“Dubbele oorlog”: staat Europa aan de vooravond van een ramp? China, Rusland en de mogelijke wereldoorlog

Europa staat aan de vooravond van een keerpunt in het veiligheidsbeleid. Een voormalig topofficier van de NAVO slaat alarm: hij waarschuwt voor een mogelijke dubbele oorlog in de Stille Oceaan en in Europa, voor tankcolonnes op onze wegen, instortende bevoorradingsnetwerken en een dagelijks leven dat “van de ene op de andere dag op zijn kop zou worden gezet”. Zijn eis: Europa moet zijn economie, samenleving en defensie onmiddellijk transformeren – of een hoge prijs betalen.

Maar de cruciale vraag blijft: is dit een noodzakelijke wake-upcall of eerder gevaarlijke oorlogszucht? schrijft Guido Grandt.

Europa heeft nog maar een paar jaar de tijd om zich voor te bereiden op een mogelijke grote oorlog – dat is de waarschuwing van Rob Bauer, Nederlands admiraal, tot januari 2025 voorzitter van het Militair Comité van de NAVO en daarmee de hoogste officier van het bondgenootschap.

Bijna vier jaar lang adviseerde hij de secretarissen-generaal Jens Stoltenberg en Mark Rutte in een fase waarin de oorlog terugkeerde naar Europa.

Vandaag spreekt Bauer ongewoon openhartig en komt hij met een hele reeks eisen. De tijd waarin dergelijke debatten “in suiker werden gehuld” is voorbij, zegt hij. Als Europa deze realiteitscheck weigert, krijgt het “een heel groot probleem”.

Mensen moeten begrijpen dat als er oorlog uitbreekt, die “elke dag” voelbaar zal zijn, zelfs als het front “een paar honderd kilometer verderop” ligt.Bauer wil dat we ons de gevolgen concreet voorstellen: colonnes tanks en militaire voertuigen die wegen en spoorlijnen blokkeren; geweld op straat omdat mensen bang en gefrustreerd zijn; gebombardeerde bruggen en havens; cyberaanvallen die ziekenhuizen, banken en scholen lamleggen; dagen zonder water, elektriciteit, brandstof of telefoonverbinding. Kortom: een leven dat “van de ene op de andere dag op zijn kop wordt gezet”. In plaats van dat te voorkomen, dringt hij erop aan om het te accepteren en ons erop voor te bereiden.

Het scenario van een dubbele oorlog – China, Rusland en de mogelijke wereldoorlog

Centraal in Bauers waarschuwing staat een scenario dat hij omschrijft als de “grootste zorg van de NAVO” op dit moment: een gelijktijdige oorlog in de Stille Oceaan en in Europa. Als China Taiwan aanvalt, zo redeneert hij, kan het in het belang van Peking zijn dat Rusland de VS bezig houdt met een nog groter conflict in Europa.

Dat zou kunnen betekenen dat Vladimir Poetin een grootschalige oorlog tegen Europa begint, hybride aanvallen “op zeer grote schaal” uitvoert – of beide combineert. Bauer is ervan overtuigd dat Moskou en Peking dit scenario niet alleen theoretisch doornemen, maar ook hun militaire leiders aan tafel kunnen brengen om een gezamenlijk plan uit te werken. Vanuit hun oogpunt, aldus de admiraal, is dat “zowel militair als geopolitiek gezien zinvol”.

Op de vraag of hij daarmee in feite een wereldoorlog beschrijft, antwoordt Bauer zonder aarzelen: ja, dat is precies het risico waarmee we te maken hebben.

Verdediging gaat iedereen aan – van soldaten tot burgers

Rob Bauer heeft kritiek op de mentale toestand van westerse samenlevingen. In het leger en de top van de politiek heerst weliswaar een gevoel van urgentie, zegt hij, “maar net daaronder en in de rest van de samenleving ontbreekt dat volledig”. Vooral in landen die ver van de oostelijke flank van de NAVO liggen, stelt bijna niemand zich de vraag: wat kan ik doen als er oorlog komt?

Bauer pleit daarom voor een radicale “Whole-of-Society-aanpak”: oorlogsvoorbereiding is niet alleen een taak van de strijdkrachten, maar van de hele samenleving.

Tijdens een lezing voor bankiers en investeerders maakte hij duidelijk dat bewapening geen abstracte “taak van het leger” is. Als de eerste beroepsmilitairen sneuvelen, komen de volgende “ook uit dit publiek, of jullie dat nu willen of niet”.

Zijn boodschap: wie niets doet, riskeert ‘zijn land te verliezen’. Het bevorderen van vrede lijkt niet van belang te zijn.

Alles voor de bewapening

Bauer vertelt over een Oekraïense wapenproducent wiens werknemers twaalf uur per dag, vijf dagen per week in de wapenindustrie werken – net als in Rusland.

En wij in Europa? Hier werken we in vergelijking daarmee kort, gaan we “om 16.00 uur naar huis om de kinderen op te halen”. Bauer benadrukt dat hij familie belangrijk vindt, maar gezien de dreiging moeten we ons afvragen of we “wereldkampioen in deeltijd werken” kunnen blijven.

Tegelijkertijd roept hij op tot een fundamentele heroriëntatie van kapitaalstromen. Institutionele beleggers moeten “een kant kiezen” en massaal investeren in de uitbreiding van de defensie-industrie. Kortetermijnrendement mag niet langer het enige criterium zijn. De Oekraïense economie is door de oorlog ingestort – Europa dreigt hetzelfde te overkomen als het wordt verrast. Wie dat niet begrijpt, “ook als zakenman of investeerder”, is volgens Bauer gewoon “dom”.

Hij kan zich een “revolutie in de publiek-private samenwerking” voorstellen, waarbij overheden en investeerders samen de productiecapaciteit voor wapens en munitie uitbreiden. Hij is het eens met de voormalige secretaris-generaal van de NAVO, Anders Fogh Rasmussen, die heeft voorgesteld om delen van de Europese industrie om te schakelen naar defensie. “We moeten de industrie en de arbeiders die we hebben gebruiken voor militaire doeleinden”, zegt Bauer, anders zal Europa “niet op tijd klaar zijn”.

Democratie, autoriteit en de breuk met de “heilige graal”

Het dilemma: dit alles moet gebeuren in democratische samenlevingen met een markteconomie. Hoe kan een dergelijke ingrijpende transformatie worden doorgevoerd zonder autoritaire methoden te kopiëren?

Bauer verwijst onomwonden naar de coronapandemie en beschouwt het totalitaire regeren als voorbeeldig. Destijds zouden democratieën hebben laten zien dat ze in korte tijd “bergen kunnen verzetten” als de ernst van de situatie wordt ingezien. Maar die ernst van de situatie was er niet. Des te veelzeggender is Bauers eis dat we nu op precies dezelfde manier moeten handelen. Daarvoor zijn “echte leiders” nodig, want “vrije markten denken niet vanzelf strategisch”. Leiders – of dictators?

Als voorbeeld noemt hij een stilgelegde Audi-fabriek in België, die zou worden omgebouwd tot wapenfabriek – een project dat mislukte door het verzet van een burgemeester die zijn stad niet tot militair doelwit wilde maken. Bauer vraagt zich af wanneer iemand de autoriteit heeft om dergelijke lokale bezwaren tegen te spreken, omdat er “iets groters” op het spel staat: het nationale belang. En als het leven van de burgers tegenover nationale belangen staat, wie trekt dan aan het kortste eind?

Hij noemt de huidige focus op efficiëntie bij militaire aankopen de “heilige graal” van de afgelopen decennia. Een graal die nu moet worden gebroken. Rusland produceert in drie maanden evenveel als Europa en Noord-Amerika in een jaar. Wie “net genoeg en net op tijd” produceert, heeft in geval van nood simpelweg te weinig en te laat.

Oekraïne, Rusland en de rol van de VS

Bauer is een overtuigd NAVO-man. Toch is hij geschokt door een vroeg ontwerp van een Amerikaans vredesplan, dat Rusland naar verluidt te grote concessies zou hebben toegekend. “Dat was onaanvaardbaar”, zegt hij.

Hij hoopt dat de Oekraïense president en Europese top politici Donald Trump in een andere richting sturen. Bauer kan zich niet voorstellen dat het in het belang van de VS is als Poetin als winnaar uit de oorlog komt. Tegelijkertijd gelooft hij niet in een snelle vrede: Rusland heeft geen prikkel om de oorlog te beëindigen en is “bijna honderd procent” vastbesloten om door te gaan.

Poetin heeft zijn land in een oorlogseconomie gedwongen, geen van zijn strategische doelen bereikt en ongeveer 700.000 soldaten in Oekraïne gebonden. Zelfs als de oorlog eindigt, zal Rusland volgens Bauer confronterend blijven – aangemoedigd door een overwinning of gefrustreerd door een nederlaag. Voor Moskou blijft het Westen alleen al door zijn bestaan een bedreiging.

NAVO onder druk – en de vraag Trump

Kan de NAVO deze spanningen weerstaan of staat het bondgenootschap voor een zware beproeving? Bauer spreekt alarmisten tegen. De NAVO is “sterker dan een enkele leider”, zegt hij. Donald Trump verzwakt het bondgenootschap volgens hem niet fundamenteel.

Hij wijst erop dat Oekraïne geen lid is van de NAVO en dat Trump de bondgenoten heeft aangespoord om zich te bewapenen. Bauer benadrukt dat Trump zijn loyaliteit aan het bondgenootschap en aan artikel 5 heeft bevestigd. Op de vraag of hij er nog steeds op vertrouwt dat de VS in geval van nood hulp zullen bieden, antwoordt hij: “Zonder aarzelen.” De VS zijn “meer dan president Trump” – en hebben er geen belang bij Europa in een zwakke positie achter te laten.

Tegelijkertijd waarschuwt Bauer voor Europese retoriek die gericht is op onafhankelijkheid van de VS, zoals Friedrich Merz die heeft geformuleerd. Wie de Amerikaanse bijdragen aan de NAVO – van troepen en kernwapens tot satellieten – wil vervangen, moet veel meer dan vijf procent van het bbp in defensie steken. Wie droomt van volledige onafhankelijkheid, speelt met gevaarlijke illusies.

Duitsland in het vizier

Voor Duitsland hebben de woorden van Bauer een bijzondere lading (en vallen ze bij de oorlogszuchtigen van de systeempartijen zeker in vruchtbare grond). Als grootste economie van Europa, doorvoerland en industriële kernstaat zou de Bondsrepubliek in geval van crisis zowel het logistieke hart als het belangrijkste doelwit zijn.

Na jaren van onderfinanciering bevindt de Bundeswehr zich in een fase van heropbouw. Speciale schulden ten koste van toekomstige generaties moeten dit oplossen, samen met een semi-“vrijwillige” dienstplicht. Hervormingen ten gunste van de bevolking staan momenteel niet op de prioriteitenlijst. Bauer oefent druk uit: hij vindt dat Europa geen tijd meer heeft. Wie iets anders beweert, brengt niet alleen de NAVO in gevaar, maar ook de eigen veiligheid. Dat is het algemene narratief.

Wake-upcall of oorlogszuchtigheid? Europa’s gevaarlijke evenwichtsoefening

De woorden van de voormalige topfunctionaris van de NAVO worden door velen gezien als een nuchtere analyse van een man die decennialang in het centrum van het westerse leger heeft gestaan. Maar critici zien iets anders in zijn uitspraken: een poging om Europa verder op een confronterende koers met Rusland te drijven – met wapens, bewapening en militaire mobilisatie in plaats van diplomatie, de-escalatie en politieke compromissen.

Het staat buiten kijf dat de mondiale machtsverschuiving ten gunste van Rusland, China en hun partners Europa en natuurlijk ook de VS onder enorme druk zet. Maar terwijl de enen waarschuwen voor een bedrieglijke illusie van veiligheid en tijd, vrezen anderen dat stemmen zoals die van Bauer zelf deel gaan uitmaken van een escalatiespiraal die Europa dieper in het conflict trekt dat het eigenlijk zou moeten voorkomen.

Of men zijn waarschuwingen nu beschouwt als een langverwachte wake-upcall of als een bijdrage aan de westerse oorlogszuchtige retoriek, het fundamentele conflict blijft hetzelfde: Europa moet beslissen welke weg het wil inslaan. Eén ding is zeker: de gevolgen van deze beslissing zullen het continent decennialang bepalen.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Nederlandse NAVO-admiraal Bauer steunt langeafstandsraketaanvallen van Oekraïne op Rusland

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: