De herstartval van de Golf: waarom het heropenen van Hormuz de energiecrisis niet zal beëindigen

Opnieuw ben ik veel dank verschuldigd aan Karl W. Miller, wiens analyse van de energiecrisis die door de oorlog met Iran is ontketend voor mij essentiële lectuur is geworden. Karl heeft de gewoonte om vooruit te zien. Hij voorzag de opmars van de Houthi’s in Zuid-Jemen al in juli, ruim voordat die de krantenkoppen haalde, en zijn recente werk over het wereldwijde dieseltekort en de “dubbele klap” voor de Golf heeft veel van wat ik hier heb geschreven vormgegeven. Zijn nieuwste vooruitblik, “The Gulf Restart Trap”, gedateerd 28 september, is misschien wel zijn belangrijkste tot nu toe. Wat volgt is mijn samenvatting van zijn bevindingen.

De wereld wacht op het moment dat de Straat van Hormuz weer opengaat en de olie uit de Golf weer begint te stromen. Karl stelt dat dit moment op grote schaal verkeerd zal worden geïnterpreteerd. De eerste tanker die wordt geladen, of de eerste raffinaderij-eenheid die opnieuw wordt opgestart, zal niet het einde van de crisis betekenen. De Golfstaten proberen hun energiesystemen opnieuw op te bouwen in een actieve conflictzone. Grote wederopbouwwerkzaamheden zullen jaren duren, en iedere nieuwe aanval kan voltooid werk vernietigen, exportroutes afsluiten en aannemers dwingen te vertrekken voordat permanente reparaties zijn voltooid. Millers conclusie is onomwonden: de wereld moet rekening houden met een langdurige energievoorzieningscrisis. Voor de zwaarst beschadigde installaties schat hij dat de reparatiecyclus wel vijf jaar kan duren, en nog langer als nieuwe aanvallen het werk onderbreken, schrijft Larry Johnson.

Het probleem, benadrukt hij, is niet geld. De Golfstaten beschikken over kapitaal. Wat ze niet op afroep kunnen kopen zijn vervangende machines, gespecialiseerde ploegen, veilig transport en stabiele bedrijfsomstandigheden.

De ontbrekende stroom

Miller meet de blootstelling aan de hand van een afgeronde referentie van ongeveer 20 miljoen vaten per dag die normaal gesproken door Hormuz gaan: ongeveer 15 miljoen vaten per dag ruwe olie en condensaat en 5 miljoen vaten per dag geraffineerde producten, inclusief de export van Irak. In zijn voorlopige planningsscenario stroomt 8,5 miljoen vaten per dag, waardoor 11,5 miljoen vaten per dag, of 57,5%, wordt onderbroken. Een stressscenario waarbij 6,5 miljoen vaten per dag stroomt, laat 13,5 miljoen vaten per dag, of 67,5%, onderbroken. Hij benadrukt zorgvuldig dat dit planningsscenario’s zijn, geen gemeten huidige totalen, en dat geen van beide tekorten automatisch het netto mondiale tekort vormt wanneer omleidingen, voorraden en een verminderde vraag worden meegerekend. Maar geen van beide scenario’s lijkt op een marginale verstoring.

In zijn verdeling van het scenario van 8,5 miljoen vaten per dag is Saoedi-Arabië goed voor ongeveer 4,4 miljoen vaten per dag, Irak voor 1,7 miljoen, Koeweit en de VAE elk voor ongeveer 1 miljoen en Qatar voor slechts 0,2 miljoen. Oman ligt buiten de zeestraat, en de Saoedische export via de Rode Zee en de omleidingsroute van de VAE via Fujairah worden niet meegerekend.

Ruwe olie herstelt sneller dan brandstof

Het belangrijkste onderscheid in het rapport is dat tussen ruwe olie en eindproducten. Een herstel van de export van ruwe olie betekent niet dat bruikbare brandstof terugkeert. De export van olieproducten via Hormuz, exclusief LPG, werd op 11 september gemeld op ongeveer 1 miljoen vaten per dag, tegenover ongeveer 4 miljoen vóór de oorlog, een tekort van ongeveer 75%. In de bredere Golfregio daalde de export van olieproducten, inclusief LPG, in augustus met bijna 60%. De netto-export van diesel en gasolie bedroeg in augustus slechts 390.000 vaten per dag, iets meer dan een kwart van het niveau van vóór de oorlog. Of een lading ruwe olie diesel of vliegtuigbrandstof wordt waar die nodig is, hangt af van de toestand van de raffinaderij, de compatibiliteit van de ruwe olie, productspecificaties en transportroutes.

Er is één opmerkelijke uitzondering op het beeld van stilgelegde raffinaderijen. De Duqm-raffinaderij in Oman meldde in 2026 op ongeveer 255.000 vaten per dag te draaien en produceerde in de eerste helft van het jaar ongeveer 215.000 vaten per dag aan diesel, vliegtuigbrandstof en nafta, waarvan het grootste deel waarschijnlijk wordt geëxporteerd.

Hoe de olie daadwerkelijk naar buiten komt

Miller beschrijft het pendelsysteem waarmee ruwe olie uit de Golf momenteel wordt vervoerd. Tankers laden binnen de Golf, maken de kwetsbare doorgang door Hormuz en dragen hun lading over aan zeeschepen in de Golf van Oman. Grote schepen verrichten een groot deel van dit werk: in één week eind september waren 17 van de 19 uitgaande tankers voor ruwe olie supertankers die elk ongeveer 2 miljoen vaten vervoerden.

Zijn waarschuwing gaat over het tellen. Een lading van 2 miljoen vaten die bij het laden wordt geregistreerd, vervolgens opnieuw bij de zeestraat en daarna nogmaals bij de overslag op zee, blijft 2 miljoen vaten, niet 6 miljoen. En het systeem is traag. Een pendeltanker met 2 miljoen vaten die in 20 dagen een volledige cyclus voltooit, levert slechts 100.000 vaten per dag, dus om 1 miljoen vaten per dag te vervoeren zijn tien van dergelijke schepen nodig die perfect functioneren, plus de vloot voor het verdere transport. Een cyclus van 30 dagen vereist er vijftien.

Saoedi-Arabië moet aan twee kustlijnen herstellen

Saoedi-Arabië staat centraal in het herstel en wordt aan beide zijden van het schiereiland met bedreigingen geconfronteerd. Het verslag opent met een satellietbeeld, gedateerd 13 september, van schade aan het pompstation van de Oost-Westpijpleiding bij Al-Mesabaah. De laadactiviteiten in Yanbu aan de Rode Zee zouden op 27 september zijn hervat, met een pijpleidingstroom van ongeveer 3,5 miljoen vaten per dag, waarvan een deel binnenlandse raffinaderijen bevoorraadt. In het zuidwesten betekenen de campagne van Ansar Allah tegen energie-infrastructuur en bedreigingen voor de scheepvaart op de Rode Zee dat Saoedische exploitanten rekening moeten houden met herhaalde onderbrekingen bij Jazan en langs de zeeroute. Miller waarschuwt ervoor om niet ieder incident in Saoedi-Arabië aan de Houthi’s toe te schrijven. De werkelijke test is of aanvallen uit verschillende richtingen tegelijkertijd dezelfde exportketen zouden kunnen doorsnijden.

Waarom reparaties jaren duren

Het rapport geeft planningsmarges voor reparaties na goedkeuring:

• Lokale leidingen en instrumenten: weken tot drie maanden
• Tanks en brandbeveiligingssystemen: 3-18 maanden
• Energie- en besturingssystemen: 6-24 maanden
• Grote procesmachines: 12-36 maanden
• Ernstige geïntegreerde wederopbouw: 24-60 maanden

Met andere woorden: het herstel van de zwaarst beschadigde systemen zou tot vijf jaar kunnen duren. Deze termijnen worden niet bij elkaar opgeteld; het langzaamste onmisbare systeem bepaalt de datum. Een intacte raffinaderij kan niet functioneren zonder betrouwbare stroomvoorziening, waterstof, water, besturingssystemen, tankopslag en toegang tot exportmogelijkheden. Eén op maat gebouwde machine kan een volledige installatie buiten bedrijf houden terwijl al het andere gereed is.

Miller maakt onderscheid tussen drie data die routinematig door elkaar worden gehaald: eerste productie, wanneer een beperkte configuratie veilig kan produceren; betrouwbare doorvoer, wanneer deze het beloofde niveau duurzaam kan handhaven; en volledig herstel, wanneer permanente reparaties, reservecapaciteit en reserveonderdelen aanwezig zijn. Deze momenten kunnen jaren uit elkaar liggen.

Qatar levert concreet bewijs. Volgens de meest recente vooruitzichten zullen reparaties aan twee beschadigde LNG-treinen ongeveer drie jaar duren, terwijl voor de beschadigde gas-to-liquids-trein wordt gemikt op het eerste kwartaal van 2027. Onbeschadigde LNG-treinen zouden binnen enkele weken na een veilige heropening opnieuw kunnen starten.

Vertraging vreet kapitaal op

Hoe langer reparaties worden blootgesteld aan inflatie, remobilisatie en conflict, hoe duurder ze worden. In Millers illustratieve model kost 1 miljard dollar aan directe reparatiewerkzaamheden, uitgesmeerd over vijf jaar, 1,65 miljard dollar bij stabiele toegang, 2,39 miljard dollar onder beperkte omstandigheden en 3,65 miljard dollar bij aanhoudend conflict. Geld dat laat wordt toegezegd, kan dezelfde fysieke reparatie tegen een veel hogere prijs kopen zonder de verloren bedrijfstijd terug te winnen.

Een regio die met zichzelf concurreert

Saoedi-Arabië, Qatar, de VAE, Koeweit, Bahrein en Oman doen allemaal een beroep op dezelfde mondiale reparatiemarkt: productiecapaciteit voor turbines en compressoren, constructiewerven, gespecialiseerde aannemers, zwaar hijsmaterieel en teams voor inbedrijfstelling. Een plan dat ervan uitgaat dat dezelfde productiecapaciteit tegelijkertijd voor meerdere landen beschikbaar is, is niet uitvoerbaar. Het herstel zal gefaseerd verlopen. Oman en de VAE kunnen alternatieve havens aanbieden, maar door iedere lading voor de wederopbouw naar dezelfde paar knooppunten te sturen, wordt het knelpunt alleen maar verplaatst.

Hoe de crisis zich verspreidt

De gevolgen bereiken de rest van de wereld via daadwerkelijk geleverde brandstof, niet via productiecijfers in de krantenkoppen. Het vervangen van een lading ruwe olie vervangt geen beschadigde dieseleenheid. Vliegtuigbrandstof moet aan luchtvaartspecificaties voldoen en via gecertificeerde bevoorradingssystemen voor luchthavens worden geleverd. Langere reizen verkleinen de effectieve transportcapaciteit: een vloot die twee keer zo lang over iedere retourreis doet, levert ongeveer de helft zoveel. Beschadigde LNG-treinen zullen de gas- en elektriciteitsmarkten krap houden nadat de olieroutes zijn verbeterd. En apparatuur die naar reparaties wordt omgeleid, vertraagt de nieuwe projecten waarop de markt rekende voor verlichting.

De tijdlijn

Miller hanteert vijf jaar als planningshorizon voor ernstige schade. Een programma van 36-60 maanden dat eind 2026 wordt goedgekeurd, wijst op voltooiing tussen eind 2029 en eind 2031, en iedere aanval die kritieke apparatuur beschadigt, schuift die datum opnieuw op. Miller dringt erop aan nu te beginnen: engineering, specificaties, fabrieksreserveringen en logistieke planning kunnen doorgaan voordat de veiligheidssituatie ideaal is, en wachten op een politieke regeling betekent dat de vroegste productiecapaciteit verloren gaat.

Millers boodschap is dat herstel moet worden aangetoond, niet afgekondigd. Het herstel is bereikt wanneer de bevoorrading betrouwbaar is, tijdelijke noodoplossingen verdwenen zijn en het systeem opnieuw een storing kan doorstaan, niet wanneer de eerste tanker wordt geladen. Met een reparatiecyclus die tot vijf jaar kan duren, is die dag nog ver weg. Tot die tijd is de wereld afhankelijk van een gedeeltelijk gerepareerd energiesysteem met minder reservecapaciteit en een duurdere route voor ieder vat brandstof dat het levert.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Dieselprijs schiet naar recordhoogten in heel Europa

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: