Wat Trumps vredesplan voor Oekraïne werkelijk betekent

Sinds donderdag haalt Trump’s vredesplan voor Oekraïne de krantenkoppen. Terwijl Europese media en politici geschokt zijn, wordt er niet bericht wat het plan in detail inhoudt en waarom de VS opnieuw de grote winnaar is als het plan wordt uitgevoerd.

Ik heb de 28 punten van Trumps vredesplan al gepubliceerd, nu gaan we kijken wat ze daadwerkelijk betekenen. Daarvoor nemen we ze hier per thema door en analyseren we achteraf wie de winnaars en verliezers zouden zijn als het plan daadwerkelijk wordt uitgevoerd, schrijft Thomas Röper.

Het vredesplan begint met de holle frase dat de soevereiniteit van Oekraïne wordt bevestigd. Daar kunnen alle betrokkenen mee leven, want iedereen weet dat Oekraïne geen soevereine staat is, maar volledig afhankelijk is van het Westen en geen beslissingen kan nemen die niet door het Westen (d.w.z. de VS en/of de EU) worden gesteund. Maar de holle frase over het “soevereine” Oekraïne moest aan het begin van de tekst staan, ook al is het pure PR.

Denazificatie

Aan het begin van zijn militaire operatie in Oekraïne heeft Rusland verschillende doelen gesteld, waaronder de denazificatie van Oekraïne, wat door de westerse media graag belachelijk wordt gemaakt. Rusland was vooral bezorgd over de onderdrukking van etnische minderheden in Oekraïne, omdat er wetten zijn die zelfs het gebruik van hun moedertaal in de meeste aspecten van het dagelijks leven verbieden.

Oekraïne is het enige land ter wereld dat het gebruik van talen verbiedt, en dan nog wel de moedertaal van minderheden in eigen land. Dit betreft vooral de etnische Russen in Oekraïne, omdat zij de grootste minderheid vormen, maar ook de Hongaarse, Roemeense en andere minderheden, wat bijvoorbeeld ook een belangrijk twistpunt is tussen Boedapest en Kiev.

Bovendien heeft Oekraïne de Russisch-orthodoxe kerk verboden en in plaats daarvan onder president Porosjenko een kunstmatige Oekraïens-orthodoxe kerk opgericht.

In het vredesakkoord moet worden overeengekomen dat “beide landen” zich ertoe verbinden “onderwijsprogramma’s voor wederzijdse tolerantie en begrip uit te voeren” en dat Oekraïne “de taalkundige en religieuze rechten van minderheden volgens EU-normen waarborgt” .

Dat is precies wat Rusland al meer dan tien jaar eist. Als dat wordt uitgevoerd, moet dat automatisch leiden tot een beperking van de cultus rond de nazi-collaborateur Bandera, die in Oekraïne als nationale held wordt verheerlijkt, wat in Oekraïne de neonazicultus zelf heeft aangewakkerd.

Rusland heeft er overigens geen probleem mee om dit zelf door te voeren, want zelfs op de Krim en in de nieuwe Oekraïense gebieden Zaporizja en Cherson is het Oekraïens vanzelfsprekend de officiële taal en wordt het op vrijwillige basis op school onderwezen, terwijl Oekraïne het gebruik van het Russisch zelfs op schoolpleinen heeft verboden.

Rusland is een multinationale staat met ongeveer 130 regionale officiële talen en in de gebieden waar Oekraïense bevolkingsgroepen wonen, is Oekraïens natuurlijk de officiële taal. Met andere woorden, wat in het akkoord wordt geëist, is in Rusland sowieso al realiteit.

Het punt is dus duidelijk een eis aan Oekraïne, niet aan Rusland. En het punt eist precies wat Rusland onder de term “denazificatie” als doel van de militaire operatie heeft aangekondigd.

Demilitarisering

Een ander doel dat Rusland aan het begin van zijn militaire operatie in Oekraïne heeft afgekondigd, was de demilitarisering van Oekraïne, terwijl Oekraïne destijds door het Westen massaal werd bewapend.

In het vredesakkoord van Trump staat dat de omvang van de Oekraïense strijdkrachten moet worden beperkt tot 600.000 soldaten, wat een vermindering van het huidige aantal soldaten met ongeveer 40 procent betekent.

Dat is zeker niet wat Rusland oorspronkelijk wilde, want dat zouden veel meer Oekraïners onder de wapenen zijn dan vóór 2022, dus dit is zeker geen demilitarisering van Oekraïne, zoals Rusland oorspronkelijk had geëist.

Maar Rusland zou hier toch goed mee kunnen leven als het vredesplan in zijn geheel wordt uitgevoerd, want dat voorziet ook in een algehele ontspanning tussen Rusland en het Westen, met name met de EU en de NAVO. Aangezien Oekraïne failliet is, kan het zo’n groot leger helemaal niet financieren. En of de EU-lidstaten zin hebben om tot sint-juttemis tientallen miljarden per jaar aan Oekraïne over te maken voor het onderhoud van dit leger, is meer dan twijfelachtig.

Dat betekent dat dit punt een tegemoetkoming is aan Kiev en Brussel, die immers een sterk Oekraïens leger eisen, maar dat dit punt in werkelijkheid alleen op papier bestaat en in de praktijk waarschijnlijk geen enkele betekenis zal hebben.

Bovendien wordt in het vredesakkoord ondubbelzinnig gesteld dat Oekraïne kernwapenvrij blijft.

Als het vredesplan wordt uitgevoerd zoals het nu is geformuleerd, zal Rusland de facto ook het doel van demilitarisering van Oekraïne bereiken, zij het misschien met enige vertraging, omdat de kwestie vanzelf zal worden opgelost wanneer de Europeanen stoppen met het financieren van het Oekraïense leger en Oekraïne moet beginnen met het terugbetalen van zijn schulden, die momenteel, zoals bekend, grotendeels zijn uitgesteld.

Kiev zal zelf geen noemenswaardig Oekraïens leger kunnen financieren en ook de Europeanen hebben de grenzen van hun financiële mogelijkheden bereikt. In klare taal betekent dit dat Oekraïne weliswaar 600.000 soldaten mag hebben, maar dat het iemand moet vinden die dit op lange termijn financiert.

Toetreding van Oekraïne tot de NAVO

De belangrijkste reden voor Rusland om zijn militaire operatie te starten, was waarschijnlijk de dreigende toetreding van Oekraïne tot de NAVO in 2022. Rusland lijkt ook zijn doel om de toetreding van Oekraïne tot de NAVO te voorkomen te hebben bereikt, want in het vredesplan van Trump staat dat de NAVO “zich niet verder mag uitbreiden”.

Om te voorkomen dat dit loze woorden blijven, die morgen weer vergeten en gebroken kunnen worden, staat in het vredesplan ook dat Oekraïne in zijn grondwet moet vastleggen dat het niet tot de NAVO zal toetreden, en dat de NAVO in haar statuten moet vastleggen dat Oekraïne ook in de toekomst geen lid zal worden.

Het is hierbij van cruciaal belang dat dit in de statuten van de NAVO wordt opgenomen, omdat dit in de toekomst alleen met een unanieme beslissing van alle NAVO-landen ongedaan kan worden gemaakt.

Dat dit in de Oekraïense grondwet moet worden opgenomen, is daarentegen een formaliteit, want de Oekraïense grondwet is zoals bekend het papier niet waard waarop ze is geschreven. Zo stond in de oorspronkelijke Oekraïense grondwet dat Oekraïne een neutraal land is dat niet tot een militair blok zal toetreden. Na de Maidan in 2014 werd dit zonder meer gewijzigd en liet Porosjenko in de Oekraïense grondwet de toetreding tot de EU en de NAVO als staatsdoelstellingen vastleggen.

Of een ander voorbeeld: de Oekraïense grondwet garandeert tot op de dag van vandaag uitdrukkelijk de bescherming van de Russische taal, maar dat heeft niet kunnen voorkomen dat het gebruik van het Russisch in Oekraïne grotendeels verboden is. Zelfs Russische muziek, films en boeken, waaronder klassiekers uit de klassieke literatuur, werden in Oekraïne verboden.

Het zou dus niets opleveren om alleen in de Oekraïense grondwet te vermelden dat Oekraïne niet tot de NAVO toetreedt. Het is van cruciaal belang dat dit volgens het vredesplan van Trump ook in de statuten van de NAVO wordt opgenomen.

Veiligheidsgaranties

Een onderwerp dat dit jaar steeds belangrijker werd voor Kiev en de Europeanen, waren veiligheidsgaranties voor Oekraïne na een staakt-het-vuren. De Europeanen wilden Oekraïne het liefst toelaten tot de NAVO en vooral Frankrijk en Groot-Brittannië wilden op de dag van het staakt-het-vuren eigen troepen naar Oekraïne sturen.

Rusland was daar natuurlijk fel op tegen, omdat dat neer zou komen op toetreding van Oekraïne tot de NAVO.

Ook hier heeft Rusland zijn zin gekregen, als het vredesakkoord in deze vorm werkelijkheid wordt, want daarin staat dat de NAVO zich bereid verklaart geen soldaten in Oekraïne te stationeren. In plaats daarvan wordt in het akkoord van Trump melding gemaakt van de stationering van Europese gevechtsvliegtuigen in Polen, maar niet in Oekraïne.

Voor het overige staat er dat Oekraïne “betrouwbare veiligheidsgaranties” zou krijgen, maar dat wordt niet nader gespecificeerd. Tussen de regels door valt echter het een en ander te lezen, want in het akkoord van Trump staat ook dat de VS “een vergoeding” zouden krijgen voor de veiligheidsgaranties. Dat zou betekenen dat de VS Oekraïne daadwerkelijk concrete veiligheidsgaranties willen geven, waarbij de Europeanen kennelijk geen noemenswaardige rol mogen spelen.

Bovendien is in de overeenkomst vastgelegd dat de veiligheidsgaranties van de VS hun geldigheid verliezen als Oekraïne Rusland zou aanvallen. Dat zou toekomstige provocaties van Kiev de facto uitsluiten, omdat Kiev dan het risico zou lopen dat de VS dat als aanleiding zouden kunnen nemen om hun garanties in te trekken.

Anderzijds staat in de overeenkomst dat als Rusland Oekraïne zou aanvallen, alle sancties weer van kracht zouden worden en Rusland “alle privileges uit het vredesakkoord zou verliezen”.

Aangezien Rusland nooit van plan was Oekraïne aan te vallen, maar zich daar vanuit zijn standpunt toe gedwongen zag door de provocaties van Oekraïne in de Donbass en door de dreigende toetreding van Oekraïne tot de NAVO, kan Rusland daar goed mee leven, want provocaties van Kiev zijn waarschijnlijk niet meer te verwachten en aangezien Rusland al zijn doelstellingen heeft bereikt, heeft het zelfs geen enkele theoretische reden meer om tegen Oekraïne op te treden.

Integendeel, na het sluiten van de vrede zal Rusland zich met alle kracht inzetten voor een normalisering van de betrekkingen met Kiev, omdat de Russen de Oekraïners nog steeds als een broedervolk beschouwen.

Veiligheidsarchitectuur

Een centrale eis die Rusland sinds 2021 steeds weer stelt, is de totstandbrenging van een nieuwe veiligheidsorde voor Eurazië, nadat de VS alle wapenbeheersingsverdragen uit de Koude Oorlog hebben opgezegd. Nog in december 2021 heeft Rusland de NAVO en de VS voorstellen voor wederzijdse veiligheidsgaranties gedaan. Begin februari 2022 weigerde het Westen echter zelfs maar hierover te onderhandelen, waarna de weg naar escalatie was uitgestippeld.

In het vredesplan van Trump wordt uitgebreid ingegaan op dit voor Rusland zo belangrijke onderwerp. Zo staat er bijvoorbeeld: “Er wordt een alomvattend non-agressiepact gesloten tussen Rusland, Oekraïne en Europa” en “alle conflicten van de afgelopen 30 jaar worden als beëindigd beschouwd” . Dat is precies wat Rusland al lang eist.

Verder staat er: “Rusland moet zich ertoe verbinden de NAVO niet aan te vallen”, wat Rusland, dat sowieso geen belang heeft bij een aanval op de NAVO, zonder problemen kan uitvoeren. Hetzelfde geldt voor het punt waarin staat dat Rusland zijn niet-aanvalsbeleid ten opzichte van Europa en Oekraïne in een wet moet vastleggen.

Interessant is dat in het akkoord van Trump ook staat dat “er tussen Rusland en de NAVO, onder bemiddeling van de VS, weer een dialoog moet komen over veiligheidskwesties en mogelijke samenwerking”. Dat klinkt alsof de VS zichzelf feitelijk niet meer als onderdeel van de NAVO zien, want hoe kunnen de VS tegelijkertijd lid zijn van de NAVO en bemiddelaar tussen de NAVO en Rusland?

Dat Kiev en de Europeanen niet worden gehoord over het conflict in Oekraïne, blijkt ook uit het feit dat in het akkoord van Trump staat dat een Amerikaans-Russische werkgroep voor veiligheidskwesties moet toezien op de naleving van alle bepalingen van dit akkoord. De Europeanen worden niet eens genoemd – en de Oekraïners al helemaal niet.

Een ander succes voor Rusland is dat in de overeenkomst ook staat dat de VS en Rusland hun gesprekken over de beperking en vermindering van strategische kernwapens zullen hervatten. Dat is precies wat Rusland al lang eist, namelijk nieuwe verdragen inzake nucleaire wapenbeheersing, terwijl de VS zich tot nu toe op dit punt afzijdig hebben gehouden.

De territoriale kwestie

Ook wat betreft de territoriale kwestie heeft Rusland zijn eisen grotendeels doorgezet. In de tekst van Trumps akkoord staat dat “de Krim en de regio’s Donetsk en Loehansk in het oosten van Oekraïne de facto als Russisch worden erkend” en dat “Oekraïne zich terugtrekt uit de delen van Donetsk die het nog onder controle heeft”. Daar moet “een gedemilitariseerde bufferzone” worden gecreëerd en deze gebieden “moeten als Russisch grondgebied worden erkend”.

Over de twee gedeeltelijk door Rusland gecontroleerde regio’s Cherson en Zaporizja staat dat ze “overeenkomstig de huidige frontlinie” moeten worden verdeeld.

Dat al deze gebieden als Russisch moeten worden erkend, zal vooral voor de Europeanen moeilijk te verteren zijn.

Dat in het akkoord ook staat dat territoriale kwesties alleen vreedzaam mogen worden opgelost en dat anders “alle veiligheidsgaranties nietig” zijn, is een duidelijke aanwijzing aan Kiev om na een vrede af te zien van alle revisionistische ideeën, omdat het anders de veiligheidsgaranties van de VS verliest.

Dat er ook in staat dat Rusland afziet van verdere territoriale aanspraken, zal voor Rusland geen probleem zijn. Dat betekent weliswaar dat Rusland moet afzien van de in de referenda vastgelegde doelstellingen om de gebieden Cherson en Zaporizja volledig met Rusland te verenigen, maar gezien de andere successen zal dat voor Rusland slechts een klein minpuntje zijn.

Sancties en Russische activa

Het vredesakkoord van Trump voorziet ook in de geleidelijke afschaffing van de sancties en de normalisering van de politieke en economische betrekkingen met Rusland. Rusland moet weer “in de wereldeconomie worden geïntegreerd en uitgenodigd” om “opnieuw toe te treden tot de G7 (dan weer G8). Als dat gebeurt, ben ik benieuwd naar de foto’s waarop von der Leyen, Merz en alle anderen collegiaal met Poetin aan tafel moeten zitten.

Het opvallende is dat Trumps plan eist dat 100 miljard dollar van de in beslag genomen Russische staatsactiva “moet worden besteed aan door de VS geleide inspanningen voor wederopbouw en investeringen in Oekraïne”. Rusland zou blijkbaar 100 miljard dollar moeten betalen in ruil voor de vele bereikte doelstellingen.

Met het geld zou een internationaal fonds worden opgericht voor de wederopbouw van verwoeste steden en gebieden en voor de ontwikkeling van de Oekraïense infrastructuur, waarvan de VS de helft van de “mogelijke winsten” zou ontvangen.

De rest moet door de EU worden bijgedragen, want de overeenkomst bepaalt ook dat de EU nog eens 100 miljard dollar moet bijdragen aan de wederopbouw van Oekraïne.

Nog controversiëler voor de EU is echter dat het plan van Trump van de EU eist dat de resterende in beslag genomen Russische activa weer worden vrijgegeven.

Rusland zal waarschijnlijk goed kunnen leven met het verlies van 100 miljard, want tot nu toe was er weinig hoop dat Rusland ooit iets van het in het Westen bevroren geld zou terugzien. En mocht Rusland inspraak hebben in het wederopbouwfonds, dan is het niet uitgesloten dat een deel van de 100 miljard aan Russische activa uiteindelijk naar projecten gaat waarvan ook Rusland profiteert.

Of de EU daarmee kan leven, is een andere kwestie. De vraag is alleen of de EU überhaupt realistische mogelijkheden heeft om zich tegen het plan van Trump te verzetten, als hij de uitvoering ervan uiteindelijk eist.

And the winner is… Trump!

Dat de VS de wederopbouw van Oekraïne moeten leiden, betekent opdrachten voor Amerikaanse concerns ter waarde van honderden miljarden. De VS zouden dus opnieuw de economische winnaar zijn van een nieuwe oorlog.

Een ander punt in het akkoord van Trump dat voor de Europeanen moeilijk te slikken zal zijn, is dat de VS moeten “helpen bij de uitbreiding van de Oekraïense gasindustrie”, want de Oekraïense gasindustrie bestaat, naast fracking, niet echt in significante mate uit de transitpijpleidingen die al bijna 50 jaar Russisch gas door Oekraïne naar Europa pompen.

Trump wil daar controle over, want dan kan hij via de doorvoerrechten de gasprijs in Europa controleren. Dat de VS – of het nu onder Obama, Biden of Trump is – de Europese gasmarkt willen controleren, is niets nieuws. Na het opblazen van de Nord Streams, het afsluiten van de Jamal-Europa-pijpleiding door Polen en het overnemen van de controle over de Oekraïense transitpijpleiding zouden de VS hun doel feitelijk hebben bereikt.

Alleen TurkStream is nog een struikelblok, omdat de VS deze pijpleiding niet controleren. Maar wat nu nog niet zo is, kan nog komen – en bovendien zou TurkStream ook door Oekraïense duikers (of bergbeklimmers of wat dan ook) kunnen worden opgeblazen.

Vredesplan

Ook de bepalingen die tot duurzame vrede moeten leiden, geven hoop. Volgens de overeenkomst van Trump moeten gevangenen en doden worden uitgewisseld volgens het principe “allen tegen allen”, moeten burgers worden vrijgelaten en moeten families worden herenigd.

Van bijzonder belang is het punt dat alle bij het conflict betrokken partijen volledige amnestie moeten krijgen, omdat het verzoeningsproces alleen kan slagen als men de oude wonden met rust laat. Voor de slachtoffers van oorlogsmisdaden is het misschien een schreeuwende onrechtvaardigheid dat oorlogsmisdadigers niet worden gestraft, maar met het oog op de toekomst is het de enige haalbare manier om geen nieuwe vijandigheid te creëren.

Bovendien eist het plan van Trump dat er 100 dagen na de sluiting van het akkoord verkiezingen worden gehouden in Oekraïne. Dat is vooral belangrijk voor Rusland, omdat ook de dan nieuw gekozen Oekraïense regering met het plan moet instemmen om elke twijfel over de legitimiteit ervan weg te nemen.

Ten slotte moet een “vredesraad” onder voorzitterschap van de Amerikaanse president Trump toezien op de naleving van het akkoord en bij overtredingen moeten sancties worden opgelegd. Trump wil zichzelf, net als bij zijn akkoord over Gaza, tot hoogste rechter over de interpretatie van het akkoord maken.

Overige

Bovendien bepaalt het akkoord dat de kerncentrale van Zaporozje onder toezicht komt te staan van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) en dat de daar geproduceerde elektriciteit gelijkelijk tussen Oekraïne en Rusland moet worden verdeeld, wat voor Rusland zeker aanvaardbaar is.

Bovendien moet het graantransport over de Zwarte Zee worden hervat, wat zowel in het belang is van Rusland als van Oekraïne.

En ten slotte moet Oekraïne tot de EU mogen toetreden, iets waar Rusland nooit een probleem mee heeft gehad. Dat stond ook al in het vredesakkoord van Istanboel van maart 2022, dat vervolgens niet in werking is getreden nadat Zelensky plotseling had aangekondigd dat de beslissing op het slagveld moest worden genomen.

De grote verliezers zijn de Europeanen

Deze beslissing op het slagveld is nu waarschijnlijk genomen, maar Zelensky en de Europeanen die hem steunen hadden zich dat waarschijnlijk anders voorgesteld.

Over Europeanen gesproken: zij zijn de grote verliezers als het akkoord wordt uitgevoerd zoals het nu is geformuleerd. De vraag is nu dus hoe de Europeanen zich zullen gedragen. Als Trump voet bij stuk houdt, hebben ze echter alleen de keuze tussen pest en cholera, want ofwel buigen ze voor het akkoord, ofwel staan ze alleen en zonder de VS tegenover Rusland. De vraag voor de Europese politici zal dus zijn wanneer ze de rampzalige gevolgen van hun beleid zullen toegeven, nu of over een of twee jaar, wanneer de gevolgen nog erger zullen zijn dan wat er in het huidige akkoord van Trump staat.

En of de Europeanen dan nog steeds belang hebben bij toetreding van Oekraïne tot de EU, valt te betwijfelen. Het land is zo arm en zo failliet dat bijna alle huidige ontvangende landen van de EU donorlanden zouden worden om Oekraïne te financieren. En de Polen, Balten, Roemenen enzovoort zijn tot de EU toegetreden om geld uit Brussel te krijgen, niet om hun geld naar Oekraïne over te maken.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Zelensky spreekt over de “zeer moeilijke keuze” tussen “waardigheid” of het verlies van een “belangrijke partner” (video)

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: