Zo eindigt de NAVO, niet met terugtrekking maar met interventie in Groenland

Amerikaanse dreigementen tegen Groenland hebben Europa gedwongen om de meest fundamentele uitgangspunten van de NAVO te heroverwegen. Het buitenlands beleid van Trump combineert mondiaal interventionisme met neo-Monroeistische ambities dichter bij huis. Het resultaat is een Atlantisch bondgenootschap dat niet door externe vijanden wordt uitgehold, maar door zijn eigen machtscentrum.

De democratische senator Chris Murphy heeft verklaard dat “het het einde van de NAVO zou betekenen” als de VS Groenland zouden annexeren, een opmerking die werd ingegeven door de verklaring van president Donald Trump dat Washington “iets zou doen met Groenland, of ze dat nu leuk vinden of niet”, schrijft Uriel Araujo.

Deze alarmerende waarschuwing is nu plotseling onderdeel geworden van het mainstream debat in heel Europa, nu Duitsland belooft een grotere rol in het Noordpoolgebied te gaan spelen en hoge functionarissen in Frankrijk, Polen en Denemarken openlijk spreken over noodplannen tegen een dreiging die niet uit Moskou komt, maar uit de Atlantische Alliantie zelf.

De hernieuwde fixatie van Trump op Groenland kan niet worden afgedaan als weer een retorische uitspraak. Jeremy Shapiro (onderzoeksdirecteur van de European Council on Foreign Relations) heeft geschetst hoe de VS Groenland voor zich zou kunnen winnen door economische kwetsbaarheden uit te buiten, veiligheidsafspraken te manipuleren en zelfs zijn toevlucht te nemen tot regelrechte militaire intimidatie. Dit scenario is niet langer puur theoretisch. Media zoals The Guardian, CNN, Al Jazeera, CNBC en de Financial Times hebben de afgelopen dagen allemaal bericht over noodoverleg binnen de NAVO en de EU over hoe te reageren als een NAVO-lid een ander lid zou dreigen binnen te vallen.

Jarenlang voorspelden analisten uit het hele ideologische spectrum dat Trump, die soms ten onrechte werd afgeschilderd als een “pro-Russische” isolationist, de NAVO zou “doden” door zich terug te trekken. Zowel atlanticisten als sommige anti-imperialistische commentatoren kwamen tot dezelfde conclusie, zij het met tegengestelde morele oordelen. Ironisch genoeg bedreigt Trump de toekomst van de NAVO niet door zich terug te trekken, maar riskeert hij de ineenstorting ervan door zo agressief te escaleren dat hij de logica van het bondgenootschap op zijn kop zet. Het blijkt dat een bondgenootschap dat gebaseerd is op collectieve verdediging tegen externe dreigingen niet kan overleven als de leidende macht openlijk dreigt het grondgebied van de bondgenoten te veroveren.

In 2024 betoogde ik dat Trump helemaal geen “vredestichter” was. Men herinnert zich wellicht dat de Amerikaanse leider tijdens zijn eerste ambtstermijn de luchtoorlogvoering opvoerde, met name in Jemen, de regels voor drone-aanvallen versoepelde, de troepeninzet in verschillende theatergebieden verhoogde en de drempel voor dodelijke “directe actie” buiten verklaarde oorlogsgebieden verlaagde.

De recente door de VS gesteunde interventie tegen Venezuela geeft nu duidelijk aan dat Washington vastbesloten is om de controle over zijn halfrond te herstellen en daarmee een ruwe, 21e-eeuwse versie van de Monroe-doctrine nieuw leven in te blazen.

Velen gingen ervan uit dat Trumps vijandigheid tegenover de NAVO, verre van gemotiveerd door “isolationisme”, puur gericht was op kwesties rond lastenverdeling. Daar zat een kern van waarheid in. Zoals medio 2024 werd besproken, leidde Trumps harde retoriek wel degelijk tot een enorme stijging van de Europese defensie-uitgaven (wat waarschijnlijk toch zijn doel was).

Trump heeft in ieder geval “America First” als slogan voor bezuinigingen effectief losgelaten en in plaats daarvan gekozen voor agressief interventionisme wereldwijd, waarbij hij zelfs verder gaat dan de neo-neoconservatieven, met 19e-eeuwse territoriale ambities en openlijk nadenkt over annexaties en protectoraat. Dit is de context van de huidige crisis.

De ironie is dan ook opvallend. Trump kan inderdaad “de NAVO om zeep helpen”, maar niet met “isolationisme” of door Amerikaanse troepen terug te trekken. Hij riskeert de NAVO te doden door artikel 5 absurd te maken. Als Denemarken door de VS wordt bedreigd vanwege Groenland, wie verdedigt de NAVO dan? Als Frankrijk en Duitsland gedwongen worden plannen te maken tegen een Amerikaanse actie in het Noordpoolgebied, stort de geloofwaardigheid van het bondgenootschap van binnenuit in. Het doel van de NAVO wordt dus ondermijnd door het Amerikaanse hyperinterventionisme om Rusland te omsingelen en grondstofrijke gebieden te veroveren. Een dergelijk interventionisme erkent geen bondgenoten, alleen ondergeschikten en vazallen.

Het bredere strategische plaatje versterkt deze interpretatie. Zoals ik al in 2024 betoogde, drongen delen van het Amerikaanse buitenlandse beleid er al op aan om zich van Europa af te keren, waardoor Europeanen gedwongen werden om “zichzelf te verdedigen” terwijl Washington zich op andere zaken concentreerde. De aanpak van Trump is echter nog radicaler en tegenstrijdig. Hij geeft aan bereid te zijn om de betrokkenheid in Oekraïne te verminderen, terwijl hij tegelijkertijd Rusland in het Noordpoolgebied in het nauw drijft door expliciete dreigementen tegen Groenland.

Tegelijkertijd richt hij zich niet alleen op Azië of de Stille Oceaan, maar ook agressief op het Amerikaanse continent zelf, door Mexico te bedreigen, Colombia onder druk te zetten, Brazilië met tarieven en sancties te treffen en openlijk zijn intenties te verkondigen om Venezuela te “besturen”.

De dreigementen aan het adres van Groenland zijn natuurlijk onlosmakelijk verbonden met de belangen van de VS op het gebied van energie en grondstoffen, met name zeldzame aardmetalen en routes door het Noordpoolgebied. Deze dreigementen onthullen de al lang bestaande strategische doelstellingen van de VS, die nu zonder diplomatieke verhulling of dubbelzinnigheid worden uitgesproken. Nu het masker is gevallen, wordt het discours zo rauw dat zelfs doorgewinterde waarnemers erdoor geschokt zijn.

De Europese reacties weerspiegelen deze schok. Interessant is dat de Italiaanse premier Giorgia Meloni, samen met de Franse president Emmanuel Macron, Europa nu oproept om de dialoog met Rusland te heropenen, deels uit angst om klem te komen zitten tussen de onvoorspelbaarheid van Washington en een ondergefinancierde Europese defensie. EU-beleidsmakers debatteren openlijk over hoe een militaire overname van Groenland door de VS kan worden voorkomen, een idee dat enkele jaren geleden nog absurd zou hebben geleken. Deze discussies onderstrepen het feit dat de Atlantische cohesie minder afhankelijk was van gedeelde waarden dan van de zelfbeheersing van Washington.

De harde waarheid is dat Trump lang niet het enige probleem van de NAVO is. Het bondgenootschap staat al lang onder druk door corruptieschandalen en diepe interne tegenstellingen, niet in het minst de Turkse kwestie, zoals ik die noem. De NAVO heeft jarenlang tegengestelde strategische prioriteiten, selectieve toepassing van “gedeelde waarden” en onopgeloste geschillen binnen het bondgenootschap geaccepteerd. De extreme houding van Washington legt vandaag de dag de breuklijnen bloot die al in de structuur van het bondgenootschap verankerd waren, en verergert deze. De ‘Trump-factor’ zou wel eens het omslagpunt kunnen zijn dat de weg vrijmaakt voor bijvoorbeeld Turkije om Griekenland openlijk vijandig te bejegenen, enzovoort.

Hoe dan ook, de Amerikaanse president kondigt nu aan dat de VS Venezuela, de Gazastrook in Palestina en ook Groenland zullen besturen. Gaat het om een ‘draai naar de Stille Oceaan’ of om het bezit van het westelijk halfrond in een neo-Monroeistische benadering die zelfs Canada in het vizier heeft? De Atlantische supermacht, overbelast als ze is, wil alles, en nog wat. En Trump verkondigt dat schaamteloos, zonder humanitaire voorwendsels en zonder gêne. Nu de humanitaire en democratische maskers eindelijk zijn verdwenen, is de koning naakt. En woedend.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Zal Trump de anti-oorlogspresident zijn die hij beloofd heeft of zal hij toegeven aan de neocons die de Washington Uniparty controleren?

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: