De AfD en de weg naar Moskou

De AfD (Alternative für Deutschland) beweegt zich in de richting van een buitenlands beleid dat een scherpe breuk zou betekenen met de koers die Berlijn sinds het begin van de oorlog in Oekraïne heeft gevolgd. Centraal daarin staat een eenvoudige stelling: Duitsland moet ophouden permanente confrontatie met Rusland te beschouwen als een onvermijdelijke voorwaarde van het Europese bestaan. De partij wil dat de Duitse militaire steun aan Oekraïne wordt beëindigd, dat onderhandelingen met Moskou voorrang krijgen boven verdere escalatie, dat Russische energie terugkeert op de Duitse markt en dat economische sancties worden afgebouwd naarmate de betrekkingen verbeteren, schrijft Bob Hickok.

Dat standpunt werd op 7 oktober nog duidelijker zichtbaar, toen de AfD aankondigde dat zij zich in het parlement van Saksen-Anhalt bij de BSW (Bündnis Sahra Wagenknecht) zou aansluiten om op te roepen tot beëindiging van de Duitse militaire steun aan Oekraïne. De motie kan het federale buitenlandse beleid niet bepalen, maar de symbolische betekenis ervan is moeilijk te missen. AfD-deelstaatleider Ulrich Siegmund zei dat Berlijn zich zou moeten inzetten om de oorlog te beëindigen in plaats van deze te verlengen, en de middelen die aan Oekraïne worden besteed naar Duitsland zelf zou moeten omleiden. Het initiatief verbindt daarmee het buitenlandse beleid met de binnenlandse kwestie die een groot deel van de opkomst van de AfD heeft aangewakkerd: of de Duitse staat geld, wapens en politieke aandacht moet blijven besteden aan een conflict in Oost-Europa, terwijl de ontevredenheid in eigen land groeit.

Achter dit argument schuilt een breder geschil over hoe de relatie van Duitsland met Rusland eruit zou moeten zien nadat de gevechten uiteindelijk zijn beëindigd. De AfD pleit niet alleen voor minder wapenleveranties. Tijdens debatten in het Duitse parlement hebben haar vertegenwoordigers opgeroepen tot een onderhandeld compromis, zich verzet tegen het Oekraïense lidmaatschap van de Europese Unie en tegen militaire garanties die Duitsland tot een nieuwe oorlog zouden kunnen verplichten, en betoogd dat de Duitse belangen het uiteindelijke herstel van normale betrekkingen met Moskou vereisen.

Eerder deze zomer betoogde een van de oorspronkelijke oprichters van de AfD, Alexander Gauland, in het Duitse parlement dat Oekraïne het recht had om door te vechten als het dat wenste, maar dat Duitsland niet verplicht was om het conflict tot het zijne te maken. Dat onderscheid staat centraal in het standpunt van de partij. Volgens de opvatting van de AfD moet Duitsland ophouden zijn belangen te definiëren aan de hand van de strategische prioriteiten van Kiev of door middel van een militaire confrontatie tussen Rusland en het Westen voor onbepaalde tijd. Berlijn zou in plaats daarvan opnieuw ruimte moeten verwerven voor onafhankelijke diplomatie en Oekraïne buiten de structuren moeten houden die het huidige conflict zouden kunnen veranderen in een permanente scheidslijn dwars door Europa.

De economische dimensie zou nog ingrijpender kunnen blijken. Vóór 2022 leverde Rusland meer dan de helft van het Duitse aardgas en meer dan een derde van de Duitse import van ruwe olie. Die relatie werd ernstig verstoord na de Russische invasie van Oekraïne, de confrontatie over sancties, de vermindering en stopzetting van belangrijke gasstromen en de vernietiging van drie van de vier pijpleidingstrengen van Nord Stream in september 2022.

De AfD houdt vol dat de daaruit voortvloeiende energievoorziening de Duitse industrie heeft verzwakt doordat relatief goedkoop pijpleidinggas werd vervangen door duurdere alternatieven. Markus Frohnmaier, vicevoorzitter van de AfD-fractie in het parlement, verdedigde zijn bezoek in juni aan het Internationaal Economisch Forum van Sint-Petersburg precies op deze gronden. Hij vertelde het Duitse parlement dat het opgeven van goedkoop Russisch gas, terwijl Duitse bedrijven met hoge energieprijzen werden geconfronteerd, in strijd was met de Duitse economische belangen.

AfD-financieel politicus Kay Gottschalk heeft eveneens gezegd dat de partij wil dat Nord Stream 1 en 2 opnieuw worden geopend en dat Russische olie na een vredesregeling weer via de Droezjba-pijpleiding naar Centraal-Europa wordt vervoerd. Critici binnen de CDU (Christlich Demokratische Union, de partij van bondskanselier Merz), de Groenen en andere partijen betogen dat een terugkeer naar Russische energie opnieuw een strategische afhankelijkheid zou creëren. Het meningsverschil gaat daarom over veel meer dan de prijs van een kubieke meter gas: het gaat erom of de Duits-Russische economische onderlinge afhankelijkheid een strategische fout was of een van de fundamenten van de vroegere industriële kracht van Duitsland.

Tegen deze achtergrond krijgt het voorgestelde Russisch-Duits-Amerikaanse zakenforum in 2027 betekenis. Kirill Dmitriev, de speciale gezant van Vladimir Poetin voor internationale economische samenwerking en hoofd van het Russische Directe Investeringsfonds, stelde de bijeenkomst in september publiekelijk voor en riep daarbij uitdrukkelijk op tot deelname van de AfD.

Reuters meldde vervolgens dat voorbereidingen gaande waren voor gesprekken tussen Dmitriev en de AfD-leiders Alice Weidel en Tino Chrupalla, mogelijk al in maart 2027. Het doel zou zijn om het herstel van Russische gasleveranties aan Duitsland en de mogelijke toekomst van Nord Stream te onderzoeken, hoewel een bron aan Reuters vertelde dat de bijeenkomst afhankelijk zou zijn van het eerst bereiken van een vredeskader tussen Rusland en Oekraïne.

Israël, de Verenigde Arabische Emiraten en India zijn genoemd als mogelijke locaties. Markus Frohnmaier heeft inmiddels bevestigd dat de AfD contact blijft onderhouden met Dmitriev over het forum en dat hernieuwde economische samenwerking een van de gespreksonderwerpen zou zijn. Dmitriev heeft beweerd dat meer dan twintig Duitse bedrijven al belangstelling hebben getoond, terwijl de Amerikaanse Kamer van Koophandel in Rusland het voorstel publiekelijk heeft verwelkomd. Deze signalen wijzen op daadwerkelijke belangstelling voor een hernieuwde commerciële dialoog, maar mogen niet worden verward met een overeenkomst tussen de drie regeringen.

Het Amerikaanse element is bijzonder intrigerend, maar vereist ook voorzichtigheid. Naar verluidt hoopten de organisatoren dat personen als Steve Witkoff en Jared Kushner aan de voorgestelde bijeenkomst zouden deelnemen. Een hoge Amerikaanse functionaris vertelde Reuters echter dat geen van beide mannen op dat moment op de hoogte was gebracht van of uitgenodigd voor de geplande top. Er is daarom nog geen grond om de bijeenkomst te omschrijven als een officiële Amerikaans-Duits-Russische conferentie.

Niettemin laat zelfs het idee zien hoe snel het diplomatieke landschap rond de oorlog in Oekraïne zou kunnen veranderen als onderhandelingen tot een duurzame regeling leiden. Een forum dat Russische functionarissen, Duitse oppositiepolitici, Amerikaanse vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en ondernemingen die geïnteresseerd zijn in het herstellen van commerciële banden samenbrengt, zou het begin betekenen van een strijd over de economische orde na de oorlog.

Sancties, bevroren tegoeden, pijpleidingen, energiecontracten, industriële investeringen en toegang tot de Russische markt zouden onmiddellijk weer op de agenda komen. President Vladimir Poetin voegde op 1 oktober nog een element aan deze discussie toe toen hij zei dat westerse bedrijven mogelijk Russische bezittingen die onder staatsbeheer waren geplaatst, zouden kunnen terugkrijgen als de betrekkingen verbeterden. Dergelijke uitspraken garanderen geen verzoening, maar laten zien dat Moskou nu al spreekt over de economische omstandigheden die op een politieke dooi zouden kunnen volgen.

De AfD probeert zich bijgevolg niet alleen te positioneren als de Duitse partij die tegen wapenleveranties aan Oekraïne is, maar ook als de politieke kracht die na de oorlog bereid is tot een andere relatie met Rusland. Haar argument combineert diplomatie, energie, industrie en soevereiniteit: stop de militaire escalatie, streef naar een onderhandelde regeling, hef sancties op naarmate de betrekkingen normaliseren, herstel de handel en sta Duitsland toe economische belangen na te streven die niet automatisch hoeven samen te vallen met elke strategische voorkeur van zijn bondgenoten.

De regering van Friedrich Merz huldigt vrijwel het tegenovergestelde standpunt. Zij handhaaft de militaire steun aan Kiev en waarschuwt dat een hernieuwde afhankelijkheid van Russische energie Duitsland opnieuw kwetsbaar zou maken. Dit conflict tussen twee visies zal waarschijnlijk eerder scherper worden dan verdwijnen.

Het voorgestelde forum van 2027 biedt een glimp van wat er op het spel staat. Als het slechts een bijeenkomst van oppositiepolitici en geïnteresseerde zakenlieden blijft, zullen de onmiddellijke gevolgen beperkt zijn. Als de vredesonderhandelingen echter vooruitgang boeken en serieuze Amerikaanse en Duitse commerciële partijen beginnen deel te nemen, zou het een van de eerste gelegenheden kunnen worden waarop de economische regeling na de oorlog in Oekraïne wordt besproken.

In dat geval zou het debat over Nord Stream niet langer hoofdzakelijk gaan over een vernietigde pijpleiding onder de Oostzee. Het zou onderdeel worden van een veel grotere vraag: of Duitsland van plan is de economische scheiding van Rusland die na 2022 is ontstaan in stand te houden, of onder radicaal veranderde omstandigheden te proberen een nieuwe relatie op te bouwen over het Europese continent heen.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

De inflatie schiet omhoog – maar Brussel maakt energie nog duurder

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: