Iran maakt korte metten met Amerikaanse en Israëlische radars en sensoren, en verandert daarmee het verloop van de oorlog

Dit zou wel eens het antwoord kunnen zijn op de belangrijkste vraag van dit moment: waarom lijkt het luchtruim plotseling zo kwetsbaar, zelfs tegenover een verzwakt Iraans leger?

Een maand na het begin van de Amerikaanse militaire campagne tegen Iran, laat het veelgeprezen luchtverdedigingssysteem van Israël zijn beperkingen zien. Alleen al in de afgelopen 10 dagen hebben grote steden, waaronder Tel Aviv, Dimona en Arad, aanzienlijke schade opgelopen toen Iraanse raketten met succes het Israëlische netwerk van onderscheppingsraketten wisten te ontwijken, schrijft Jennifer Kavanagh.

De meest voor de hand liggende verklaring voor deze kennelijke mislukkingen is dat de uitputting van de Israëlische voorraad interceptorraketten de Israëlische strijdkrachten dwingt munitie te rantsoeneren of prioriteiten te stellen bij de doelen. Maar de tekortkomingen in de Israëlische luchtverdediging hebben vrijwel zeker diepere oorzaken. Immers, zelfs als Israël gedwongen zou zijn alleen de belangrijkste locaties te verdedigen, zou het vrijwel zeker Dimona — een stad gelegen in de buurt van verschillende van Israëls belangrijkste nucleaire faciliteiten — bovenaan de lijst plaatsen.

De zorgwekkendere realiteit is dat de hiaten in de Israëlische luchtverdediging mogelijk te wijten zijn aan detectiefouten (in plaats van onderscheppingsfouten) als gevolg van schade aan de radars en sensoren die ten grondslag liggen aan het geïntegreerde luchtverdedigingsnetwerk dat wordt gedeeld door de Verenigde Staten, Israël en partners in de Golf. Als dit waar is, zouden de gevolgen rampzalig zijn. Zonder de “ogen” waarop het Amerikaanse leger vertrouwt om dreigingen te identificeren en af te wenden, zouden Amerikaanse troepen en middelen veel kwetsbaarder zijn dan eerder werd aangenomen.

Tot voor kort werd het gelaagde luchtverdedigingssysteem van Israël beschouwd als vrijwel ondoordringbaar. De eerste laag, bekend als de Iron Dome, beschermt de steden en infrastructuur van Israël tegen korteafstandsraketten, zoals die worden afgevuurd door Hezbollah en Hamas. Hoewel de Iron Dome standhield onder aanzienlijke druk in de dagen en weken na de aanval van 7 oktober, is het minder effectief tegen een veel sterkere Iraanse tegenstander die is uitgerust met ballistische raketten en langeafstandsdrones.

Om zich te beschermen tegen de kruisraketten en ballistische raketten met middellange en lange afstand die de grootste bedreiging vormen in de huidige oorlog, vertrouwt Israël op drie extra luchtverdedigingslagen: David’s Sling, Arrow 2 en 3, en door de VS geleverde THAAD-systemen. Terwijl David’s Sling raketten binnen de atmosfeer onderschept, richt het Arrow-systeem zich op raketten buiten die atmosfeer, waardoor het veel effectiever is tegen ballistische raketten. Israël krijgt ook steun van Amerikaanse THAAD-systemen binnen Israël, evenals van lucht- en maritieme middelen in de regio.

Het redundante karakter van het Israëlische luchtverdedigingssysteem is de reden waarom de recente Iraanse successen zo verrassend waren voor waarnemers, die zich afvroegen waarom het Israëlische luchtruim plotseling doorbreekbaar lijkt, zelfs tegen een verzwakt Iraans leger.

Er is geen eenduidig antwoord op dit raadsel, maar de eenvoudigste verklaringen lijken ontoereikend. Israël heeft inderdaad een groot deel van zijn voorraad luchtinterceptorraketten verbruikt. Sommige rapporten suggereren dat maar liefst 80% van de meest geavanceerde luchtverdedigingsmunitie van de IDF in de eerste drie weken van de oorlog is verbruikt, waardoor Israël gedwongen werd steeds meer te vertrouwen op andere systemen. Deze snelle uitputting suggereert dat de verdediging van Israël kwetsbaarder was dan ze leek, en duidelijk niet was opgezet om het volume aan aanvallen te weerstaan dat Iran nu kan uitvoeren.

Een tweede factor in het succes van Iran is het gebruik van grote aantallen drones en clustermunitie, die in staat zijn een luchtverdedigingsnetwerk te overspoelen en de capaciteit ervan te overweldigen. Geen enkel luchtverdedigingssysteem is perfect, dus het vermogen van Iran om het aantal munitie-eenheden dat de Israëlische verdediging confronteert te vergroten, zou de hogere trefkans in vergelijking met eerdere conflicten kunnen verklaren. Maar Iran gebruikte soortgelijke wapens in de 12-daagse Oorlog met minder effect, dus ook dit is een onbevredigende verklaring.

Het probleem met deze eerste verklaringen is dat ze te beperkt zijn en zich richten op tekortkomingen binnen Israël. De meer waarschijnlijke mogelijkheid is echter dat de waargenomen kwetsbaarheden in de Israëlische luchtverdedigingssystemen niet binnen Israël liggen, maar daarbuiten, in het bredere Amerikaans-Israëlische luchtverdedigingsnetwerk dat de Midden-Oosten-regio bestrijkt.

Hoewel Israël veel van zijn eigen luchtverdedigingssystemen en munitie bezit en zelfs produceert (sommige via joint ventures met de Verenigde Staten), is zijn luchtverdedigingsnetwerk geïntegreerd met dat van de Verenigde Staten, waardoor de twee landen inlichtingen en gegevens van sensoren en radars in de hele regio kunnen delen. Schade aan dit netwerk van sensoren en radars zou de luchtverdediging van Israël – en die van de Verenigde Staten – fataal ondermijnen.

Zelfs met beperkingen op realtime satellietinformatie stapelt het bewijs van dit soort systeemstoringen zich op. Rapporten op basis van beschikbare satellietbeelden suggereren dat ten minste 10 Amerikaanse radarstations in het Midden-Oosten sinds het begin van de oorlog zijn geraakt door Iraanse drones. Hieronder vallen meerdere AN/TPY-2-radars die worden gebruikt in de THAAD-luchtverdedigingssystemen, en een AN/FPS-132 Phased Array Radar in Qatar. Hoewel het verlies van één radar het hele luchtverdedigingsnetwerk niet zou uitschakelen, zou het verlies van tien of meer radars of detectiesystemen het vermogen van de VS om inkomende dreigingen te identificeren en erop te reageren aanzienlijk verminderen.

Nog zorgwekkender is het kennelijke onvermogen van de Verenigde Staten om hun eigen bases in het Midden-Oosten te beschermen. Vorige week doken berichten op dat Amerikaans personeel niet langer kan wonen en werken op veel militaire bases in de Golfregio, en gedwongen is te verhuizen naar hotels of alternatieve locaties, omdat de bases zelf te kwetsbaar zijn voor aanvallen door Iraanse drones en raketten.

Succesvolle aanvallen op Amerikaanse vliegtuigen die op regionale bases geparkeerd staan en aanhoudende Amerikaanse slachtoffers op locaties waar Amerikaans personeel verblijft, bevestigen deze kwetsbaarheden inderdaad. Bij het meest recente incident op de luchtmachtbasis Prince Sultan in Saoedi-Arabië hebben Iraanse raketten en drones 12 militairen verwond en verschillende vliegtuigen beschadigd, waaronder een zeldzaam E-3-vroegtijdige-waarschuwingsvliegtuig (een doelwit dat de VS zeker zou hebben beschermd, zelfs met schaarse onderscheppingsraketten, als de dreiging op tijd was gedetecteerd).

Aangezien de meeste grote bases in het Midden-Oosten waar Amerikaanse troepen zijn gestationeerd ook geavanceerde luchtverdedigingssystemen huisvesten of daaronder vallen, wijst de schijnbare kwetsbaarheid van deze locaties op een probleem dat veel groter is dan een gebrek aan voldoende onderscheppingsraketten of systemen tegen drones.

Het nieuws dat het Pentagon onderdelen van THAAD- en Patriot-systemen die in Azië zijn gestationeerd, naar het Midden-Oosten verplaatst, biedt een laatste aanwijzing. Ten eerste, aangezien deze systemen zijn ingesteld op ballistische en andere geavanceerde raketten, impliceert hun herinzet dat de urgente dreiging in feite niet van drones uitgaat. Ten tweede, als er meer capaciteit nodig was, zouden hele systemen kunnen worden verplaatst. Dat er slechts onderdelen werden herverdeeld, suggereert dat het doel wellicht in plaats daarvan het herstel van beschadigde systemen of de vervanging van beschadigde onderdelen was, waaronder sensoren en radars.

De gevolgen van zelfs een gedeeltelijke uitval van het Amerikaanse luchtverdedigingsnetwerk in het Midden-Oosten zouden verstrekkend zijn en een bedreiging vormen voor Amerikaanse operaties in de huidige oorlog, toekomstige conflicten in andere gebieden en de verdediging van het eigen grondgebied. Hoewel het Pentagon veel tijd heeft besteed aan het bespreken van de voorraaddiepte en de noodzaak om de munitievoorraden weer op te bouwen, is de dringender vereiste na de oorlog wellicht juist het repareren en versterken van het Amerikaanse netwerk van grondgebonden sensoren en radars waarop de Amerikaanse luchtverdediging vertrouwt, in het Midden-Oosten en elders.

Dit is een veel grotere uitdaging dan alleen het versnellen van de munitieproductie. Het repareren van geavanceerde radars en sensoren is tijdrovend, duur en complex. En de oorlog met Iran lijkt de Amerikaanse aanpak van de luchtverdediging fundamenteel op de proef te hebben gesteld, met name de sterke afhankelijkheid van grondgebonden systemen, en suggereert dat de Amerikaanse luchtverdedigingscapaciteiten niet klaar zijn voor moderne oorlogsvoering. Het probleem is daarom strategisch, niet louter technisch.

In de toekomst kan de afhankelijkheid van grondgebonden sensoren en radars steeds ineffectiever en onhoudbaarder worden, vooral in conflicten tegen goed uitgeruste tegenstanders. Het Pentagon zal de overstap naar ruimte- en satellietgebaseerde systemen voor opsporing en onderschepping snel moeten versnellen. Aangezien nieuwe technologieën tijd nodig hebben om te rijpen en hun eigen beperkingen kunnen hebben, zal ook een versterking van de Amerikaanse militaire infrastructuur nodig zijn, waarvoor aanzienlijke en onmiddellijke investeringen moeten worden gedaan.

Ten slotte moeten Amerikaanse defensieambtenaren de huidige militaire positie van de VS in het Midden-Oosten en elders heroverwegen. De Verenigde Staten stationeren routinematig soldaten op kwetsbare locaties, dicht bij vijandelijke grenzen, in naam van afschrikking. Een minder betrouwbare luchtverdediging zal vereisen dat personeel voorgoed uit deze locaties wordt teruggetrokken.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Laatste escalatie staat op het punt te gebeuren nu Iran en Israël ‘waarschuwingsschoten’ op elkaars kerncentrales afvuren (VIDEO’S)

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: