Geopathologie en de econopathologie die erachter schuilgaat

De Amerikaanse Nationale Veiligheidsstrategie voor 2025 roept op tot het verkrijgen van controle over de wereldwijde oliehandel. Met dit doel voor ogen is de Olieoorlog van Donald Trump erop gericht Iran, Irak en de aangrenzende OPEC-landen hun soevereiniteit te ontnemen over aan wie zij hun olie mogen verkopen, net zoals hij dat met Venezuela heeft gedaan. Er is geen spijt voor de nevenschade die wordt veroorzaakt door de verstoring van de energiehandel, die de meeste economieën ter wereld in een depressie stort.

Dergelijk roekeloos (en verwoestend) gedrag voldoet aan de letterlijke definitie van wat psychologen een sociopaat noemen. De Mayo Clinic past deze term toe op “een persoon die consequent geen oog heeft voor goed en kwaad en de rechten en gevoelens van anderen negeert. Mensen met een antisociale persoonlijkheidsstoornis hebben de neiging om anderen opzettelijk boos of van streek te maken en anderen te manipuleren of hard of met wrede onverschilligheid te behandelen. Ze hebben geen wroeging of hebben geen spijt van hun gedrag.” Om het nog erger te maken: “mensen met een antisociale persoonlijkheidsstoornis overtreden vaak de wet en worden criminelen. Ze kunnen liegen, zich gewelddadig of impulsief gedragen …” Deze diagnose kan zonder meer worden toegepast op elke natie die door verovering een imperium nastreeft. Maar het buitenlands beleid van de VS heeft dit tot nieuwe extremen doorgevoerd, schrijft Michael Hudson.

Net zoals sociopaten geen besef van goed en kwaad hebben (en zich verzetten tegen morele waarden die hun misbruikend gedrag inperken), hebben Amerikaanse diplomaten het geheel van internationale oorlogswetten uit het Handvest van de Verenigde Naties verworpen dat aanvallen op burgers verbiedt. Amerikaanse wapens en raketgeleidingssystemen worden ingezet voor religieuze en etnische genocide, van Oekraïne tot het Midden-Oosten, nu Oekraïense, Israëlische en diverse Wahabi-legers die onder Al-Qaeda vallen, zijn gerekruteerd om als Amerikaanse vreemdelingenlegioenen te dienen.

De impulsieve, agressieve en manipulatieve eisen van Trump, vergezeld van intimiderend geweld, schenden de meest fundamentele wetten van internationaal gedrag die vroeger als de essentie van de beschaving werden beschouwd. De regel in het VN-Handvest om zich niet te mengen in de soevereiniteit van andere landen is de erfenis van het Europese Verdrag van Westfalen uit 1648, dat een einde maakte aan de Dertigjarige Oorlog. De Verenigde Staten hebben buitenlandse regeringen omvergeworpen en geprobeerd een regimewisseling teweeg te brengen, van Rusland tot Iran, door burgers te bombarderen, met name jonge studenten en artsen, scholen en ziekenhuizen, in de hoop dat dergelijk terrorisme de bevolking ertoe zal brengen hun regeringen te vervangen door oligarchies die de VS aansturen, om zo een einde te maken aan de bombardementen die het kenmerk van het Amerikaanse beleid zijn geworden.

De Amerikaanse diplomatie schendt ook het internationaal zeerecht door vissersboten te bombarderen, van Venezuela en Colombia in Latijns-Amerika tot de Straat van Hormuz en de Perzische Golf, zonder waarschuwing of gegronde reden, louter om te demonstreren dat zij immuun is voor de beperkingen van het internationaal recht en dat de Verenigde Naties of enig ander internationaal orgaan niet in staat zijn piraterij en moord op zee te voorkomen.

Door erop aan te dringen dat andere landen zich houden aan de eigen sancties die gericht zijn op het isoleren van de Russische olieproductie, hebben de Verenigde Staten Libië verwoest en de Iraakse olieproductie in beslag genomen en de controle over de inkomsten daarvan overgenomen, waarbij ze de eisen van de Iraakse regering dat de Verenigde Staten het land zouden verlaten, hebben afgewezen. Evenzo hebben ze de controle over Venezuela overgenomen en alle opbrengsten van de olie-export overgemaakt naar Amerikaanse rekeningen in Miami onder de directe controle van de regering-Trump.

Het gedrag van Trump is naadloos overgegaan naar het Amerikaanse presidentschap vanuit zijn achtergrond als een berucht frauduleuze vastgoedontwikkelaar, die loog en contracten met zijn leveranciers, bankiers en werknemers verbrak, en boetes en sancties simpelweg beschouwde als bedrijfskosten, om nog maar te zwijgen van zijn roofzuchtige gedrag ten opzichte van vrouwen. Er bestaat bijna een natuurlijke verwantschap tussen zijn vroegere leven en zijn huidige politieke rol. Net zoals het Amerikaanse buitenlandse beleid erop gericht is te verhinderen dat landen hun eigen soevereiniteit en zelfredzaamheid hebben, reduceren de huidige financiële en vastgoedmagnaten in de ‘One Percent’-klasse, samen met de ambitieuze politici die zij rekruteren om controle te krijgen over het Amerikaanse beleid, een steeds groter deel van de Amerikaanse bevolking tot schuldenafhankelijkheid en de onzekerheid van leven van loonstrookje tot loonstrookje.

Amerikaanse strategen vrezen (en bullebakken zijn lafaards) dat buitenlandse onafhankelijkheid van de Amerikaanse controle over de handel in olie, informatietechnologie en automatische inlichtingen hen in staat zou stellen weerstand te bieden aan de eisen van de misbruikende imperiale macht van Amerika.

De crediteurenklasse, monopolisten en andere leden van de renteniers van de 1% delen een soortgelijke angst dat de Amerikaanse regering wetten zou kunnen aannemen en toepassen die hun concentratie van financiële macht en monopolisering van rijkdom zouden beperken ten koste van de steeds verder in de schulden raken 99%, die steeds dieper in de schulden (en betalingsachterstanden) worden gedreven alleen maar om rond te komen.

Soortgelijke drang naar macht kenmerkt de CEO’s en CFO’s van de grootste bedrijven van vandaag, evenals gangsters, leiders van religieuze sekten en vele politici die hun respectieve ambities nastreven. Sociopathische zelfgenoegzaamheid wordt gevierd als de drijvende kracht achter vooruitgang, “vrij” van publieke checks and balances, waardoor economische polarisatie en het soort zelfvernietigende decadentie mogelijk worden dat het Romeinse Rijk ten val bracht.

Een vocabulaire om de huidige mondiale breuk en de daarmee gepaard gaande beschavingsoorlog te beschrijven

We hebben een passend vocabulaire nodig om deze verschijnselen te beschrijven, en ook om hun poging tot zelfrechtvaardiging door het promoten van de huidige neoliberale ideologie te karakteriseren. Ik stel de volgende twee woorden voor:

Geopathologie: het misbruik van internationale betrekkingen op een uitbuitende manier die andere landen schaadt en tot slachtoffer maakt door een eenzijdige dubbele gedragsnorm op te leggen. Elk imperialisme dat streeft naar het opbouwen van een imperium wordt gekenmerkt door dergelijke geopathologie.

Econopathologie: de doctrine ter verdediging van de afwezigheid van sociale empathie. De kern ervan is het hedendaagse libertarische “hebzucht is goed”-individualisme dat onbeperkt eigenbelang voorstaat en elke overheidsbeperking of -regulering verwerpt ter bescherming van het fundamentele sociale principe van wederkerigheid en wederzijdse hulp, dat de basis vormde voor de opkomst van de beschaving.

De vroege beschaving zou zich niet hebben kunnen ontwikkelen als Margaret Thatcher, Milton Friedman, Frederick Hayek en Alan Greenspan erin waren geslaagd zichzelf in een tijdmachine terug te sturen en als goden uit de toekomst te arriveren om de stamhoofden, priesters en koningen van Mesopotamië, Egypte en China te verlichten. De beschaving zou nooit van de grond zijn gekomen als zij hun advies had opgevolgd. Er zou geen bescherming zijn geweest voor hun onderdanen tegen het vervallen in schuldslavernij en het verlies van hun grondbezit. Een dergelijke opkomst zou rechtstreeks zijn gegaan van een ontluikende beschaving naar economische polarisatie en onderwerping aan een kleine oligarchie die de bevolking onder de duim hield en er alles aan deed om alternatieve pogingen tot opkomst te verhinderen door persoonlijke vrijheid en wijdverbreide zelfvoorziening te beschermen als voorwaarde voor vooruitgang.

Alleen een systeem van wederzijdse hulp en bescherming van de persoonlijke zelfvoorziening van de burgers had de archaïsche economieën met een laag overschot in staat kunnen stellen te overleven. Zij konden zich de luxe van ongelijkheid en de ontneming van de vrijheid en de landrechten van de bevolking niet veroorloven. En om dezelfde reden hebben de economieën van vandaag de dag behoefte aan een openbaar gezag dat bevoegd is om te voorkomen dat economische en fysieke agressie leidt tot roofzuchtige oligarchieën. De meeste daarvan waren van financiële aard en streefden ernaar het land te monopoliseren.

De Griekse filosofie besefte de noodzaak om de samenleving te beschermen tegen het pathologische gedrag dat een inherent gevolg was van geldverslaving. Alle rijkdom, vooral in monetaire vorm, werd erkend als verslavend, leidend tot gedrag dat anderen schade berokkende, en werd daarom beschouwd als asociaal en afgekeurd. Woekeraars lieten dergelijke “vuile” activiteiten over aan hun slaven of vrijgelatenen om te voorkomen dat ze in beleefd gezelschap werden gemeden.

Regels voor elementaire wederkerigheid en respect voor de mensenrechten van anderen dienden om het soort gedrag te beteugelen dat de huidige gefinancialiseerde en neoliberale westerse samenlevingen zijn kwijtgeraakt. Geldverslaving speelt geen rol in de hedendaagse utilitaire economische theorie, noch in de beginselen van het recht of de politieke filosofie. Studenten aan business schools wordt geleerd dat het hun taak als bedrijfsmanagers is om de kapitaalwinsten voor hun aandeelhouders te maximaliseren en winst na te streven om hiertoe dividenden uit te keren door kosten te besparen en markten meedogenloos te veroveren, alsof alle daaruit voortvloeiende uitbuiting en vernietiging creatief is.

De gemeenschappelijke noemer tussen geopathologie en econopathologie is hun ontkenning van vrijheid en zelfbeschikking voor andere landen en volkeren. Het beschouwen van buitenlandse soevereiniteit en zelfredzaamheid als iets dat andere landen in staat stelt zich te verzetten tegen de Amerikaanse diplomatie, ziet dergelijke soevereiniteit als een bedreiging voor de Amerikaanse veiligheid bij het handhaven van haar tributaire imperium. En net als geopathologie streeft econopathologie ernaar andere individuen te reduceren tot de afhankelijke status van cliënten, schuldenaars, huurders en uiteindelijk tot lijfeigenschap.

Verslaving aan rijkdom en macht zijn natuurlijke driften, maar door de eeuwen heen hebben samenlevingen getracht deze te socialiseren. Socrates vond het ideaal om een wijze centrale autoriteit te hebben die deze drang in toom hield. Die sociale bescherming tegen oligarchie werd gezien als even natuurlijk als een voorwaarde voor samenlevingen om polarisatie en stagnatie te vermijden. Maar zoals Aristoteles opmerkte, hebben democratieën de neiging om uit te groeien tot oligarchieën, die zich vervolgens tot erfelijke rentier-aristocratieën maken.

En dergelijke naties streven ernaar verwante oligarchieën te “bevrijden” van de beperkingen van overheidsregulering (bijv., zoals Trump de libertariër Javier Milei in Argentinië steunt), en te voorkomen dat dergelijke regelgeving op internationale schaal wordt toegepast.

Hoe kunnen de economieën van vandaag omgaan met geopathologie en de bijbehorende econopathologie?

Sociopathologie geneest niet vanzelf. Econopathologie en geopathologie evenmin. Oude samenlevingen kenden toevluchtsoorden waar dergelijke sociopaten en andere wetsovertreders naartoe werden verbannen, althans tijdelijk, totdat ze gesocialiseerd waren en leerden spijt te hebben en berouw te tonen voor hun gedrag.

Het huidige buitenlandse beleid van de VS heeft de afgelopen tachtig jaar sinds 1945 besteed aan het opzetten van een corpus van neoliberale, antiregeringsdoctrines en een antisocialistische retoriek die alle ideeën over diplomatieke en binnenlandse economische hervormingen verwerpt. De uitdaging waar de huidige mondiale meerderheid voor staat, is het creëren van een alternatief multipolair systeem van internationale instellingen en allianties, gebaseerd op de principes van wederzijdse hulp en tolerantie voor elkaars autonomie, wat altijd het ogenschijnlijke ideaal is geweest.

Het creëren van een dergelijk alternatief vereist een doctrine die een alternatief biedt voor het neoliberalisme, en ook het opnieuw opstellen van de basiswetten die de internationale betrekkingen regelen. Wat dit vandaag de dag mogelijk maakt, is dat er voor het eerst sinds 1945 een kritische massa van landen bestaat om nieuwe instellingen op te richten ter bescherming van hun autonomie en soevereiniteit.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

De wereld maakt de laatste stuiptrekkingen van het kapitalisme mee

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: