedoeld: Frankrijk heeft iets bijzonders waardoor het zowel als katalysator als graadmeter kan fungeren voor ingrijpende veranderingen in de Europese orde.
Je vraagt je af of de rellen die momenteel Frankrijk teisteren het nieuwste voorbeeld van dit verschijnsel zullen blijken te zijn. De afgelopen weken zijn tienduizenden ontevredenen de straat opgegaan in steden door het hele land, waarbij ze — iets — eisen. De demonstraties begonnen met scholieren en studenten, die beweerden te protesteren tegen slechte omstandigheden op scholen en problemen met het toelatingssysteem voor het hoger onderwijs. Maar al snel kregen de scholieren gezelschap van vakbondsleden en radicalen van allerlei pluimage, en de doelwitten van hun woede breidden zich uit tot brandstofprijzen en de stijgende kosten van levensonderhoud, bezuinigingen op de overheidsbegroting, een gebrek aan aandacht voor linkse prioriteiten en uiteindelijk het idee van gezag zelf, schrijft Luke Nicastro.
Nu staan protesten, volgens de Franse traditie, doorgaans niet bekend om de keurigheid en het fatsoen die je misschien zou aantreffen bij een Amerikaanse “No Kings”-bijeenkomst. Maar dit weekend ontaardden ze in een mate van chaos en geweld die zelfs naar Franse maatstaven ongebruikelijk is. De wereld kreeg beelden voorgeschoteld van plunderingen, moedwillige vernieling van eigendommen en brute fysieke aanvallen in heel Frankrijk. Bijna 1.000 politieagenten en gendarmes raakten gewond en tussen zaterdag en zondag werden meer dan 2.400 arrestaties verricht. De ontaarding werd misschien wel het best samengevat door een brandstichting in het stadhuis van Limoges, een indrukwekkend oud gebouw dat twee wereldoorlogen had overleefd voordat het uiteindelijk ten onder ging aan de zinloze uitbarstingen van de meute.
Een klein deel van de onrust heeft zich inmiddels al buiten de Franse grenzen verspreid. De afgelopen dagen hebben we soortgelijke demonstraties zien uitbreken in Madrid, Milaan, Lissabon en Brussel. En er zijn goede redenen om te verwachten dat de onrust zich verder zal verspreiden, omdat de omstandigheden die haar hebben veroorzaakt in de meeste Europese landen voorkomen.
Kijk allereerst naar de materiële omstandigheden. Frankrijk bevindt zich, net als de Verenigde Staten, midden in een crisis rond de kosten van levensonderhoud, die gewone mensen over de hele linie onder druk zet. Maar de Franse crisis is op bepaalde belangrijke terreinen ernstiger en pijnlijker — met name wat betreft de olie en het gas die nodig zijn voor commercieel vervoer, industriële productie en woningverwarming — en de Franse leiders hebben veel minder mogelijkheden om de onderliggende oorzaken te beheersen (die vervelende oorlog in het Midden-Oosten bijvoorbeeld).
Bovendien voltrekt deze crisis zich tegen de achtergrond van zowel bloedeloze economische groei als — en dat is cruciaal — een dreigende begrotingscrisis. Er is veel geschreven over de snel groeiende Franse staatsschuld en de onbedwingbare verslaving van het land aan het financieren van buitengewoon royale sociale voorzieningen door middel van begrotingstekorten. En hoewel de Verenigde Staten bepaald geen toonbeeld van begrotingsdiscipline zijn, heeft de dollar een hegemoniale positie en bepalen wij de regels van het mondiale financiële systeem. Frankrijk beschikt over veel minder financiële buffers. Het risico op wanbetaling door de staat is de laatste tijd aanzienlijk gestegen, waardoor de regering zo ongerust is geworden dat zij daadwerkelijk bezuinigingen op de uitgaven heeft voorgesteld. (Quelle horreur!) Het resultaat is natuurlijk woede en verzet (waarvan de protesten, althans aanvankelijk, een duidelijk voorbeeld waren), wat doorgaans pogingen om het probleem op te lossen verlamt en de situatie daardoor verergert.
Dan is er nog de kwestie van immigratie. Wat de etnische samenstelling van de relschoppers en plunderaars ook moge zijn — ik laat het aan de lezer over om de verschillende video’s en het bewijsmateriaal die online circuleren te analyseren — het is duidelijk dat massamigratie diepgaande en misschien onoverbrugbare maatschappelijke breuklijnen heeft veroorzaakt. Bijna 12 procent van de Franse bevolking is in het buitenland geboren. Van deze ongeveer acht miljoen inwoners ontbreekt het velen aan de wil of het vermogen om zich aan te passen aan een samenleving die veel minder goed in staat is nieuwkomers op te nemen en te integreren dan onze eigen republiek. En deze miljoenen buitengeslotenen zijn zich op hun beurt terdege bewust van de onzekerheid van hun positie. Het resultaat is een situatie van blijvende vijandigheid. In tijden van crisis zijn er daardoor grote groepen opportunisten die weinig verbondenheid voelen met de bestaande orde en veel te winnen hebben bij het uiteenvallen ervan.
Ten slotte is er het totale failliet van het politieke establishment. Emmanuel Macron is al tien jaar president van Frankrijk en heeft een goedkeuringspercentage van 15 procent. En hoewel zijn oorspronkelijke belofte — zoals een scherpzinnige commentator op X opmerkte — juist was om de uitbarsting van volkswoede die we vandaag zien te voorkomen door de onderliggende oorzaken ervan aan te pakken, valt niet te ontkennen dat het project van het macronisme is mislukt. Het is er niet in geslaagd de Franse economie en overheidsfinanciën op orde te brengen. Het is er niet in geslaagd de openbare orde te versterken of de Franse macht of veiligheid wezenlijk te vergroten. En het is er niet in geslaagd het Franse volk te verenigen. Toen Macron zich zondag eindelijk gedwongen zag de natie toe te spreken, gaf hij extreemlinkse agitatoren en “delinquenten” de schuld van de chaos en beloofde hij plichtsgetrouw zowel “naar de woede te luisteren en de oorzaken ervan aan te pakken” als “de republikeinse orde krachtig te handhaven”. (Zijn regering drong ook aan op beperkte plaatselijke avondklokken.) Maar weinig van zijn landgenoten leken hun president serieus te nemen. Overtuigender was de conclusie van journalist Vincent Trémolet de Villers:
Als ultralinks, criminelen en plunderaars Frankrijk binnen enkele uren volledig op zijn kop kunnen zetten, komt dat in de eerste plaats doordat een technocratische monarchie — bedwelmd door haar eigen gevoel van belangrijkheid — systematisch alle morele, veiligheidsgerelateerde, culturele en economische waarborgen heeft afgebroken die een samenleving overeind houden.
De drie hierboven geschetste mislukkingen zijn in Frankrijk misschien het verst gevorderd. Maar Frankrijk staat hierin niet alleen. Heel Europa wordt geconfronteerd met deze samenloop van zware economische tegenwind, massamigratie en een volkomen onbekwame politieke klasse.
Dus, om de vraag uit de titel van dit artikel te beantwoorden: is dit het einde? Is Europa ten dode opgeschreven?
De rechtse, anti-establishmentpartijen die momenteel sterk in opkomst zijn in landen als Frankrijk en Duitsland bieden enig uitzicht op herstel. Als de ontwikkelingen in hun voordeel blijven uitpakken — en dat is nog altijd zeer onzeker — zouden het Rassemblement National, de AfD en vergelijkbare bewegingen de huidige Europese elites kunnen vervangen door leiders die zowel de urgentie van de uitdaging als de noodzaak van doortastend optreden begrijpen. Maar hoewel populisten hun politieke orde misschien kunnen versterken en het migratieprobleem serieus kunnen aanpakken, is het onwaarschijnlijk dat zij een uitweg zullen vinden uit het materiële dilemma van het continent. Het economische concurrentievermogen zal blijven afnemen, de betaalbaarheidscrisis zal waarschijnlijk verergeren en de technologieën die de toekomstige machtsverhoudingen zullen bepalen — denk vooral aan AI — zouden Europa volledig voorbij kunnen gaan.
En als de populisten er niet in slagen aan de macht te komen, zullen de Europeanen uiteraard hun huidige koers voortzetten. Het huidige politieke establishment zal eerder een oorlog met Rusland beginnen dan massamigratie serieus aanpakken.
Dit alles wijst erop dat pessimisme gerechtvaardigd is. Een verdere achteruitgang is, hoewel niet volledig onvermijdelijk, veel waarschijnlijker dan het tegenovergestelde. Maar zelfs als deze protesten zich blijven verspreiden, zal de ineenstorting waarschijnlijk niet in één keer plaatsvinden, in een plotselinge vuurzee. Het zal eerder een triest drama zijn dat zich over jaren en decennia ontvouwt. Want als er, zoals Adam Smith ooit beroemd opmerkte, heel wat nodig is om een natie te ruïneren, hoeveel meer geldt dat dan voor een heel continent?
Onafhankelijke journalistiek is niet vanzelfsprekend. Zeker niet in een wereld waarin grote belangen steeds meer bepalen wat u wel en niet te horen krijgt. Frontnieuws weigert zich daaraan te onderwerpen. Geen adverteerders, geen sponsors, geen verborgen agenda’s. Alleen onze lezers maken het mogelijk dat wij onafhankelijk kunnen blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.
Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.
De tragedie van narcistische naties: hoe Europa zijn toekomst verloor in Oekraïne
Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram
